Ocena brak

WANDURSKI WITOLD

Autor /blondi2121 Dodano /03.04.2012

WANDURSKI WITOLD, ur. 8 IV 1891 w osadzie Granica, nad Białą Przemszą (Kieleckie), zm. po 1937 w ZSRR, dramaturg, poeta, publicysta, tłumacz, działacz polit. i kulturalno-oświatowy. W1916-21 przebywał w ZSRR, studiował prawo, od 1919 wykładowca w Wolnej Wszechnicy Sztuki, reż. i kierownik amatorskiego teatru ros. w Charkowie. Po powrocie do kraju współorganizator (1923), kierownik (1925-27) i inscenizator teatru Scena Robotnicza w Łodzi. Uczestniczył w założeniu i wydawaniu dzień. „Republika" (1926), red. miesięcznika lit. „Dźwignia" (1927-28). Członek KPP, 1928 aresztowany za udział w kampanii wyborczej w Łodzi. Zwolniony za kaucją, wyjechał do Berlina, gdzie zorganizował Zespół Pol. Sceny Robotniczej. Wydalony z Berlina za działalność polit., od 1929 w ZSRR. W Kijowie kierował Teatrem Pol. oraz pol. teatrem-studio Polprat (1929-31), współpracował z polonijnymi pismami, gł. z —» „Kulturą Mas", nast. w Moskwie czynny w Międzynar. Związku Teatrów Robotniczych. W 1933 aresztowany pod fałszywymi zarzutami politycznymi. W 1956 pośmiertnie zrehabilitowany.

Pierwsze wiersze, pisane pod wpływem poezji W. Majakowskiego i futurystów, drukował w „Robotniku" i „Skamandrze" (1922). Współpracował z „Wiadomościami Lit." (1925-26). Współtwórca pierwszego manifestu pol. poezji rewolucyjno-proletariackiej —» Trzy salwy (1925); wydał zbiór wierszy Sadze i złoto (1926). Był reformatorem i ideologiem teatru robotn. (cykl art. Inscenizacja podań ludowych,Teatr Lud." 1921-22). Propozycje repertuarowe dla scen robotn. przedstawił w antologii Nowa scena robotnicza (1923), pierwszej tego typu publikacji, obejmującej tłumaczone przez siebie teksty Majakowskiego, I. Golla, M. Brauna. W dramatach sięgał po ekspresjonist. środki artyst., nawiązywał do lud. tradycji, teatru jarmarcznego. Temat pacyfizmu podjął w Śmierci na gruszy (wyst. w Lodzi 1923, w Krakowie 1925j po wojnie w oprać. J. Broszkiewicza i T. Mierzei została wyst. w Nowej Hucie 1964, Warszawie 1966), opartej na wątku uwięzienia śmierci przez człowieka (wg wielkopol. bajki lud.). W. realizował koncepcję sztuki utożsamiającą jej wartości artyst. z funkcją agitacyjną. Jej realizacją były tzw. plakaty sceniczne: Giełda światowa (wyst. i wyd. pt. Giełda wszechświatowa 1923), Gra o Herodzie (1926) - burleska jarmarczna, przedstawiająca zjawiska społ. poprzez alegoryczną personifikację, W hotelu „Imperializm" (wyst. w Berlinie 1929, wyd. Moskwa 1929) -plakat polit.-satyr. oparty na autentycznej dokumentacji (uchwały VI Kongresu Międzynarodówki), Wbrew- przeróbka, odbiegającego od tej formy, realist. dramatu Raban (wyst. w Moskwie 1932, wyd. w języku ros., Moskwa 1933). Na inscenizacje W. wywarli wpływ reformatorzy teatru - W. Meyerhold, A. Tairow, E. Piscator.

Wiersze i dramaty, wybór i wstęp G. Lasota, W. 1958; Plakaty sceniczne, oprac, i wstęp H. Karwacka, Ł. 1970.

W. FILLER Na lewym torze. Teatr W. W., W. 1967; H. KARWACKA W.W. i jego dzieło, Ł. 1968.

Podobne prace

Do góry