Ocena brak

Wacław Potocki (1621 — 1696)

Autor /Odillo Dodano /04.06.2013

Całe życie spędził w swoich włościach, znajdujących się w powiecie bieckim (dziś gorlicki w Rzeszowskiem). Wiódł typowy żywot ziemianina; piastował jedynie tytularne urzędy szlacheckie (podczaszy krakowski). Był arianinem (zob. s. 90) i po uchwale z roku 1658, nie chcąc opuszczać kraju, przyjął katolicyzm.

Jego twórczość nosi z jednej strony silne znamiona sarmackie (przekonanie o wyższości stanu szlacheckiego, hasła w typie „Polska przedmurzem chrześcijaństwa”), lecz z drugiej strony przeniknięta jeśt światłym patriotyzmem, krytycznymi zapatrywaniami na „złotą wolność”, krytycyzmem wobec niesprawiedliwości społecznej i fanatyzmu religijnego czasów kontrreformacji. Dorobek Potockiego jest niesłychanie obszerny i niemal w całości ukazał się drukiem dopiero po jego śmierci.

Najbardziej znane i do dziś pełne świeżości są drobne wiersze liryczne, okolicznościowe, satyryczne, mające charakter krótkich gawęd; pisał je Potocki w latach 1672—1694 i zebrał w tomie nazwanym później Ogród fraszek (wyd. w r. 1907). Podobny charakter noszą Moralia (z lat 1688—1696), krótkie wierszowane gawędy i przypowieści, przeważnie rozwinięcia i ilustracje do maksym filozoficznych Erazma z Rotterdamu (wyd. w 1918). Uprawiał poza tym twórczość epicką. Najbardziej znanym do dziś pozostaje patrio-tyczno-batalistyczny epos Wojna chocimska (1670, wyd. w r. 1880). Oprócz tego pisał barokowe poematy awanturnicze, pełne niezwykłych baśniowych przygód, stanowiące przeważnie przeróbki z dzieł obcych: Argenida (1697) i Syloret (wyd. w 1764).

Jako epik istnieje Potocki w obrębie mało dziś znanego i niesłusznie zapomnianego nurtu poezji barokowej, którego najwybitniejszym osiągnięciem jest dokonany przez Piotra Kochanowskiego (1566—1620) przekład Jerozolimy wyzwolonej T. Tassa. Dwaj inni przedstawiciele tego nurtu to Samuel Twardowski (1600—1661), autor eposu historycznego o Wojnie domowej z Kozaki i poematów fantastycznych, (np. Nadobna Paskwalina), oraz Wespazjan Kochanowski (ok. 1600—1661), autor poematu o odsieczy Wiednia.

Do góry