Ocena brak

WELLINGTON (właśc. Wellesley) Arthur, ks. (29 IV 1769 - 14 IX 1852), gen. ang.

Autor /Erazm123 Dodano /18.06.2013

Dow. wojsk ang. w wojnie na Płw. Iberyjskim, pogromca Napoleona pod Waterloo. Ur. w Dublinie, wywodził się z arystokratycznej rodziny ang., od pokoleń osiadłej w Irlandii. Ukończył szkołę średnią w Eaton, 1786 wstąpił do szkoły kaw. w Angers. 1787 przyjęty jako chorąży do 73 p. strz. szkockich. 1793 ppłk w 33 pp., w którego szeregach rok później walczył w Holandii. 1796 posłany do Indii, gdzie zrobił szybką karierę, udowadniając, że posiada talenty dobrego wodza i administratora.

1805 powrócił do Anglii w stopniu gen.-mjr. 1807 dow. bryg. w wyprawie przeciw Danii. 1808, dzięki przyjaźni min. wojny Castlereagha, otrzymał stopień gen.-por. i dow. ang. korpusu ekspedycyjnego wysłanego do Portugalii. W VIII 1808 wylądował w Zat. Mondego, pobił pod Vi-meiro Junota.

22 IV 1809 objął w Lizbonie dow. nad siłami ang.--portug. W V zmusił Soulta do opuszczenia Oporto i wkroczył do Hiszpanii. Rozegrał nie rozstrzygniętą bitwę pod Talaverą de la Reina, po której, chcąc uniknąć okrążenia, wycofał się do Portugalii. Wtedy otrzymał tytuł wicehr. Wellingtona. Przewidując, że po wygraniu wojny z Austrią Napoleon zechce wyprzeć Anglików z Płw. Iberyjskiego, stworzył rozległy system umocnień wokół Lizbony w rejonie Torres Vedras.

W 1810 powstrzymał ofensywę Masseny, pokonując go pod Bussaco i zmuszając do odwrotu. Wiosną 1811 sam podjął ofensywę w Hiszpanii, rozegrał nie rozstrzygniętą bitwę pod Fuentes de Ońoro i znowu wycofał się na linię Torres Vedras. W I 1812 podjął trzecią ofensywę w Hiszpanii, zdobył Ciudad Rodrigo i Badajoz, pobił Marmonta pod Arapilami, 12 VIII wkroczył do Madrytu. Junta w Ka-dyksie mianowała go wtedy dow. wszystkich sił w Hiszpanii. Próbował zdobyć Burgos, ale doznał porażki, a tymczasem Soult, cofający się z Andaluzji, odzyskał Madryt, co skłoniło W. do odwrotu do Portugalii.

Wiosną 1813 podjął czwartą ofensywę, w o wiele korzystniejszych warunkach, Napoleon bowiem zmuszony był wycofać znaczną część swoich oddziałów do Niemiec. Pobił Józefa Bonapartego pod Vitorią, zdobył po ciężkich walkach San Sebastian i Pampelunę, 8 X przekroczył graniczną rz. Bidassoa i znalazł się we Francji. Po serii drobnych sukcesów zmusił Soulta do przyjęcia 10 IV 1814 bitwy pod Tuluzą. Zakończyła ona kampanię hiszp. Cztery dni wcześniej Napoleon abdykował.

W V 1814 mianowany amb. ang. w Paryżu z tytułem ks. W II 1815 udał się do Wiednia, gdzie zastąpił na kongresie Castlereagha. Na wiadomość o powrocie Napoleona powierzono mu zadanie organizowania oporu na terenie Belgii. Otrzymał komendę nad jednostkami ang., holend. i hano-wer. 16 VI rozegrał przeciw Neyowi nie rozstrzygniętą bitwę pod Quatre-Bras. Dwa dni później odniósł zwycięstwo nad Napoleonem pod Waterloo, zadając ostateczny cios cesarzowi Francuzów.

Z Davoutem i Fouche prowadził negocjacje w sprawie kapitulacji Paryża i wycofania armii franc. za Loarę. Uważając, że tylko przywrócenie tronu Burbonom zapewni trwały pokój w Europie i przewagę Anglii, skłonił Ludwika XVIII do jak najszybszego powrotu do Paryża. Wywarł istotny wpływ na kształt drugiego traktatu paryskiego. Mianowany dow. armii okupacyjnej, do 30 X 1818 rezydował w Paryżu.

Po powrocie do Anglii pełnił wiele oficjalnych funkcji, 1822 był delegatem na kongres w Weronie, amb. w Petersburgu, od 1827 dow. armii ang., od I 1828 premierem, 1834-1835 min. spr. zagr., 1841-1846 min. bez teki. 1846 wycofał się z życia politycznego. Zm. w zamku Wal-mer w hr. Kent.

Podobne prace

Do góry