Ocena brak

Ustawa o związkach zawodowych.

Autor /Laura Dodano /31.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie txt Ustawa o związkach zawodowych.

Transkrypt

USTAWA
z dnia 23 maja 1991 r.
o związkach zawodowych.
(tekst jednolity)

Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy,
powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych.
2. Związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców,
administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji.
3. Organy państwowe, samorządu terytorialnego i pracodawcy obowiązani są traktować
jednakowo wszystkie związki zawodowe.
orzeczenia sądów
Art. 2. 1. Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy
bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych
oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami.
2. Osobom wykonującym pracę nakładczą przysługuje prawo wstępowania do związków
zawodowych działających w zakładzie pracy, z którym nawiązały umowę o pracę nakładczą.
3. Przejście na emeryturę lub rentę nie pozbawia osób, o których mowa w ust. 1 i 2,
prawa przynależności i wstępowania do związków zawodowych.
4. Osoby bezrobotne w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu zachowują prawo
przynależności do związków zawodowych, a jeśli nie są członkami związków zawodowych,
mają prawo wstępowania do związków zawodowych w przypadkach i na warunkach
określonych statutami związków.
5. Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych w zakładach pracy
przysługuje również osobom skierowanym do tych zakładów w celu odbycia służby
zastępczej.
6. Do praw związkowych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Służby
Więziennej oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej, a także pracowników Najwyższej
Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej ustawy, z uwzględnieniem
ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw.
7. Przepisy ustawy dotyczące pracowników stosuje się odpowiednio również do innych
osób, o których mowa w ust. 1-6.
orzeczenia sądów
Art. 3. Nikt nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności do związku
zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej. W
szczególności nie może to być warunkiem nawiązania stosunku pracy i pozostawania w
zatrudnieniu oraz awansowania pracownika.

Art. 4. Związki zawodowe reprezentują pracowników i inne osoby, o których mowa w
art. 2, a także bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno
zbiorowych, jak i indywidualnych.
Art. 5. Związki zawodowe mają prawo reprezentowania interesów pracowniczych na
forum międzynarodowym.
Art. 6. Związki zawodowe współuczestniczą w tworzeniu korzystnych warunków pracy,
bytu i wypoczynku.
Art. 7. 1. W zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują
wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności związkowej.
2. W sprawach indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują prawa
i interesy swoich członków. Na wniosek pracownika niezrzeszonego związek zawodowy
może podjąć się obrony jego praw i interesów wobec pracodawcy.
orzeczenia sądów
Art. 8. Na zasadach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach odrębnych
związki zawodowe kontrolują przestrzeganie przepisów dotyczących interesów pracowników,
emerytów, rencistów, bezrobotnych i ich rodzin.
orzeczenia sądów
Art. 9. Statuty oraz uchwały związkowe określają swobodnie struktury organizacyjne
związków zawodowych. Zobowiązania majątkowe mogą podejmować wyłącznie statutowe
organy struktur związkowych posiadających osobowość prawną.
orzeczenia sądów
Art. 10. Zasady członkostwa w związku zawodowym oraz sprawowania funkcji
związkowych ustalają statuty i uchwały statutowych organów związkowych.
orzeczenia sądów
Art. 11. 1. Związki zawodowe mają prawo tworzyć ogólnokrajowe zrzeszenia
(federacje) związków zawodowych.
2. Ogólnokrajowe związki zawodowe i zrzeszenia związków zawodowych mogą
tworzyć ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe (konfederacje).
3. Organizacje związkowe, w tym federacje i konfederacje, mają prawo tworzenia i
wstępowania do międzynarodowych organizacji pracowników.
orzeczenia sądów
Rozdział 2
Tworzenie związków zawodowych
Art. 12. 1. Związek zawodowy powstaje z mocy uchwały o jego utworzeniu, podjętej
przez co najmniej 10 osób uprawnionych do tworzenia związków zawodowych.
2. Osoby, które podjęły uchwałę o utworzeniu związku zawodowego, uchwalają statut i
wybierają komitet założycielski w liczbie od 3 do 7 osób.
orzeczenia sądów
Art. 13. Statut związku zawodowego określa w szczególności:

1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)

nazwę związku,
siedzibę związku,
terytorialny i podmiotowy zakres działania,
cele i zadania związku oraz sposoby i formy ich realizacji,
zasady nabywania i utraty członkostwa,
prawa i obowiązki członków,
strukturę organizacyjną związku ze wskazaniem, które z jednostek organizacyjnych związku
mają osobowość prawną,
8) sposób reprezentowania związku oraz osoby upoważnione do zaciągania zobowiązań
majątkowych w imieniu związku,
9) organy związku, tryb ich wyboru i odwołania, zakres ich kompetencji oraz okres kadencji,
10) źródła finansowania działalności związku oraz sposób ustanawiania składek członkowskich,
11) zasady uchwalania i zmian statutu,
12) sposób rozwiązania związku i likwidacji jego majątku.
orzeczenia sądów
Art. 14. 1. Związek zawodowy podlega obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze
Sądowym, zwanym dalej "rejestrem".
2. Jeżeli komitet założycielski nie złoży w terminie 30 dni od dnia założenia związku
wniosku o rejestrację, uchwała o utworzeniu związku traci moc.
3. Postępowanie w sprawach rejestracji jest wolne od opłat sądowych.
orzeczenia sądów
Art. 15. 1. Związek zawodowy oraz jego jednostki organizacyjne wskazane w statucie
nabywają osobowość prawną z dniem zarejestrowania.
2. (skreślony).
orzeczenia sądów
Art. 16. 1. Związek zawodowy zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd o zmianie
statutu. Zmiana wchodzi w życie z upływem 14 dni od dnia zawiadomienia, jeżeli sąd nie
zgłosił wcześniej zastrzeżeń co do jej zgodności z prawem.
2. W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 1, sąd zawiadamia o nich
związek zawodowy i wyznacza rozprawę dla ich rozpatrzenia w terminie 30 dni od dnia
zawiadomienia przez związek o zmianie statutu.
3. Art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
orzeczenia sądów
Art. 17. 1. Sąd skreśla związek zawodowy z rejestru, gdy:
1) wskazany w statucie organ podjął uchwałę o rozwiązaniu związku,
2) zakład pracy, w którym dotychczas działał związek zawodowy, został wykreślony z
właściwego rejestru z powodu likwidacji lub upadłości tego zakładu albo jego przekształcenia
organizacyjno-prawnego, uniemożliwiającego kontynuowanie działalności tego związku,
3) liczba członków związku utrzymuje się poniżej 10 przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
2. Okoliczności wskazane w ust. 1 sąd stwierdza z urzędu lub na wniosek związku
zawodowego.
3. (skreślony).
orzeczenia sądów
Art. 18. 1. Sprawy dotyczące rejestracji związków zawodowych są rozpatrywane w
trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.

2. Sprawy, o których mowa w ust. 1, sąd rozpatruje w terminie 14 dni od dnia złożenia
wniosku.
3. (skreślony).
4. (skreślony).
akty wykonawcze z Dz.U. i M.P.
Rozdział 3
Uprawnienia związków zawodowych
Art. 19. 1. (1) Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 6
lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich
komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080), zwanej dalej "ustawą o
Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych", ma prawo opiniowania założeń i
projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Nie
dotyczy to założeń projektu budżetu państwa oraz projektu ustawy budżetowej, których
opiniowanie regulują odrębne przepisy.
2. (2) Organy władzy i administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego
kierują założenia albo projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, do odpowiednich
władz statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii nie krótszy jednak niż 30
dni. Termin ten może zostać skrócony do 21 dni ze względu na ważny interes publiczny.
Skrócenie terminu wymaga szczególnego uzasadnienia. Bieg terminu na przedstawienie
opinii liczy się od dnia następującego po dniu doręczenia założeń albo projektu wraz z
pismem określającym termin przedstawienia opinii. Nieprzedstawienie opinii w
wyznaczonym terminie uważa się za rezygnację z prawa jej wyrażenia.
21. (3) Założenia albo projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, organy władzy
i administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego przekazują również na
odpowiedni adres elektroniczny wskazany przez właściwy organ statutowy związku, nie
później niż w dniu ich doręczenia na piśmie.
3. (4) W razie odrzucenia w całości lub w części stanowiska związku, właściwy organ
administracji rządowej lub samorządu terytorialnego informuje o tym związek na piśmie,
podając uzasadnienie swojego stanowiska. W razie rozbieżności stanowisk związek może
przedstawić swoją opinię na posiedzeniu właściwej komisji sejmowej, senackiej lub
samorządu terytorialnego.
4. Związkom zawodowym przysługuje prawo wyrażania publicznie opinii na temat
założeń lub projektów, o których mowa w ust. 1, w środkach masowego przekazu, w tym
także w radio i telewizji.
orzeczenia sądów
Art. 191. (5) 1. Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy o
Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych, ma prawo opiniowania
dokumentów konsultacyjnych Unii Europejskiej, w szczególności białych ksiąg, zielonych
ksiąg i komunikatów, oraz projektów aktów prawnych Unii Europejskiej w zakresie zadań
objętych zadaniami związków zawodowych.
2. Organy władzy i administracji państwowej kierują dokumenty konsultacyjne Unii
Europejskiej oraz projekty aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, do odpowiednich
władz statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii.
3. Dokumenty konsultacyjne Unii Europejskiej oraz projekty aktów prawnych, o których
mowa w ust. 1, organy władzy i administracji państwowej przekazują na odpowiedni adres
elektroniczny, wskazany przez właściwy organ statutowy związku.

Art. 20. 1. (6) Organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy o
Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych, ma prawo występowania z
wnioskami o wydanie lub zmianę ustawy albo innego aktu prawnego w zakresie spraw
objętych zadaniami związku zawodowego. Wnioski dotyczące ustaw związek kieruje do
posłów lub organów mających prawo inicjatywy ustawodawczej. W przypadku aktów
prawnych niższego rzędu wnioski kieruje się do organów uprawnionych do ich wydania.
2. Organ państwowy, do którego został skierowany wniosek, obowiązany jest w terminie
30 dni przedstawić związkowi zawodowemu swoje stanowisko, a w razie negatywnego
stanowiska - także jego uzasadnienie.
orzeczenia sądów
Art. 21. 1. Na zasadach ustalonych odrębnymi przepisami związkom zawodowym
przysługuje prawo prowadzenia rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych
pracy, a także innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy.
2. W gałęziach pracy nieobjętych układami zbiorowymi regulacja warunków pracy i
płacy wymaga konsultacji ze związkami zawodowymi.
akty wykonawcze z dzienników urzędowych
Art. 22. (7) (uchylony).
orzeczenia sądów
Art. 23. 1. Związki zawodowe sprawują kontrolę nad przestrzeganiem prawa pracy oraz
uczestniczą, na zasadach określonych odrębnymi przepisami, w nadzorze nad
przestrzeganiem przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
2. Jeżeli w sprawach, o których mowa w ust. 1, zdaniem związku zawodowego
postępowanie organu administracji państwowej i samorządu terytorialnego lub pracodawcy
jest niezgodne z prawem lub narusza zasady sprawiedliwości, związek może wystąpić do
właściwego organu z żądaniem spowodowania usunięcia we właściwym trybie stwierdzonej
nieprawidłowości.
orzeczenia sądów
Art. 24. 1. Dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez związki zawodowe
służy realizacji ich zadań statutowych i nie może być przeznaczony do podziału pomiędzy ich
członków.
2. Związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla
stowarzyszeń.
Art. 25. 1. Pracownikowi powołanemu do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza
zakładem pracy, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania tej funkcji w charakterze
pracownika, przysługuje - na wniosek organizacji związkowej - prawo do urlopu bezpłatnego.
11. Pracownikowi, który po urlopie bezpłatnym stawi się do pracy w terminie
przewidzianym w art. 74 Kodeksu pracy, okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu
pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
12. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb udzielania urlopu bezpłatnego
oraz zakres uprawnień przysługujących pracownikowi korzystającemu z tego urlopu.
2. Pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do
wynagrodzenia na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego
funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie
wolnym od pracy.

akty wykonawcze z Dz.U. i M.P.
orzeczenia sądów
Art. 251. (8) 1. Uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji
zrzeszającej co najmniej 10 członków będących:
1) pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u
pracodawcy objętego działaniem tej organizacji albo
2) funkcjonariuszami, o których mowa w art. 2 ust. 6, pełniącymi służbę w jednostce objętej
działaniem tej organizacji.
2. Organizacja, o której mowa w ust. 1, przedstawia co kwartał - według stanu na ostatni
dzień kwartału - w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po tym kwartale, pracodawcy
albo dowódcy jednostki, o której mowa w ust. 1 pkt 2, informację o łącznej liczbie członków
tej organizacji, w tym o liczbie członków, o których mowa w ust. 1.
orzeczenia sądów
Rozdział 4
Zakładowa organizacja związkowa

1)
2)
3)
4)
5)

Art. 26. Do zakresu działania zakładowej organizacji związkowej należy w
szczególności:
zajmowanie stanowiska w indywidualnych sprawach pracowniczych w zakresie
unormowanym w przepisach prawa pracy,
zajmowanie stanowiska wobec pracodawcy i organu samorządu załogi w sprawach
dotyczących zbiorowych interesów i praw pracowników,
sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem w zakładzie pracy przepisów prawa pracy, a w
szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
kierowanie działalnością społecznej inspekcji pracy i współdziałanie z państwową inspekcją
pracy,
zajmowanie się warunkami życia emerytów i rencistów.
orzeczenia sądów
Art. 261. (9) 1. W razie przejścia zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę,
dotychczasowy i nowy pracodawca są obowiązani do poinformowania na piśmie działających
u każdego z nich zakładowych organizacji związkowych o przewidywanym terminie tego
przejścia, jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych oraz socjalnych skutkach dla swoich
pracowników, a także zamierzonych działaniach dotyczących warunków zatrudnienia tych
pracowników, w szczególności warunków pracy, płacy i przekwalifikowania.
2. Informacje, o których mowa w ust. 1, dotychczasowy i nowy pracodawca są
obowiązani przekazać co najmniej na 30 dni przed przewidywanym terminem przejścia
zakładu pracy lub jego części.
3. Jeżeli dotychczasowy lub nowy pracodawca zamierza podjąć działania dotyczące
warunków zatrudnienia pracowników, jest obowiązany do podjęcia negocjacji z zakładowymi
organizacjami związkowymi w celu zawarcia porozumienia w tym zakresie, w terminie nie
dłuższym niż 30 dni od dnia przekazania informacji o tych działaniach.
4. W razie niezawarcia porozumienia w terminie, o którym mowa w ust. 3, z powodu
niemożności uzgodnienia przez strony jego treści, pracodawca samodzielnie podejmuje
działania w sprawach dotyczących warunków zatrudnienia pracowników, uwzględniając
ustalenia dokonane z zakładowymi organizacjami związkowymi w toku negocjacji nad
zawarciem porozumienia.

5. Przepisy ust. 3 i 4 nie mają zastosowania, gdy tryb dokonania działań dotyczących
warunków zatrudnienia pracowników, jakie zamierza podjąć pracodawca, określają odrębne
przepisy.
Art. 27. 1. Ustalanie zasad wykorzystania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
w tym podział środków z tego funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności, ustala
pracodawca w regulaminie uzgodnionym z zakładową organizacją związkową.
2. Przyznawanie pracownikom świadczeń z funduszu, o którym mowa w ust. 1,
dokonywane jest w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową.
3. (10) Regulaminy nagród i premiowania są ustalane i zmieniane w uzgodnieniu z
zakładową organizacją związkową; dotyczy to również zasad podziału środków na
wynagrodzenia dla pracowników zatrudnionych w państwowej jednostce sfery budżetowej.
4. (11) (skreślony).
akty wykonawcze z dzienników urzędowych
orzeczenia sądów
Art. 28. Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie związku zawodowego
informacji niezbędnych do prowadzenia działalności związkowej, w szczególności informacji
dotyczących warunków pracy i zasad wynagradzania.
Art. 29. 1. W razie uzasadnionego podejrzenia, że w zakładzie pracy występuje
zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników, zakładowa organizacja związkowa może
wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o przeprowadzenie odpowiednich badań,
zawiadamiając o tym równocześnie właściwego okręgowego inspektora pracy. Pracodawca
jest obowiązany w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku zawiadomić zakładową
organizację związkową o swoim stanowisku. W razie przeprowadzenia badań, pracodawca
udostępnia ich wyniki zakładowej organizacji związkowej wraz z informacją o sposobie i
terminie usunięcia stwierdzonego zagrożenia.
2. Zawiadomienie zakładowej organizacji związkowej o odrzuceniu wniosku, o którym
mowa w ust. 1, lub niezajęcie przez pracodawcę stanowiska wobec tego wniosku w terminie
14 dni od dnia jego złożenia upoważnia zakładową organizację związkową do
przeprowadzenia niezbędnych badań na koszt pracodawcy. O zamiarze podjęcia badań, ich
zakresie oraz przewidywanych kosztach zakładowa organizacja związkowa zawiadamia
pracodawcę na piśmie z co najmniej 14-dniowym wyprzedzeniem.
3. Pracodawca może w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym
mowa w ust. 2, zwrócić się do właściwego okręgowego inspektora pracy o ustalenie
celowości zamierzonych badań lub ich niezbędnego zakresu. Przeprowadzenie badań wbrew
stanowisku inspektora pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku pokrycia kosztów tych badań.
Art. 30. 1. W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa,
każda z nich broni praw i reprezentuje interesy swych członków.
2. Pracownik niezrzeszony w związku zawodowym ma prawo do obrony swoich praw na
zasadach dotyczących pracowników będących członkami związku, jeżeli wybrana przez
niego zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na obronę jego praw pracowniczych.
21. W indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy
zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca
jest obowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pracownikach korzystających z
jej obrony, zgodnie z przepisami ust. 1 i 2. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni zwalnia
pracodawcę od obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach
dotyczących tych pracowników.

3. W sprawach dotyczących zbiorowych praw i interesów pracowników organizacje
związkowe mogą tworzyć wspólną reprezentację związkową.
4. W sprawach wymagających zawarcia porozumienia lub uzgodnienia stanowiska z
organizacjami związkowymi, organizacje te przedstawiają wspólnie uzgodnione stanowisko.
Sposób ustalania i przedstawiania tego stanowiska przez każdorazowo wyłanianą do tych
spraw wspólną reprezentację związkową określa porozumienie zawarte przez organizacje
związkowe.
5. (12) Jeżeli w sprawie ustalenia regulaminu wynagradzania, regulaminów nagród i
premiowania, regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, planu urlopów lub
regulaminu pracy, a także okresów rozliczeniowych, o których mowa w art. 129 § 2 i art. 135
§ 2 i 3 Kodeksu pracy, oraz wykazu prac, o którym mowa w art. 1517 § 4 Kodeksu pracy,
organizacje związkowe albo organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a
Kodeksu pracy nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska w terminie 30 dni,
decyzje w tych sprawach podejmuje pracodawca, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk
organizacji związkowych.
6. (13) (skreślony).
orzeczenia sądów

1)
2)
3)
4)
5)
6)

Art. 31. 1. Prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w
zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługuje:
częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie
członków zatrudnionych w zakładzie pracy, gdy ich liczba jest mniejsza od 150,
jednemu pracownikowi, gdy związek liczy od 150 do 500 członków zatrudnionych w
zakładzie pracy,
dwom pracownikom, gdy związek liczy od 501 do 1000 członków zatrudnionych w zakładzie
pracy,
trzem pracownikom, gdy związek liczy od 1001 do 2000 członków zatrudnionych w
zakładzie pracy,
kolejnemu pracownikowi za każdy rozpoczęty nowy tysiąc, gdy zakładowa organizacja
związkowa liczy ponad 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
w niepełnym wymiarze godzin i wtedy może ono być udzielane większej liczbie
pracowników, zgodnie z zasadami zawartymi w punktach poprzedzających.
2. W zależności od wniosku zarządu zakładowej organizacji związkowej zwolnienia od
pracy, o których mowa w ust. 1, udzielane są z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub
bezpłatnie. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb udzielania zwolnień od
pracy oraz zakres uprawnień przysługujących pracownikowi w czasie tych zwolnień.
3. Pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do
wynagrodzenia na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego
funkcji związkowej, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy.
akty wykonawcze z Dz.U. i M.P.
orzeczenia sądów

Art. 32. (14) 1. Pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie
może:
1) wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego
członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji
związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo
organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,
2) zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, o którym mowa
w pkt 1

1)
2)
3)
4)
5)

1)
2)

- z wyjątkiem gdy dopuszczają to odrębne przepisy.
2. Ochrona, o której mowa w ust. 1, przysługuje przez okres określony uchwałą zarządu,
a po jego upływie - dodatkowo przez czas odpowiadający połowie okresu określonego
uchwałą, nie dłużej jednak niż rok po jego upływie.
3. Zarząd zakładowej organizacji związkowej, reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a
Kodeksu pracy, wskazuje pracodawcy pracowników podlegających ochronie przewidzianej w
ust. 1, w liczbie nie większej niż liczba osób stanowiących kadrę kierowniczą w zakładzie
pracy albo liczba pracowników ustalona zgodnie z ust. 4.
4. Zarząd zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w ust. 3, zrzeszającej do 20
członków ma prawo wskazać pracodawcy 2 pracowników podlegających ochronie
przewidzianej w ust. 1, a w przypadku organizacji zrzeszającej więcej niż 20 członków
będących pracownikami ma prawo wskazać, jako podlegających tej ochronie, 2 pracowników
oraz dodatkowo:
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 10 członków tej organizacji będących
pracownikami, w przedziale od 21 do 50 tych członków,
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 20 członków tej organizacji będących
pracownikami, w przedziale od 51 do 150 tych członków,
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 30 członków tej organizacji będących
pracownikami, w przedziale od 151 do 300 tych członków,
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 40 członków tej organizacji będących
pracownikami, w przedziale od 301 do 500 tych członków,
po jednym pracowniku na każde rozpoczęte 50 członków tej organizacji będących
pracownikami, w przedziale powyżej 500 tych członków.
5. Osobami stanowiącymi kadrę kierowniczą w zakładzie pracy, o których mowa w ust.
3, są kierujący jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępcy albo wchodzący w skład
kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy, a także inne osoby wyznaczone do
dokonywania za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.
6. Ochrona przewidziana w ust. 1, w zakładowej organizacji związkowej innej niż
wymieniona w ust. 3 i 4, przysługuje jednemu pracownikowi imiennie wskazanemu uchwałą
zarządu tej organizacji.
7. Ochrona przewidziana w ust. 1 przysługuje, przez okres 6 miesięcy od dnia
utworzenia komitetu założycielskiego zakładowej organizacji związkowej, nie więcej niż
trzem pracownikom imiennie wskazanym uchwałą komitetu założycielskiego.
8. W przypadku gdy właściwy organ nie dokona wskazania, o którym mowa w ust. 3, 4,
6 albo 7, ochrona przewidziana w ust. 1 przysługuje - w okresie do dokonania wskazania odpowiednio
przewodniczącemu
zakładowej
organizacji
związkowej
bądź
przewodniczącemu komitetu założycielskiego.
9. Ochrona przewidziana w ust. 1 przysługuje pracownikowi pełniącemu z wyboru
funkcję związkową poza zakładową organizacją związkową, korzystającemu u pracodawcy z
urlopu bezpłatnego lub ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. Ochrona przysługuje w
okresie tego urlopu lub zwolnienia oraz przez rok po upływie tego okresu. Zgodę, o której
mowa w ust. 1, wyraża właściwy statutowo organ organizacji związkowej, w której
pracownik pełni albo pełnił tę funkcję.
10. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
zasady i tryb:
powiadamiania przez pracodawcę zarządu zakładowej organizacji związkowej o liczbie osób
stanowiących kadrę kierowniczą w zakładzie pracy, o której mowa w ust. 5,
wskazywania przez zarząd oraz komitet założycielski zakładowej organizacji związkowej
pracowników podlegających ochronie przewidzianej w ust. 1, a także dokonywania zmian w
takim wskazaniu.

akty wykonawcze z Dz.U. i M.P.
orzeczenia sądów
Art. 33. (15) 1. Pracodawca, na warunkach określonych w umowie, jest obowiązany
udostępnić zakładowej organizacji związkowej pomieszczenia i urządzenia techniczne
niezbędne do wykonywania działalności związkowej w zakładzie pracy.
2. Zakładowej organizacji związkowej oraz pracodawcy przysługuje prawo wystąpienia
do sądu pracy z roszczeniem wynikającym z niewykonania lub nienależytego wykonania
umowy, o której mowa w ust. 1.
3. Jeżeli warunki udostępniania organizacji związkowej pomieszczeń i urządzeń
technicznych określają postanowienia układu zbiorowego pracy, prawo wystąpienia z
roszczeniem, o którym mowa w ust. 2, przysługuje pracodawcy lub każdej z organizacji
związkowych, której postanowienia te dotyczą.
4. Do postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 2 i 3, stosuje się odpowiednio
przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu z zakresu prawa pracy.
Art. 331. 1. Pracodawca, na pisemny wniosek zakładowej organizacji związkowej i za
pisemną zgodą pracownika, jest obowiązany pobierać z wynagrodzenia pracownika składkę
związkową w zadeklarowanej przez niego wysokości.
2. Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie przekazywać kwoty pobranych składek
związkowych na rachunek bankowy wskazany przez zakładową organizację związkową.
Art. 34. 1. (16) Przepisy art. 251-331 stosuje się do międzyzakładowej organizacji
związkowej obejmującej swoim działaniem pracodawcę, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 341 i
342.
2. (17) Przy ustalaniu liczby członków, o której mowa w art. 25 1 ust. 1, oraz prawa do
zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, o którym mowa w art. 31 ust. 1, uwzględnia się
liczbę członków międzyzakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u wszystkich
pracodawców objętych działaniem tej organizacji.
orzeczenia sądów
Art. 341. 1. Pracodawcy objęci działaniem międzyzakładowej organizacji związkowej
ponoszą koszty, w tym koszty wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, związane z
zatrudnianiem pracownika zwolnionego:
1) z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie międzyzakładowej organizacji
związkowej - na podstawie art. 31 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 2,
2) od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia - na podstawie art. 31 ust. 3,
odpowiednio do udziału liczby członków tej organizacji zatrudnionych u danego pracodawcy
w łącznej liczbie członków tej organizacji zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych
działaniem tej organizacji - w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
2. Zarząd międzyzakładowej organizacji związkowej przedstawia pracodawcy, który
zwolni pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy lub od pracy
zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, informacje o liczbie członków tej
organizacji zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji
oraz u każdego z tych pracodawców - w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, według
stanu na ostatni dzień miesiąca.
3. Zarząd międzyzakładowej organizacji związkowej przedstawia informacje, o których
mowa w ust. 2, w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym
nastąpiło zwolnienie pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy lub od
pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

4. Sposób i tryb ponoszenia kosztów, o których mowa w ust. 1, określa każdy
pracodawca, który zwolni pracownika lub pracowników z obowiązku świadczenia pracy lub
od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, w zakresie dotyczącym
kosztów związanych z zatrudnianiem tego pracownika lub tych pracowników.
Art. 342. (18) 1. Zarząd międzyzakładowej organizacji związkowej, która w co najmniej
jednym zakładzie pracy objętym jej działaniem zrzesza pracowników w liczbie wymaganej do
uzyskania statusu organizacji reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, może
wskazać pracowników podlegających ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1:
1) w liczbie ustalonej zgodnie z art. 32 ust. 3 albo 4 lub
2) w liczbie ustalonej zgodnie z art. 32 ust. 3 albo 4 w jednym zakładzie pracy wskazanym przez
tę organizację spośród zakładów pracy objętych jej działaniem, w którym ta organizacja
zrzesza pracowników w liczbie wymaganej do uzyskania statusu organizacji reprezentatywnej
w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, powiększonej o liczbę pozostałych zakładów pracy
objętych działaniem tej organizacji, w których jest zatrudnionych co najmniej 10
pracowników będących jej członkami.
2. W przypadku gdy międzyzakładowa organizacja związkowa w żadnym zakładzie
pracy z objętych jej działaniem nie zrzesza liczby pracowników wymaganej do uzyskania
statusu organizacji reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, liczba
pracowników podlegających ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1 nie może być większa od
liczby zakładów pracy objętych działaniem tej organizacji, które zatrudniają co najmniej 10
pracowników będących jej członkami.
Rozdział 5
Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy
1)
2)
3)
4)

Art. 35. 1. Kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją:
przeszkadza w utworzeniu zgodnie z prawem organizacji związkowej,
utrudnia wykonywanie działalności związkowej prowadzonej zgodnie z przepisami ustawy,
dyskryminuje pracownika z powodu przynależności do związku zawodowego, pozostawania
poza związkiem zawodowym lub wykonywania funkcji związkowej,
(19)
nie dopełnia obowiązków określonych w art. 261, 331 i 341
- podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
2. (20) (utracił moc).
3. Odpowiedzialność za kierowanie nielegalnym strajkiem określa ustawa o
rozwiązywaniu sporów zbiorowych.
orzeczenia sądów

Art. 36. 1. Sąd rejestrowy w razie stwierdzenia, że organ związku zawodowego
prowadzi działalność sprzeczną z ustawą, wyznacza termin co najmniej 14 dni na
dostosowanie działalności tego organu do obowiązującego prawa. Postępowanie wszczyna się
na wniosek właściwego prokuratora wojewódzkiego (21).
2. W razie bezskutecznego upływu terminu przewidzianego w ust. 1, sąd rejestrowy
może:
1) orzec grzywnę wobec poszczególnych członków organu związkowego w wysokości
określonej w art. 163 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego,
2) wyznaczyć władzom związku termin przeprowadzenia nowych wyborów do organu związku
wymienionego w ust. 1, pod rygorem zawieszenia działalności tego organu.

3. Jeżeli środki określone w ust. 2 okażą się bezskuteczne, sąd rejestrowy, na wniosek
Ministra Sprawiedliwości, orzeka o skreśleniu związku zawodowego z rejestru. Od tego
orzeczenia przysługuje apelacja.
4. Do spraw, o których mowa w ust. 1-3, stosuje się odpowiednio art. 18.
5. Związek zawodowy skreślony prawomocnym orzeczeniem z rejestru w myśl ust. 3
jest obowiązany niezwłocznie zaprzestać swej działalności, a w terminie najpóźniej trzech
miesięcy od uprawomocnienia się tego orzeczenia dokonać swojej likwidacji w sposób
przewidziany w statucie.
Rozdział 6
Przepisy szczególne
Art. 37. Spory między związkami zawodowymi a pracodawcami i ich organizacjami
dotyczące interesów pracowniczych rozwiązywane są na zasadach określonych w odrębnej
ustawie.
Art. 38. Przepisy ustawy dotyczące związków zawodowych stosuje się odpowiednio do
organizacji związkowych, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2, z wyłączeniem przepisu art. 12
ust. 1 w części dotyczącej liczby założycieli związku, a w części dotyczącej liczby członków
związku przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3.
Art. 39. 1. W zakładach pracy mogą być tworzone pracownicze kasy zapomogowopożyczkowe, których członkami mogą być pracownicy, emeryci i renciści bez względu na
przynależność związkową. Nadzór społeczny nad tymi kasami sprawują związki zawodowe.
2.-4. (utraciły moc).
5. Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady organizowania i
działania kas, o których mowa w ust. 1, obowiązki zakładów pracy w tym zakresie.
akty wykonawcze z Dz.U. i M.P.
Rozdział 7
Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
Art. 40. W ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1988 r. Nr 30, poz. 207, z 1989 r. Nr 20, poz.
104, Nr 29, poz. 154 i Nr 34, poz. 178 oraz z 1990 r. Nr 30, poz. 179, Nr 34, poz. 198, Nr 55,
poz. 319 i Nr 78, poz. 462) wprowadza się następujące zmiany: (zmiany pominięte).

Art. 41. W ustawie z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy
zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134, z 1972 r. Nr 53, poz. 341 i 342, z 1974 r. Nr 24, poz.
142 i Nr 47, poz. 282, z 1979 r. Nr 15, poz. 97, z 1983 r. Nr 16, poz. 78, z 1989 r. Nr 20, poz.
104, Nr 34, poz. 178 i Nr 35, poz. 192 oraz z 1990 r. Nr 4, poz. 19) po art. 48 dodaje się art.
48a w brzmieniu:
Art. 48a. 1. Żołnierzom zawodowym nie przysługuje prawo tworzenia i wstępowania do związków
zawodowych. Obowiązkiem Państwa jest zagwarantowanie żołnierzowi zawodowemu
godziwych warunków służby i uposażenia.
2. Z chwilą powołania do zawodowej służby wojskowej ustaje dotychczasowe członkostwo w
związkach zawodowych."

Art. 42. W ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych
(Dz. U. Nr 31, poz. 214, z 1984 r. Nr 35, poz. 187, z 1988 r. Nr 19, poz. 132, z 1989 r. Nr 4,
poz. 24 i Nr 34, poz. 178 i 182 oraz z 1990 r. Nr 20, poz. 121 i Nr 51, poz. 300) wprowadza
się następujące zmiany: (zmiany pominięte).
Art. 43. W ustawie z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. z 1990 r. Nr 23, poz. 138, Nr 34, poz. 198, Nr 53, poz. 306 i Nr 89, poz. 517) dział VI
skreśla się.
Art. 44. W ustawie z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 1991 r. Nr 25,
poz. 103) rozdział 7 skreśla się.
Art. 45. 1. Nieruchomości Zrzeszenia Związków Zawodowych wraz z ich
wyposażeniem, przekazane na zasadach i w trybie określonych w przepisach wydanych na
podstawie art. 61 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 48 ust. 1 niniejszej ustawy, podlegają
podziałowi, w równych częściach, pomiędzy Niezależny Samorządny Związek Zawodowy
"Solidarność" i Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych.
1a. Jeżeli nieruchomość, o której mowa w ust. 1, w dniu podziału nie stanowi własności
lub nie jest przedmiotem użytkowania wieczystego Ogólnopolskiego Porozumienia
Związków Zawodowych, podziałowi pomiędzy Niezależny Samorządny Związek Zawodowy
"Solidarność" i Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych podlegają nakłady na
nieruchomość poczynione przez Zrzeszenie Związków Zawodowych i zwrócone przez
właściciela nieruchomości.
2. Czynności prawne przekraczające zakres zwykłego zarządu majątkiem, którego
dotyczy ust. 1, są nieważne, a dokonane w drodze tych czynności przeniesienia praw do
składników majątkowych są bezskuteczne, korzyści zaś uzyskane przez osoby trzecie w
wyniku tych czynności podlegają zwrotowi na rzecz uszczuplonego majątku, o jakim mowa w
tym przepisie.
3. Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w terminie do dnia 31 sierpnia 1997 r., w oparciu
o inwentaryzację nieruchomości, o których mowa w ust. 1, określi w drodze rozporządzenia
wykazy nieruchomości, które od dnia wejścia w życie rozporządzenia stanowić będą
wyłączną własność albo przedmiot użytkowania wieczystego Niezależnego Samorządnego
Związku Zawodowego "Solidarność" lub Ogólnopolskiego Porozumienia Związków
Zawodowych; wykazy te stanowić będą podstawę do ujawnienia praw w księgach
wieczystych.
3a. Postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1a i 3, wolne jest od opłat
sądowych.
4. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 3, określi
ponadto szczegółowe zasady i tryb:
1) przeniesienia praw do nieruchomości podlegających podziałowi, o którym mowa w ust. 1,
2) rozliczeń związanych z tym podziałem, jeżeli wartość poszczególnych nieruchomości nie
pozwoli na równy ich podział.
5. Inwentaryzację, o której mowa w ust. 3, przeprowadzi komisja powołana przez
Ministra Pracy i Polityki Socjalnej.
6. Minister Pracy i Polityki Socjalnej dokona, w drodze decyzji, rozliczeń, o których
mowa w ust. 4 pkt 2.
7. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 3 i 4, Minister Pracy i Polityki Socjalnej wyda
po zasięgnięciu, w trybie określonym w art. 19 ust. 2, opinii Niezależnego Samorządnego
Związku Zawodowego "Solidarność" i Ogólnopolskiego Porozumienia Związków
Zawodowych.

akty wykonawcze z Dz.U. i M.P.
orzeczenia sądów
Art. 46. Rejestracja organizacji związkowych dokonana przed dniem wejścia w życie
ustawy zachowuje moc prawną.
Art. 47. Pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w zarządzie zakładowej organizacji
związkowej, korzystającym w dniu wejścia w życie ustawy ze zwolnienia od pracy na
podstawie dotychczasowych przepisów, przysługuje prawo do dalszego korzystania ze
zwolnienia od pracy na warunkach określonych tymi przepisami, nie dłużej jednak niż do
dnia 30 czerwca 1993 r.
Art. 48. 1. Traci moc ustawa z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych
(Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277, z 1988 r. Nr 11, poz. 84, z 1989 r. Nr 20, poz. 105 i z 1990
r. Nr 30, poz. 179).
2. Do czasu wydania rozporządzenia Rady Ministrów, o którym mowa w art. 39 ust. 5
niniejszej ustawy, pozostają w mocy przepisy wydane na podstawie art. 58 ustawy
wymienionej w ust. 1.
akty wykonawcze z Dz.U. i M.P.
Art. 49. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Do góry