Ocena brak

Ustawodawstwo cesarskie za pryncypatu i dominatu

Autor /Erazm Dodano /17.11.2011

    Ustawodawstwo cesarskie okresu pryncypatu rozwinęło się z wniosków ustawodawczych cesarza, kierowanych do zgromadzeń ludowych i senatu. Później zaczęli tworzyć własne prawo, które od II wieku naszej ery uzyskało moc ustawy (legis vigorem). Rozporządzenia cesarza dzieliły się na:

    a/. edykty - normowały głównie prawo publiczne (np. edykt Karakalli z 212 roku. n.e. o nadaniu rzymskiego obywatelstwa wszystkim wolnym ludziom w imperium).

    b/. dekrety - orzeczenia sądu cesarskiego, najczęściej jako wyższej instancji, rozstrzygały sprawę, niekiedy na nowo interpretowały prawo i tworzyły nowy stan prawny, uznawany za ważny ze względu na autorytet cesarza.

    c/. reskrypty - były to odpowiedzi na pisemne zapytania urzędników i osób fizycznych w kwestiach prawnych, dla urzędników cesarz pisał odpowiedz w formie listu (epistula), dla osób fizycznych odpowiadał na ich liście, wywieszanym potem publicznie. Od Hadriana list taki miał moc wiążącą dla sędziego w danej i analogicznej sprawie.

    d/. mandaty - pisemne instrukcje cesarza dla namiestników prowincji i innych urzędników. Zawierały unormowania z prawa karnego i administracyjnego, czasami prywatnego.

    Za dominatu ustawy cesarskie spisano w kodeksy: gregoriański, hermogeniański i uznany prawnie teodozjański z 438 roku n.e. . Ten ostatni uznał za nieważne wszystkie nowe ustawy nie wpisane do kodeksu, zawierał także dwa poprzednie. Powstawały także ustawy jak np. konstytucja raweńska z 426 roku n.e. wydana przez Walentyniana III, która ograniczała prawo obowiązujące do pisanego (ius). Nakazywała ona także powoływać się na dzieła Gaiusa, Papiniana, Paulusa, Ulpina i Modestyna. Z czasem zaczęto tworzyć prawo wulgarne(pospolite), znakujące upadek rzymskiego prawa i mniejszą o nie dbałość. Na wschodzie natomiast podjęto się uporządkowania zagmatwanego systemu i stworzono: Digesta(533 rok), Instytucje(533), Kodeks(534) oraz ich późniejsze nowele.

Podobne prace

Do góry