Ocena brak

Wczesny okres rozwoju serca i naczyń krwionośnych

Autor /zuzanna Dodano /30.12.2011

Szybkie wzrastanie zarodka, zarówno jego ciała, jak i błon płodowych, wymaga wczesnego rozwoju narządów układu krążenia (serca i naczyń krwionośnych) oraz wytworzenia krwi w celu odżywiania zarodka i umożliwienia wymiany materii między nim a ustrojem matki.

Pierwsze zawiązki tego układu powstają w mezodermie pokrywającej pęcherzyk żółtkowy. Jej komórki tworzą tu liczne skupienia, zwane wyspami krwiotwórczymi. W skład każdej wyspy wchodzą pierwotne ciałka krwi; zwarte ich skupienia są otoczone przez komórki mezenchymy przekształcające się w płaskie komórki śród-błonka naczyniowego. Rozrastające się wyspy tworzą w krótkim czasie sieć cienkich cewek naczyń krwionośnych, w których gromadzi się płyn — osocze, i pierwotne krwinki, które przekształcają się w bardziej dojrzałe postacie morfotycznych elementów krwi zarodkowej.

Równocześnie prawie z wyspami krwiotwórczymi pęcherzyka żółtkowego i niezależnie od nich w mezenchymie mezodermy pozazarod-kowej pokrywającej wewnętrzną powierzchnię kosmówki z jej elementów mezenchymatycznych powstaje druga siateczka naczyń krwionośnych, naczynia kosmówki, a nieco tylko później w zarodku organizuje się zawiązek serca i sieć własnych naczyń krwionośnych zarodka. Dopiero w etapie następnym z tych trzech niezależnych od siebie sieci naczyniowych tworzy się jeden wspólny, zamknięty układ naczyniowy zarodka i błon płodowych.

Serce zarodka ludzkiego zawiązuje się w końcu trzeciego tygodnia z trzewnej blaszki mezodermalnej pokrywającej brzuszną powierzchnię jelita głowowego. Z wychodzącej z tej blaszki mezenchymy kształtują się dwie cewki śródbłonkowe, zrastające się w cewkę pojedynczą. rozdwojoną na przednim i tylnym swym końcu. Cewa ta wytworzy śródbłonek wyściełający serce. Mezodermalna blaszka pokrywająca śródbłonkowy zawiązek cewy sercowej wytworzy pozostałe części ściany serca: tkankę łączną wsierdzia (endocardium), warstwę mięśniową (myocardium) oraz nasięrdzie (epicardium), czyli błonę pokrywającą serce od strony otaczającego go przedniego odcinka jamy ciała, czyli jamy osierdzia (camtas pericardialis). Rozdwojone końce cewy sercowej, przedni i tylny, łączą się z siecią naczyń krwionośnych utworzoną w zarodku, a za ich pośrednictwem i z sieciami naczyniowymi na powierzchni pęcherzyka żółtkowego i w kosmówce (p. wyżej). Serce zaczyna kurczyć się rytmicznie i działać jak pompa ssąco-tłocząca, ssąca krew z naczyń krwionośnych, które połączyły się z tylnym końcem cewy sercowej, i tłocząca krew do naczyń połączonych z jego rozdwojonym końcem przednim. Krew zaczyna krążyć w całym układzie krwionośnym, który różnicuje się na naczynia tętnicze (arteriae), wyprowadzające krew z serca aż do sieci naczyń włosowatych (vasa capillaria), i na naczynia żylne (venae), odprowadzające krew z tej sieci do serca.

Naczynia krwionośne. Z naczyń, które wyodrębniają się we wczesnym okresie rozwoju układu krążenia zarodka, wymienimy tylko najważniejsze. Przednia część cewy serca, czyli pień tętniczy (truncus arteriosus), rozwidlając się przechodzi w dwie pierwotne tętnice główne, czyli dwie pierwotne aorty.  Początkowy krótki odcinek każdej z nich, noszący nazwę aorty brzusznej (aorta ventralis), przechodzi obustronnie w pierwsze łuki tętnicze, które przebiegają w tzw. łukach żuchwowych pod dolną krawędzią otworu ustnego, następnie zaginają się na grzbietową powierzchnię przewodu pokarmowego i wzdłuż niego biegną doogonowo jako parzysta aorta grzbietowa (aorta dor-salis) równolegle do struny grzbietowej. Aorty grzbietowe w początkowych swych odcinkach oddają do głowy tętnice szyjne (arteriae carotides). Na powierzchnię pęcherzyka żółtkowego odchodzą tętnice żółtkowe (aa. vitellinae), a przez szypułę brzuszną dwie tętnice pępkowe (aa. umbilicales) prowadzące do kosmówki krew żylną, której tlen i substancje odżywcze zostały przez zarodek zużyte. Krew ta, już jako tętnicza, bogata w tlen i substancje odżywcze, powraca z kosmówki do zarodka przez żyłę pępkową (vena umbilicalis), zdążającą do serca. Z pęcherzyka żółtkowego krew spływa również do serca przez żyły żółtkowe (w. vitellinae). Z głowy zarodka krew żylna odpływa przez żyły zasadnicze przednie (w. cardinales anteriores), z tułowia i części tylnej ciała przez żyły zasadnicze tylne (w. cardinales posteriores). Obie te pary żył łączą się w dwie symetryczne żyły zasadnicze wspólne (w. cardinales commu-nes), czyli dwa przewody Cuviera (ductus Cuvier), które — podobnie jak żyły pępkowe i żółtkowe — uchodzą do tylnej części serca, do tzwT. zatoki żylnej (sinus venosus).

Podobne prace

Do góry