Ocena brak

WARSZAWA 1939 - 1945

Autor /ciastko Dodano /02.03.2011

Stolica Polski była od pierwszego dnia II wojny światowej głównym celem niemieckiego lotnictwa (1 września 1939 r. samoloty wroga atakowały lotnisko na Okęciu oraz rozgłośnie w Babicach i Raszynie). Obronę miasta zapewniały Brygada Pościgowa (do 9 września zestrzeli­ła 51 samolotów) i artyleria prze­ciwlotnicza. 3 września, wobec przełamania przez Niemców frontu w rejonie Częstochowy, minister spraw wojskowych na rozkaz Na­czelnego Wodza powołał dowódz­two obrony Warszawy (gen. Wale­rian *Czuma). 7 września, po ewa­kuacji władz państwa w nocy z 6 na 7 września, komisarzem cywilnym obrony został mianowany prezydent miasta Stefan Starzyński. 8 września pod Warszawę (trasą Grójec, Ra­dziejowice, Nadarzyn) podeszły od­działy XVI korpusu pancernego (dowódca gen. Erich *Hoepner), a ok. godz. 17 czołgi 4 dywizji pan­cernej uderzyły na Ochotę. Atak zo­stał odparty, co uniemożliwiło Niemcom zdobycie miasta z mar­szu. Tego samego dnia na rozkaz Naczelnego Wodza utworzono ar­mię „Warszawa" pod dowództwem gen. Juliusza *Rómmla.

Siły obroń­ców, wzmocnione oddziałami ochotniczymi, a później jednostka­mi armii „Poznań" i „Pomorze", które przebiły się znad * Bzury, li­czyły ok. 120 tys. żołnierzy. 25 września Niemcy, po intensyw­nym przygotowaniu artyleryjskim i bombardowaniach lotniczych, przystąpili do generalnego szturmu (kierował nim dowódca 8 armii gen. Johannes *Blaskowitz), który został odparty. Ponowne uderzenie 26 i 27 września nie przyniosło Niemcom powodzenia. 28 września wobec krytycznego położenia lud­ności cywilnej, wysokich strat, bra­ku wody, żywności i amunicji do­wództwo obrony Warszawy zostało zmuszone do kapitulacji. W czasie walk we wrześniu zginęło ok 10 tys. mieszkańców i 2 tys. żołnierzy, rany odniosło 50 tys. cywilów i 16 tys. żołnierzy, zniszczono ok. 10% bu­dynków. Za obronę Warszawa zo­stała odznaczona Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Przez całą wojnę była głównym ośrodkiem władz państwa podziem­nego i centrum dowodzenia ruchem oporu.

Władze niemieckie zmierzały do przekształcenia stolicy w prowin­cjonalne miasto zamieszkałe przez ok. 100 tys. mieszkańców i w tym celu prowadziły akcję eksterminacji ludności polskiej (nasiloną od 1943 r.) oraz żydowskiej (czego szczególnym przejawem było zor­ganizowanie w 1940 r. największe­go w Polsce getta, zlikwidowanego po upadku powstania w maju 1943 r.). W lipcu 1944 r. dowództwo Armii Krajowej podjęło decyzję o podję­ciu walki w Warszawie 1 sierpnia o godzinie 17.00. W tym czasie pod Warszawę pode­szły czołowe związki 1 Frontu Bia­łoruskiego, ale zatrzymały się zgo­dnie z rozkazem Józefa Stalina.

Dopiero we wrześniu 1 Front Białoruski przeprowadził ograniczoną operację w rejonie Pragi, w której wyniku przy walnym udziale 1 dy­wizji piechoty im. Tadeusza Koś­ciuszki wyzwolono tę dzielnicę. Stamtąd 1 armia WP podjęła nieu­daną próbę udzielenia pomocy po­wstańcom. Po 63 dniach walki powstanie zosta­ło stłumione; szacunkowe straty po stronie polskiej wyniosły: prawdo­podobnie 10 tys. powstańców zabi­tych, 5 tys. zaginionych, 7 tys. cięż­ko rannych, 11 668 (wg danych nie­mieckich) w niewoli, co najmniej 150 tys. cywilów zabitych; szacun­kowe straty po stronie niemieckiej: 10 tys. zabitych, 7 tys. zaginionych, 9 tys. rannych. Okupant przystąpił do systematycznego niszczenia Warszawy; do stycznia 1945 r. zbu­rzył 90% zakładów przemysłowych i obiektów kultury oraz 72% budyn­ków mieszkalnych. 14-15 stycznia 1945 r. ruszyła ofen­sywa 1 Frontu Białoruskiego: siły główne uderzyły z przyczółka wa-recko-magnuszewskiego, a uderze­nie pomocnicze wykonano z rejonu Jabłonny.

Do 16 stycznia wojska ra­dzieckie oskrzydliły zgrupowanie niemieckie w rejonie Warszawy. Te­go dnia związki 1 armii WP podjęły działania zaczepne i w nocy główne siły przeprawiły się na zachodni brzeg Wisły między Górą Kalwarią i Magnuszewem. O świcie 6 dywi­zja piechoty, wyruszając z Pragi, sforsowała Wisłę i przy współdzia­łaniu 2 dywizji piechoty oczyściła ruiny miasta z ariergard nie­mieckich.

Podobne prace

Do góry