Ocena brak

WAGRAM, w. w Austrii, na płn. od Wiednia, na lewym brzegu Dunaju

Autor /Erazm123 Dodano /18.06.2013

Gdzie 5-6 VII 1809 doszło do zwycięskiej dla Francuzów bitwy z Austriakami, rozstrzygającej kampanię 1809.

Po przegranej pod Essling armia franc. wycofała się na wyspę Lobau na Dunaju, którą Napoleon przekształcił w warowny obóz, bazę swych przyszłych działań ofensywnych. W pierwszych dniach VII cesarz dysponował 190 tys. żoł., z czego 30 tys. stanowiła kaw. Były to: 2 korpus Oudinota - 30 tys., 3 Davouta - 40 tys., 4 Masseny - 40 tys., Armia Italii ks. Eugeniusza Beauhamais - 30 tys., korpus sas. Bemadotte’a - 20 tys., Armia Dalmacji Marmonta - 10 tys., dyw. bawar. Wredego, gwardia -12 tys. i rezerwa kaw. Bessieres’a. Armia franc. nie dysponowała takimi siłami jak pod Austerlitz i Jeną, złożona była bowiem w dużym stopniu z rekrutów, a przy tym niejednolita narodowościowo. Dysponowała natomiast potężną 500-działową art.

Armia austr., dowodzona przez arcyks. Karola, liczyła 270 tys. Na lewym brzegu Dunaju znajdowało się jednak tylko 136 tys. żoł. i 450 dział. Stały tu: 1 korpus Bellegarde^, 2 Kolowrata, 3 ks. Hohenzollerna, 4 Rosenberga, 5 Reussa, 6 Klenaua, awangarda Nordmana i rezerwa kaw. ks. Liech-tensteina. Z Italii spieszył na pomoc arcyks. Jan z 13 tys. żoł. Armia austr. była znacznie lepiej wyszkolona i zorganizowana, niż ta, która ścierała się z Francuzami w kampanii 1805.

4 VII na wyspę Lobau przeszły z prawego brzegu korpusy Masseny i Oudinota, łącząc się z oddziałami Davouta, ks. Eugeniusza i Marmonta. W sumie znalazło się tu 150 tys. żoł. Od 30 VI do 2 VII dyw. Legranda z korpusu Masseny podjęła działania dywersyjne na froncie Essling-Aspem, pozorując zamiar przejścia na lewy brzeg właśnie w tym miejscu. Arcyks. Karol, już wcześniej przekonany, że taki będzie plan cesarza Francuzów, od paru tygodni fortyfikował okoliczne wioski i zgromadził tu główne siły oraz całą art. 3 VII zorientował się jednak, że jest to działanie dywersyjne i przesunął wojska na płn. od rz. Russbach, na niewielkie wzgórza. Bezpośrednio nad brzegiem Dunaju pozostawił tylko nieliczne oddziały.

4 VII o godz. 21, podczas gwałtownej burzy, Francuzi zaczęli przeprawiać się na lewy brzeg, znacznie dalej na wschód niż przed bitwą pod Essling. Na wprost w. Enzersdorf saperzy wybudowali 7 mostów. 5 VII o godz. 4 znajdowało się tam już 30 tys. żoł. Napoleonowi udało się opanować wystarczający teren, aby rozwinąć kolejne korpusy. Stanęły one półkolem wokół w. Aspem, Essling i Enzersdorf: lewe skrzydło stanowił korpus Masseny, a potem Bemadotte’a, ks. Eugeniusza, Oudinota i Davouta. Rezerwa znajdowała się w centrum półkola oraz na prawym skrzydle. Wojska austr. stały na płn. od tego rejonu, rozłożone łagodnym łukiem. Ich lewe skrzydło stanowił korpus ks. Hohenzollerna, centrum (wokół W,) grenadierzy i kaw., a lewe skrzydło korpusy Bellegarde’a i Klenaua.

Napoleon zamierzał uderzyć na centrum ugrupowania przeciwnika, licząc, że arcyks. Karol dostrzeże w tym szansę skutecznego działania na skrzydłach z zamiarem odcięcia Francuzów od mostów i zniszczenia ich w okrążeniu. Gdyby tak stało się istotnie, Austriacy musieliby osłabić swoje centrum, a wówczas Francuzi przełamaliby je i uderzyli następnie na boki. Tymczasem wódz austr. zamierzał powstrzymać franc. atak na swoje centrum, następnie przejść do kontmatarcia i uderzyć przede wszystkim na lewe skrzydło franc., aby odciąć je od mostów i zepchnąć do Dunaju.

5 VII Napoleon przez większość dnia rozmieszczał swe korpusy na lewym brzegu. Austriacy byli zaskoczeni pomyślną przeprawą W A i nie podejmowali żadnych działań ofensywnych. Po krótkim oporze wycofali się z Essling i Aspem. Massena opanował fortyfikacje „Białego Domu”, a jego adiutant de Saint-Croix zdobył umocnioną w. Enzersdorf. O godz. 18 Massena bez specjalnych kłopotów osiągnął linię Sussenbrunn-Breitenlee-As-pem. Miał tylko 18 tys. żoł., ale 60 tys. Austriaków nie stawiło skutecznego oporu. W miarę jak Francuzi zajmowali lewy brzeg Dunaju, Austriacy starali się stworzyć przeciwko nim front i pod wieczór byli już rozciągnięci na 17 km.

Napoleon uznał, że trzeba wykorzystać powstałą sytuację i przełamać ugrupowanie przeciwnika. Wieczorem podjął atak na W., czyli centrum nieprzyjaciela. Uderzenie to wykonywał sas. korpus Bemadotte’a, wspierany przez Macdonalda. Atak nie powiódł się, arcyks. Karol, sprawujący osobiście dow., odrzucił Sasów ku rzece. Co gorsza, żoł. Macdonalda wzięli Sasów (z racji białych mundurów) za Austriaków i ostrzelali tak silnie, że w korpusie Bemadotte’a wybuchła panika.

Korpus Macdonalda zaczął się cofać, mieszając ugrupowania franc. drugiej linii i wstrzymując ofensywę korpusu Oudinota. Ponieważ zapadała już noc, Napoleon zrezygnował z dalszych ataków. W ten sposób stracona została znakomita okazja przełamania sił austr. na dwie części. Arcyks. Karol zyskał wiele godzin na przygotowania do walnej batalii. Na szczęście Francuzi utrzymali w. Aderklaa i Brei-tenlee, co poważnie utrudniało komunikację austr. centrum z prawym i lewym skrzydłem.

O świcie 6 VII Klenau i Liechtenstein, stanowiący prawe skrzydło austr., pozostali zdumiewająco bierni, nie podejmując żadnych działań przeciwko lewemu skrzydłu franc. (Massena), które wysunęło się niebezpiecznie na przedpole w rejonie rz. Russbach. Już o godz. 4 natomiast Rosenberg, znajdujący się na prawym skrzydle austr., wbrew rozkazowi arcyks. Karola, aby trwał na pozycjach, przeszedł niespodziewanie do ataku na stanowiska korpusu Davouta. Dopiero o godz. 6 arcyks. zdołał zawrócić go na pozycje wyjściowe. Jednocześnie podobny atak podjął w centrum Bellegarde, wyrzucając Sasów Bemadotte’a z Aderklaa.

Był to początek ofensywy austr. prawego skrzydła. Niespodziewany odwrót Bemadotte’a zagroził prawemu skrzydłu Masseny, który i tak miał kłopoty z coraz liczniejszym przeciwnikiem, atakującym go od frontu. Massena rzucił dyw. Carra Saint-Cy-ra na Aderklaa i wioska została odzyskana. Austriacy otoczyli jednak wkrótce osamotnioną dyw. i niemal całkowicie ją zniszczyli. Tymczasem korpus Klenaua, stanowiący skrajne prawe skrzydło austr. ugrupowania, dotarł w boju do Aspern i wyparł stąd dyw. Boudeta, która straciła całą swą art.

O godz. 9 Napoleon przybył do korpusu Masseny. Rozkazał marsz., aby pozwolił Austriakom atakować wzdłuż Dunaju (Klenau doszedł już do Essling), a sam zmienił front na płd. W ten sposób korpus Klenaua znalazłby się niespodziewanie między frontem Masseny a Dunajem. Zamiar ten został zrealizowany ok. godz. 10, dzięki wsparciu lekkiej kaw. Lasalle’a i kirasjerów Saint-Sulpice’a, ale spowodowało to groźną przerwę we franc. ugrupowaniu od Breitenlee do Aderklaa. Aby wypełnić tę 4-km lukę, Napoleon ustawił gigantyczną baterię 100 dział pod komendą Lauristona. Utrzymanie baterii stało się możliwe tylko dzięki parokrotnym szarżom kirasjerów i karabinierów Nansouty'ego i Bessieres’a. Jazda franc. poniosła jednak ogromne straty.

O godz. 10.30 wielka bateria otworzyła ogień. Następnie, skokami, zaczęła posuwać się do przodu pod ogniem art. nieprzyjaciela. Osłaniali ją Sasi Bemadotte’a, Armia Italii i Bawarczycy z dyw. Wredego. O godz. 11.30 Napoleon otrzymał wiadomość, że Davoutowi udało się zająć w. Neusiedl. Cesarz postanowił zadać przeciwnikowi decydujący cios. Zebrał 49 tys. żoł. (Sasów, Bawarczyków, Włochów, kirasjerów Nansouty’ego, lekką kaw. gwardii) i powierzył Macdonaldowi dow. nad tą niezwykłą kolumną. Za nią stanął sam z 18--tys. rezerwą, którą tworzyły gwardia i korpus Marmonta.

Uderzenie Macdonalda skierowane zostało na w. Sussenbrunn. Austriacy stawiali tu zaciekły opór, ale pod ogniem wielkiej baterii musieli ewakuować Aderklaa i Breitenlee. Arcyks. Karol rzucił przeciwko Macdonaldowi kaw. ks. Liechten-steina. Żoł. napoleońscy zmuszeni byli uformować czworoboki. Po chwili Macdonald mógł podjąć marsz, mimo morderczego ognia austr. piech.

O godz. 14 zajął Sussenbrunn, centrum nieprzyjaciela wycofało się wolno na Gerasdorf. Arcyks. Karol wypełnił powstałą lukę korpusem Bellegar-de'a, osłabiając w ten sposób swe lewe skrzydło. 40 tys. żoł. Rosenberga i ks. Hohenzollerna broniło się tu przeciwko 65 tys. Davouta i Oudinota. Po dłuższym oporze Austriacy zmuszeni byli ewakuować także W., stanowiące do tej pory centrum ich ugrupowania.

Tymczasem na lewym skrzydle Francuzów Massena zdołał odzyskać Essling i Aspern, czym zmusił Klenaua do powolnego wycofania się na płn. zach. Dzielny gen. Lasalle, sądząc, że przeciwnik jest już w generalnym odwrocie, podjął atak na czele swej lekkiej jazdy i padł w pobliżu w. Leopoldau.

O godz. 15 na wszystkich odcinkach rozległego frontu inicjatywa należała już do Francuzów. Arcy-ks. Karol zarządził generalny odwrót na Znojmo.

O godz. 17.30 k. Neusiedl pojawiło się czoło kolumny arcyks. Jana, którego wezwano na pole walki z Bratysławy. Gdyby dotarł tu parę godzin wcześniej, jego interwencja mogłaby przesądzić o zwycięstwie Austriaków. Widząc klęskę własnych wojsk, arcyks. Jan zawrócił na wsch., dołączając do cofających się żoł. brata. O godz. 18 Davout rozłożył się biwakiem w W., a Napoleon w pobliżu Aderklaa. Bitwa dobiegła końca.

W 23-godzinnej walce Austriacy stracili 24,6 tys. zabitych i rannych oraz 12 tys. jeńców. WA miała straty większe - 34 tys. zabitych i rannych (w tym 21 gen.) oraz 7 tys. jeńców.

Podobne prace

Do góry