Ocena brak

Ustrojowe skutki schładzania całego organizmu

Autor /mirela Dodano /02.05.2014

Głównym skutkiem działania zimna na organizm w trakcie kriozabiegu jest obniżenie się ciepłoty skóry nawet o kilka stopni Celsjusza. Na początku po zaaplikowaniu zimna następuje gwałtowny spadek temperatury skóry i tkanek podskórnych. Obniża się także temperatura mięśni, ale znacznie wolniej [28]. Dochodzi do tego wskutek skurczu naczyń, który utrzymuje się jeszcze przez około 1 minutę po zabiegu [7]. Skurcz ten wywołany jest zmniejszeniem przepływu krwi i przewodnictwa cieplnego tkanek powierzchniowych.

Obniżona temperatura skóry zbliża się do temperatury otoczenia, co z kolei powoduje zmniejszenie utraty ciepła na drodze przewodzenia, przenoszenia i promieniowania. Zmienia się tempo przemiany materii oraz czynność gruczołów dokrew-nych. Objawia się to m.in. drżeniem mięśniowym, które z energetycznego punktu widzenia jest skutecznym sposobem dostarczania ciepła. Ilość uzyskanego w ten sposób ciepła 2-3 razy przekracza ilość ciepła uzyskanego z podstawowej przemiany materii [14]. Z drugiej jednak strony podczas drżenia mięśniowego następuje zwiększenie utraty ciepła na drodze konwekcji. Uzyskane w ten sposób ciepło jest więc niemal całkowicie tracone.

Oprócz drżenia mięśniowego ważnym efektem obserwowanym w trakcie zabiegu jest redukcja przemiany materii o około 50% [23]. Wynikiem tego jest zmniejszone zapotrzebowanie energetyczne tkanek oraz związany z tym spadek popytu na tlen [28].

Zgoła odwrotne reakcje występują po zabiegu. Powrót ciepłoty skóry następuje mniej więcej po 14 minutach, a jej plateau, tj. 35°C, utrzymuje się niemal przez 90 minut [14, 15]. Około 4 minut po zabiegu występuje rozszerzenie naczyń, które może osiągać czterokrotnie większą wartość niż przed zabiegiem oraz utrzymywać się 

przez ponad kilka godzin [9, 19]. Pociąga to za sobą znaczny wzrost ukrwienia narządów wewnętrznych (ryc. 6.3). Kilkugodzinne przekrwienie w obrębie tkanek sprzyja nie tylko lepszej przemianie materii, ale i eliminacji nagromadzonych tam szkodliwych produktów metabolizmu. Wszystko to w połączeniu z kinezyterapią przyspiesza zmniejszanie się obrzęków.

Innym ważnym następstwem ukrwienia tkanek jest wzrost stężenia tlenu w mięśniach, co wywołuje obniżenie ilości mleczanów i histaminy, wzrost koncentracji bra-dykininy i angiotensyny oraz w efekcie - znaczne złagodzenie bólu [9, 36]. Dodatkowym czynnikiem hamującym ból jest wpływ zimna na przewodnictwo nerwowe niektórych włókien bezmielinowych [8, 15]. Hipotermia obniża bowiem prędkość przepływu impulsów nerwowych średnio o 1,2-2 m/s/°C przy schłodzeniu do ok. 18°C [1], Efektem tego jest zmniejszenie odpowiedzi odruchowej oraz podwyższenie progu bólu [3], Dla porównania próg bólu w zdrowym stawie barkowym, w wyniku stosowania piętnastominutowego chłodzenia workiem z lodem, podwyższa się do tego samego poziomu, co po zastosowaniu dwudziestominutowej diatermii krótkofalowej. Przy czym w przypadku diatermii rezultat utrzymuje się znacznie krócej [24].

Kolejnym zauważalnym efektem długotrwałego działania zimna jest wzrost wydzielania hormonów nadnerczy oraz tarczycy, a także zwiększenie metabolizmu komórkowego [17]. Badania morfologiczne i biochemiczne przeprowadzone po dwóch tygodniach od zastosowania krioterapii wykazują wzrost poziomu hemoglobiny, leukocytów oraz płytek krwi w porównaniu z wartościami wyjściowymi [29, 32, 34, 35]. Nigdy nie zdarzyło się jednak, by poziom ten przekroczył górną granicę normy [21],

Inne korzystne działanie niskich temperatur przejawia się zmniejszeniem napięcia mięśniowego [2, 18]. Fizjologiczny mechanizm odpowiedzialny za obniżenie tegoż napięcia wskutek ochłodzenia tkanek nie jest do końca poznany. Prawdopodobnie jest on związany ze zmniejszeniem szybkości przewodnictwa nerwowego i obniżeniem reaktywności obwodowych zakończeń czuciowo-ruchowych, w tym również odpowiedzialnych za regulację napięcia mięśniowego swoistych receptorów - aparatów Golgiego w ścięgnach i wrzecion nerwowo-mięśniowych w mięśniach [6, 8, 15]. Oczywiste jest, że uzyskane na tej drodze obniżenie napięcia mięśniowego sprzyja przede wszystkim postępowaniu kinezyterapeutycznemu stosowanemu w stanach spastyczności.

Bardzo istotny i interesujący zarazem jest fakt, że uzyskanie powyższych odczynów i efektów terapeutycznych w postaci działania przeciwbólowego, przeciwobrzę-kowego, przekrwiennego, a także zmniejszenia napięcia mięśni oraz poprawy ich siły nie musi odnosić się tylko i wyłącznie do miejsc objętych krioaplikacją. Efekt systemowy obserwuje się również w miejscach oddalonych od pola zabiegowego [18, 36], Istotne jest to, iż wyżej wymienione reakcje organizmu występują głównie w czasie tzw. „reboundu" [2, 18, 19], czyli po zaprzestaniu działania zimna, a wszystkie łącznie stanowią o działaniu przeciwzapalnym tej formy terapii [4, 5, 11-13, 16, 21, 22, 27-30].


 

Podobne prace

Do góry