Ocena brak

W jaki sposób fale morskie dokonują zniszczeń?

Autor /Zemi Dodano /31.01.2012

Pływy poruszają masy wody w górę i w dół, fale morskie uderzają o brzegi. Wielkie fale powstają wskutek oddziaływania wiatrów, które obejmują całą kulę ziemską. Niszczące fale to rezultat huraganów i sztormów, które chłoszczą powierzchnię morza z potężną siłą. Najgroźniejsze jednak fale są następstwem podmorskich trzęsień ziemi. W Japonii te fale noszą nazwę tsunami. Gdy docierają do przy­brzeżnych płycizn, są w stanie spiętrzyć się do wysokości 25 metrów, a wpadając na ląd po­wodują katastrofalne zniszczenia.
Praca morza w pobliżu brzegu przypomina działanie proszku do szorowania. Zamiast proszku morze używa piasku i żwiru z mor­skiego dna. Za pomocą tego rodzaju materiału ściernego fale kształtują brzeg. Potrafią zniszczyć plaże i zaatakować podstawę klifu. Mięk­kie skały ulegają zniszczeniu najszybciej. Wskutek podmycia podstawy klifu przez fale, wkrótce osuwa się górna jego część. W ten sposób klif cofa się o wiele metrów, fale zaś unoszą rumowisko. Krótkie, ostre fale, powstające podczas zimowych sztormów, usu­wają większość skalnego materiału. Długie fa­le, będące następstwem odległych sztormów, powstają latem. Osadzają one więcej piasku i żwiru na plaży niż zabierają. W rezultacie strefa brzegowa stopniowo powiększa się.
Wzdłuż wybrzeża można więc spotkać zarówno miejsca, gdzie morze buduje, jak i gdzie niszczy. Przykładem jest południowe wybrzeże Anglii. W Fairlight, koło Hastings, klif cofa się rocznie o kilka metrów, tworząc nową zatokę. Kilka kilometrów dalej na wschód, w Dungeness, powstaje kamienisty cypel, stopniowo wchodzący dalej w morze. Podobnie dzieje się na przylądku Canaveral na Florydzie.
Kąt, pod jakim fale uderzają o brzeg, wpły­wa na sposób, w jaki zachodzi erozja lub budowanie brzegu. Jeśli fale regularnie uderzają i brzeg ukośnie, mówimy o zjawisku prądu przybrzeżnego. Morze przemieszcza piasek i większe okruchy skalne wzdłuż brzegu, usu­wając materiał z jednego miejsca i dobudowując plażę w innym. Taki prąd przybrzeżny to­warzyszy na przykład całej plaży w Cod, w Massachusetts.
Przy okazji, wskutek wymywania mniej twardych skał lub atakowania słabszych miejsc w ścianie klifu, morze potrafi rzeźbić w skałach fantastyczne formy. Może na przy­kład utworzyć pieczarę w klifie, potem rozsa­dzić sklepienie takiej pieczary, tworząc komin, porozcinać cyple tunelami, a po ich poszerze­niu uformować skalne łuki.

Do góry