Ocena brak

WAZOWIE NA TRONIE POLSKIM - Stosunki z Rosją

Autor /Wszeciech Dodano /15.05.2012

 

W tym samym czasie, gdy Zygmunta pozbawiano korony szwedzkiej, w Rosji zaczynały się walki o tron carów. W 1598 r. zmarł ostatni Rurykowicz, Fiodor, syn Iwana IV Groźnego. Na tron wstąpił wybrany przez bojarów Borys Godunow. Osłabienie państwa rosyjskiego próbowano wykorzystać na różne sposoby.

Na południu Polski pojawił się młody człowiek podający się za „cudownie ocalonego” Dymitra, syna zmarłego Iwana. Udało mu się uzyskać poparcie zbrojne niektórych rodów magnackich, m.in. książąt Wiśniowieckich, i pogranicznej szlachty.

Pozycję Dymitra wzmocniło małżeństwo z Maryną, córką wojewody sandomierskiego Jerzego Mniszcha. Mniszchowie i ich zwolennicy, wbrew stanowisku większości szlachty i senatorów, podjęli w 1604 r. wyprawę, której celem było wprowadzenie Samozwańca na tron carów.

Tak zwana pierwsza dymitriada dotarła pod Moskwę. W czasie walk zmarł car Borys. Dymitr zajął stolicę Rosji i koronował się na cara. Dwa lata później mieszkańcy Moskwy wystąpili przeciw „Polakom i katolikom”. Samozwańca zabito, a jego sprzymierzeńcy zginęli, zostali uwięzieni lub zbiegli do Polski.

Carem obwołano wówczas przywódcę moskiewskiego powstania — Wasyla Szujskiego. Miał on jednak przeciw sobie zbuntowanych chłopów i drugą dymitriadę, ponieważ pojawił się kolejny kandydat do tronu, podszywający się pod zmarłego Dymitra. Sztandary tego Samozwańca, obok wojsk dostarczonych przez paru kresowych magnatów, niosło wielu awanturników, nieopłacanych żołnierzy, nawet przestępców żądnych przygód i łupów. „Wojsko” to w ogólnym zamęcie dawało się nieraz ludności rosyjskiej we znaki. Wyprawie tej nie udało się opanować Moskwy.

Car Szujski podpisał trzyletni rozejm z Rzecząpospolitą, aby wzmocnić swą władzę. Rok później zawarł sojusz ze Szwecją. Było to poważne naruszenie warunków rozejmu i uznano to za powód do wojny.

Zygmunt III osobiście poprowadził wojska na Smoleńsk, gdzie zorganizował oblężenie twierdzy. Gdy część armii oblegała Smoleńsk, pozostała walczyła w polu. Największe znaczenie miała wygrana przez hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego bitwa pod Kłuszynem (1610).

W starciu tym siedmiotysięczne wojska polskie pokonały trzykrotnie liczniejsze oddziały szwedzkie i rosyjskie idące na pomoc oblężonej twierdzy smoleńskiej. Zwycięstwo to otworzyło Żółkiewskiemu drogę do Moskwy. Szujski został złożony z tronu przez bojarów, którzy obwołali carem królewicza Władysława, mającego przyjąć prawosławie.

Warunek ten, jak i inne, zapewniające Rosji zachowanie niezależności, zagwarantował w imieniu Władysława Żółkiewski. Zygmunt III nie uznał jednak tego porozumienia i zdecydował, że sam obejmie tron rosyjski, co było dla Rosjan nie do przyjęcia, zarówno ze względów religijnych, jak i politycznych.

Tymczasem ludność rosyjska poczęła jednoczyć się wokół haseł narodowych i obrony prawosławia. Doszło do rozruchów i załoga polsko-litewska na Kremlu musiała skapitulować, a carem obrano Michała Romanowa.

Zapoczątkował on rządy dynastii Romanowów w Rosji, którym kres położyła dopiero rewolucja 1917 r. Nowy car zawarł rozejm ze Szwedami i z Rzecząpospolitą. Warunki zawieszenia broni, podpisane w 1619 r. w Dywilinie (Deulinie), przyznawały Rzeczypospolitej tereny należące od XIV w. do Wielkiego Księstwa Litewskiego: ziemie smoleńską, czernihowską i siewierską. Rozejm ten ustalił przebieg granicy wschodniej na prawie pół wieku.

Podobne prace

Do góry