Ocena brak

WERSOLOGIA, wersyfikacja, nauka o wierszu

Autor /antetkasasetka Dodano /04.04.2012

WERSOLOGIA, wersyfikacja, nauka o -» wierszu, dyscyplina teoret.lit. zaliczana tradycyjnie do poetyki, zajmuje się opisem form i sposobów użycia wiersza, badaniem jego elementów strukturalnych i funkcji stylistycznych. Ukształtowała się w staroż. Grecji i Rzymie w postaci rozbudowanej teorii wiersza iloczasowego (-» iloczas). Wypracowane przez nią kategorie i terminy oddziaływały silnie na eur. refleksję o wierszu akcentowym aż do XIX w. ( metryka). Początki pol. badań form wierszowych sięgają przełomu XVIII i XIX w., towarzysząc podejmowanym podówczas próbom adaptacji reguł antycznego wiersza iloczasowego na gruncie wersyfikacji akcentowej (T. Nowaczyński); nie bez znaczenia była też potrzebna praktyczna: dostosowanie toku wiersza do toku muzyki, co wiązało się z rozpowszechnieniem opery (J. Elsner, J. F. Królikowski). W ciągu XIX stulecia w. stopniowo usamodzielniała się, zachowując jednak nadal charakter normatywny (H. Cegielski, A. Bądzkiewicz). U schyłku XIX i w pocz. XX w. pod wpływem językoznawstwa pojawiły się próby wersologicznych badań porównawczych (M. Kawczyński) i pierwsze ujęcia syntet. wersyfikacji pol. (M. Rowiński, J. Łoś). Przełomowe znaczenie dla rozwoju w. miały osiągnięcia fonetyki i fonologii, dzięki którym objęto badaniami mowę wierszową w jej żywej realizacji głosowej i wzbogacono zasób narzędzi badawczych (K. Wóycicki). Wielu impulsów dostarczyła dyscyplinie orientacja formalistyczno-strukturalna w badaniach językowych i lit., której przedstawiciele skupili uwagę na stosunku mowy wierszowanej do macierzystego systemu językowego i ustalili cały szereg podstawowych pojęć współczesnej w., jak np. system wersyfikacyjny (F. Siedlecki, M. Dłuska, M. R. Mayenowa). Współcześnie rozwinęły się badania nad historią wiersza pol. (Dłuska, K. Budzyk, K. W. Zawodziński, S. Furmanik), wzbogaciły się techniki badawcze (m.in. dzięki metodom ma tematyczno-statystycznym), nastąpiła funkcjona-lizacja badań nad wierszem dzięki czemu upowszechniły się np. prace o przemianach poetyki i form stylist. dokonywane na materiale wersologicznym (Dłuska, Budzyk, Z. Kopczyńska, L. Pszczołowska, A. Okopień-Sławińska). Opracowania monogr. systematyzujące wiedzę z zakresu w. ukazują się w ramach wydawnictwa IBL PAN Poetyka. Zarys encyklopedyczny, publ. od 1956 pod red. Mayenowej. Gł. ujęcie syntet. dała Dłuska (Próba teorii wiersza polskiego 1962, wznow. rozsz. 1980).

M. DŁUSKA Miejsce nauki o wierszu w językoznawstwie, w: Z polskich studiów slawistycznych (zbiór.), t. 2, Wr. 1958; M.R. MAYENOWA Miejsce nauki o wierszu w literaturoznawstwie, w: jw.; taż Podstawowe kategońe opisu wiersza. Stan badań, w; Wiersz, cz. 1 Rytmika (zbiór.), Wr. 1963.

Podobne prace

Do góry