Ocena brak

Walka Fryderyka I z papiestwem i komunami lombardzkimi

Autor /Hygin696 Dodano /02.05.2012

 

  • Konflikt papiestwa z Fryderykiem I:

  • Fresk w Lateranie, przedstawiający hołd lenny cesarza Lotara składany papieżowi, wywołał oburzenie Fryderyka i jego rycerzy.

  • Na zjeździe książąt i bp niemieckich w Besancon w 1157 r. ku oburzeniu wszystkich legat papieski Roland Bandinelli w przemówieniu do cesarza wspomniał o beneficjach, jakie zawdzięcza Fryderyk papieżowi. Termin beneficja został przetłumaczony przez Rajnalda z Dassel zgodnie z terminologią feudalną jako lenna. Obopólne stosunki uległy pogorszeniu.

Wyjaśnienia złożone przez papieża pogłębiły konflikt.

  • W 1159 r. sam Roland Bandinelli został wybrany papieżem jako Aleksander III.

  • Fryderyk Barbarossa znajdował się wówczas u szczytu potęgi, mając po swojej stronie niemal całe Niemcy i stojąc mocną stopą we Włoszech.

Umiejętnie wykorzystując spory między bp i miastami lombardzkimi umacniał pozycję cesarza. Jego ideologia cesarska wykształciła się pod wpływem legistów bolońskich, którzy propagowali wzór idealny władzy cesarskiej, suwerennej i absolutnej, wydobyty z justyniańskiego Corpus iuris. Ten pomnik prawa rzymskiego, który przeżywał ponowny renesans w Europie, stał się ważną podstawą dla rodzenia się władzy państwowej, walczącej z feudalnym partykularyzmem.

  • Fryderyk I był jednak realistą i wiedział, że musi liczyć się ze stosunkiem społeczeństwa do władzy cesarskiej, nie mogąc rządzić wg zasady pronceps legibus solutus (władca nie jest związany prawami).

Jednak w konstytucjach ogłoszonych w 1158 r. na Polach Ronkalijskich koło Piacenzy widać poczucie nadrzędności praw panującego nad istniejącym porządkiem społecznym:

  • zasada niezbywalności i niemożliwości przedawnienia praw korony

  • Fryderyk ogłosił podtrzymanie i egzekucję wszelkich praw, jakie przysługiwały niegdyś jego poprzednikom w stosunku do miast włoskich

  • ingerencja w wybór władz miejskich

  • rewindykacja regaliów przejętych przez miasta.

Fryderyk wcielił w życie swoje postanowienia. Nawet potężny Mediolan musiał się ukorzyć, a nieposłuszna Crema została w 1160 r. zburzona.

  • Egzekucja roszczeń cesarza spotkała się w północnych Włoszech ze wspólnym frontem walki o wygnanie barbarzyńców za Alpy. Dodatkowych argumentów miał dostarczy w walce z cesarstwem papież.

  • Wybór Aleksandra III potraktował Fryderyk jako obrazę i wezwanie do otwartej walki. Zwolennicy Fryderyka w kolegium kardynalskim wybrali antypapieża- Wiktora IV. Zwołany w 1159 r. przez Fryderyka synod bp (głównie niemieckich) w Pawii potwierdził elekcję Wiktora IV.

  • Większość państw, zaniepokojona wzrostem potęgi cesarstwa, stanęła po stronie Aleksandra II, zwłaszcza, że wybór niemieckich kardynałów i synod w Pawii były ewidentnym bezprawiem. Poza cesarstwem Wiktor IV nie znalazł zwolenników.

  • Tymczasem Mediolan uznał sytuację za dogodną do buntu i powstał przedwcześnie przeciwko Fryderykowi. Zapłacił za to katastrofą: po oblężeniu musiał kapitulować w 1162 r. Los jego miał być przestrogą dla innych miast włoskich. Fryderyk zburzył Mediolan z wyjątkiem jego kościołów, jego ziemie nakazał zaorać,a ludność przesiedlił do czterech osad, gdzie zmusił ją do zajęć rolniczych i odrabiania powinności na rzecz domeny cesarskiej.

  • Los Mediolanu miał się negatywnie odbić na przyszłej obecności cesarstwa w północnych Włoszech. Niektórzy widzą w tym akcie chęć zdławienia wolnych organizmów miejsckich przez reakcję feudalno- domanialną. Inny uważają go za etap walki władzy dążącej do centralizacji z feudalnym partykularyzmem. W pełnej sprzeczności polityce Fryderyka I, nawiązującej do nowych wzorów (prawo rzymskie, kontakty polityczne z Plantagenetami), jak i starych tradycji (kanonizacja Karola Wielkiego przez Paschalisa III w 1165 r.) dadzą się znaleźć elementy obydwu tendencji.

  • Bezwzględność wobec Mediolanu. Ucisk ze strony podestów, narzuconych komunom lombardzkim przez cesarza. Wszystko to wywołało narastające wrzenie, podsycane przez Wenecję obawiającą się rozciągnięcia na nią supremacji cesarskiej.

  • W 1167 r. Fryderyk opanował Rzym i wygnał stamtąd papieża Aleksandra III. Wkrótce wybuchła zaraza, która zdziesiątkowała armię cesarską i otoczenie króla, w tym zabrała Rajnalda z Dassel.

  • Na wieść o tej klęsce, ogłoszonej przez zwolenników Aleksandra III mianem sądu bożego, miasta lombardzkie zawarły Ligę Lombardzką mającą na celu:

  • usunięcie cesarskich urzędników

  • odzyskanie samorządu

  • rewindykację dóbr włączonych do regaliów

  • odbudowę Mediolanu.

Wojska Ligi obsadziły drogi Lombardii i przejścia alpejskie. Cesarz przemykał się do Niemiec w 1168 r. w przebraniu.

Miasta lombardzkie weszły w otwarte przymierze z papieżem Aleksandrem III, który stał się symbolem walki z Fryderykiem. Na jego cześć nazwano Alessandrią twierdzę strzegącą zachodniej Lombardii przed wojskami cesarskimi. Odrodzony Mediolan odzyskał swoje dawne znaczenie.

  • Nowa wyprawa Fryderyka do Włoch skończyła się klęską cesarza:

  • odparty od Alessandrii w 1175 r.

  • pobity w polu w 1176 r. pod Legnano przez piechotę mediolańską i oddziały sprzymierzone zawiedziony bierną postawą Henryka Lwa,

  • Fryderyk wszedł w pertraktacje z Ligą Lombardzką i papieżem Aleksandrem III..

W 1177 r. podpisano z papieżem pokój wenecki:

  • suwerenność papieża w Kościele

  • rezygnacja z popierania przez cesarstwo antypapieży

  • rezygnacja z cesarski interwencji przy wyborze papieży

  • uznanie integralności Państwa Kościelnego i wycofanie zeń funkcjonariuszy cesarskich.

  • Plan Rejnalda z Dassel, przywrócenia supremacji cesarskiej nad Kościołem i papieżem, legł w gruzach. Symbolem tego było publiczne ukorzenie się Fryderyka przed Aleksandrem III: klęczący cesarz ucałował stopy papieża przed kościołem św. Marka w Wenecji.

  • Stanowisko cesarza w Niemczech nie osłabło. Papież uznał cesarskie nominacje dostojników kościelnych.

  • Dłużej ciągnęły się rokowania z Ligą Lombardzką. Pokój w Konstancji w 1183 r. pozwolił cesarzowi wycofać się z honorem z ogłoszonych na Polach Ronkalijskich konstytucji:

  • zrzeczenie się regaliów

  • obowiązek składania przysięgi wierności cesarzowi przez mieszczan

  • konieczność cesarskiej inwestytury wybieralnych konsulów

  • zachowanie możliwości apelacji do cesarza.

Przy silnych antagonizmach między miastami postanowienia pokoju w Konstancji (1183) stwarzały możliwości wzmocnienia władzy cesarskiej w lepszych okolicznościach.

Podobne prace

Do góry