Ocena brak

Urbanizacja wsi

Autor /piegus Dodano /06.05.2014

Pojęcie urbanizacji utożsamia się zwykle z zagęszczaniem się i wzrostem wielkości miast w regionie, kraju lub w jakiejś innej jednostce terytorialnej. Takie ujmowanie urbanizacji opiera się na zasadzie dycholomicznego podziału ludności oraz zamieszkanych przez nią osiedli na miejskie i wiejskie oraz na utożsamianiu pojęcia „miejski" z pojęciem „zurbanizowany". Współczesne procesy społeczno-gospodarcze w przestrzeni łagodzą ostrość tego podziału. Urbanizacja bowiem wkroczyła na obszary wiejskie (semiurbanizacja). Wraz z tym zmieniła się społeczno-zawodowa i ekonomiczna struktura ludności wiejskiej, struktura funkcjonalna osiedli wiejskich oraz struktura przestrzenna osadnictwa wiejskiego, a także zespół cech określanych mianem stylu życia.

Urbanizacja rozwinęła się najsilniej na dwóch typach obszarów o odmiennym charakterze: w strefie wielkich miast najsilniej przekształcających swoje zaplecze oraz w regionach, w których nie ma dużych dynamicznych miast wywołujących masowe migracje w relacji: wieś-miasto. Na typach obszarów znaczna część ludności wiąże się zawodowo z miastami, ale pozostaje w swoim dotychczasowym środowisku, mieszkając nadal na wsi. Jej codzienne dojazdy do pracy nazywa się ruchami wahadłowymi. Inna część ludności podejmuje pracę w mieście, ale nie zrywa z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jest to ludność dwuzawodowa (przeważnie tzw. chłopi-robotnicy). Możliwość pracy w mieście aktywizuje też zawodowo kobiety wiejskie. Jeśli do miast dojeżdżają mężczyźni, kobiety przejmują większą część pracy w gospodarstwach rolnych. Praca w mieście i aktywizacja kobiet przyczyniają się do wzrostu dochodów ludności wiejskiej. Wzrost dochodów i ogólny postęp społeczny na wsi powoduje powstawanie i rozwijanie się zawodów pozarolniczych (handel, usługi bytowe i produkcyjne, oświata, ochrona zdrowia, przemysł rol-no-przctwórczy, administracja). Obszary wiejskie przekształcają się więc z obszarów typowo rolniczych, tj. jednofunkcyjnych, w obszary wielofunkcyjne (Bajerow-ski, Suchta 1997).

Zmiany społeczno-zawodowej i ekonomicznej struktury ludności oraz struktury funkcjonalnej osiedli wiejskich oddziałują na przestrzenne przekształcenia osadnictwa wiejskiego. Rozwija się nowe budownictwo mieszkaniowe i inwentarskie, powstają nowe obiekty handlowo-usługowe, obiekty produkcyjnej obsługi rolnictwa, obiekty przemysłowe, obiekty użyteczności publicznej. Nowe budownictwo różni się od starego wyższym standardem. Domy mieszkalne są często willami z dobrym wyposażeniem technicznym.

Ludność pracująca w mieście i dwuzawodowa przenosi na wieś miejskie wzorce, miejski styl życia. Społeczność wiejska przekształca się ze zbiorowości względnie jednorodnej, o tym samym lub podobnym sposobie życia, w zbiorowość zróżnicowaną, o zindywidualizowanym sposobie życia.

Wszystkie wymienione rodzaje zmian, tj. społeczno-zawodowe, ekonomiczne, przestrzenne i społeczne, przenoszą na wieś cechy cywilizacji miejskiej. Wskutek tego dystans między miastem i wsią zmniejsza się. W Polsce i w innych krajach Europy Środowej i Wschodniej, reformujących swoje gospodarki, proces ten ulega zmianom. Ludność dwuzawodowa często traci miejsca pracy w mieście, a wraz z tym dochody. Wyjście z trudności upatruje się w rozwijaniu nowych miejsc pracy na wsi, ale w zawodach pozarolniczych. Zmiany idące w tym kierunku nazywa się wielofunkcyjnym rozwojem wsi.

 

Podobne prace

Do góry