Ocena brak

Warunki naturalne obu Ameryk - TORNADA

Autor /obelix Dodano /30.09.2011

Tornado, zwane też trąbą powietrzną, jest najbardziej gwałtownym zjawiskiem atmosferycznym. Choć powszechnie występowanie tornada kojarzy się z preriami Ameryki Północnej czy wnętrzem kontynentu australijskiego, to jednak spotyka się je w wielu innych częściach świata, nie wyłączając Polski. W Ameryce tornado występuje wszędzie i jest regularne. W Ameryce znajdują się tak zwane ścieżki i aleje tornad, jednym z takich miejsc to Aleja Tornad w zachodnich okolicach Appalachów Tornado to intensywny wir powietrzny sięgający powierzchni Ziemi, związany z komórką burzową. Często wewnątrz wiru obserwuje się charakterystyczną chmurę w kształcie lejka bądź wrzeciona.

Mechanizm powstawania tornada nie jest jeszcze dobrze poznany, wiadomo jednak, że koniecznym warunkiem jego powstania jest znacząca zmienność kierunku bądź prędkości wiatru z wysokością. Ruch powietrza podczas tornada można sobie wyobrazić jako ruch wielkiego koła łopatkowego o poziomej osi i dużej prędkości obrotowej. Jeśli wskutek rozwoju prądu wstępującego w komórce burzowej ruch powietrza zmieni kierunek (koło zmieni pozycję na taką, w której jego oś ma położenie pionowe, a obrót zachodzi w płaszczyźnie poziomej), to powstanie wir, który na skutek rozciągnięcia w pionie przez ruchy wznoszące może sięgnąć powierzchni Ziemi i pojawić się tam jako tornado.

Rozmiar tornada i jego skutki. Rozmiar tornad najczęściej określa się na podstawie szerokości tzw. ścieżki zniszczeń na trasie wędrującego wiru. Wynosi ona od kilku do kilkuset m, typowa szerokość - 50 m. Długość ścieżki waha się od kilku m do kilkuset kilometrów. Czas życia tornada jest też bardzo zróżnicowany, od kilku sekund ("muśnięcie" powierzchni gruntu) do kilku godzin, a typowa prędkość jego przesuwania się wynosi 10-30 km/h, choć niemal stacjonarne czy wędrujące z szybkością 100 km/h trąby powietrzne nie należą do rzadkości. Intensywność tornada nie musi być związana z jego rozmiarem.

W celu określenia intensywności tornada korzysta się z tzw. klasyfikacji (skali) Fujity, wprowadzonej pod koniec lat 60. na podstawie licznych obserwacji. Tylko ok. 2% tornad przekracza stopień F-2, ale są one odpowiedzialne za 70% ofiar śmiertelnych spowodowanych przez tornada. W USA rocznie obserwuje się przeciętnie ok. 800-1000 tornad; przypisuje się im w sumie ok. 80 zgonów i 1500 poważnych zranień. Tornada mogą dokonać naprawdę dużych zniszczeń. Przykładem może być sytuacja z 31 V 1985 r., kiedy w ciągu jednego dnia w Pensylwanii i Ohio zarejestrowano 41 tornad, które spowodowały śmierć 75 osób i szkody szacowane na 450 milionów dolarów USA. Po tornadach po wielu wielkich miastach pozostają ruiny.

Po czym poznać i uniknąć tornada. Ludzi nauczyli się na szczęście rozpoznawać kiedy przyjdzie tornado. Zwiastunem tornada jest duża burza gradowa. Niekiedy kule gradowe osiągają rozmiary zbliżone do rozmiarów grejpfrutów. Ludzie po uzyskaniu takiego ostrzeżenia chowają się w piwnicach i specjalnych schronach wyposażonych w metalowe drzwi. Ponadto każdy idąc do schronu powinien mieć przy sobie latarkę, świeczkę, zapałki, trochę jedzenia i picia. Mieszkańcy, takich miejsc jak wyżej wymieniona Aleja Tornad najbardziej obawiają się dużych burz, gdyż im większa jest burza, tym większe występują tornada.

Podobne prace

Do góry