Ocena brak

Uprawa manioku na świecie - Charakterystyka głównych gatunków manioku

Autor /Tytus Dodano /30.09.2011

1) Maniok Jadalny, maniok gorzki, Podpłomycz najużyteczniejszy.

Uprawiany w Ameryce tropikalnej i Indiach Zachodnich nosi nazwę Mandioca lub Kassawa, uprawiany w Andach nazywa się Yuca, w Afryce Wschodniej- Muhago.

Jest to krzew o wysokości od 1,5 do 3 m, którego bulwiaste korzenie o długości 30-60 cm i ciężarze 4-10 kg, wyglądają podobnie jak korzenie dali. Pień jest gładki, bardzo łamliwy, pokryty zielonkawo czerwoną korą, a ich przełam jest biały lub żółto białawy. Korzeń w górnej części prosty, dzieli się na wiele bocznych korzeni, charakteryzujących się zgrubieniami. Długoogonkowe liście manioku o blaszce liściowej sercowato dłoniastej, 3-7 klapowe, są z wierzchu ciemnozielone, a od spodu sino zielonkawe z pomarańczowym unerwieniem.

Kwiaty są drobne, brudnożółte, zebrane w groniaste kwiatostany. W kiści bywa do 200 kwiatów męskich i do 20 kwiatów żeńskich. Kwiaty męskie mają 10 pręcików, żeńskie jeden słupek. Owocem jest wąsko oskrzydlona torebka, okrąg ława, trzykomorowa, w każdej komorze po 1 nasieniu. Nasiona są drobne, spłaszczone, błyszczące eliptyczne, biało szare, ciemno kropkowane.

Maniok jadalny dostarcza bulw będących pokarmem dla ludzi i zwierząt oraz surowcem dla przemysłu spożywczego i alkoholowego. Plon bulw manioku jadalnego z hektara wynosi około 150-160 q z hektara. Bulwy korzeniowe zawierają 20-40 % skrobi, do 5 % węglowodanów, do 2 % białek, do 0,3 % tłuszczów, niektóre witaminy (głownie B1,B2,B3,C i PP) oraz związki wapnia. W manioku znajdujemy ponadto do 6 % dekstryn i do 2,7 % celulozy. W stanie surowym są trujące, ponieważ zawierają glikozyd manihotoksynę, rozpadający się z wydzieleniem kwasu pruskiego.

Właściwości trujące tracą po ugotowaniu, upieczeniu lub ususzeniu.

Z korzeni manioku otrzymuje się różne produkty jak: suszony maniok, mączkę maniokową i tapiokę.

Suszony maniok to korzenie manioku krojone w kawałki i suszone na słońcu. Zawierają 80-90 %. Węglowodanów. Otrzymuje się z nich mąkę, z której wypieka się placki i chleb zwany kassawą, przerabia się ją także na alkohol zwany yarak (importowany jest do Europy).

Mączka maniokowa otrzymywana jest przez zmielenie mytych i obranych suszonych korzeni. W krajach hodowli stosowana jest następująca metoda: moczy się i obiera korzenie, trze się je na pastę, którą wyciska się z soku i wody. Wyciśniętą pastę, dla usunięcia resztek trującego glikozydu gotuje się na ogniu, a następnie proszkuje. W ten sposób otrzymywana mączka nosi często nazwę Gari Sinkoro, tapioka ampas. Ta sama mączka ponownie gotowana i granulowana nazywa się Couac, preparowana w postaci placuszków Cassara a w postaci sucharków Cippie. Skład maczki maniokowej jest następujący: 10-14 % woda, 1-2 % substancje azotowe, 80-85 % skrobia, 0,2-0,4 % tłuszcze, 1,5-3 % i więcej celuloza, 1 % popiół.

Przy produkcji mączki z soku jako produkt uboczny otrzymuje się skrobię maniokową. Wyciśnięty sok pozostawiony w spokoju osadza na dnie liczne drobne ziarenka skrobi wielkości 2-36 mikronów, najczęściej 7-24 mikronów. Osad z tych ziarenek odsączony, omyty i wysuszony stanowi tzw. Skrobie maniokową (Krochal, Moussache, Mauchache, Polrilrto, w Europie często Arror roat brazylijski). Krochmal maniokowy otrzymuje się w skali przemysłowej podobnie jak krochmal ziemniaczany. Skład chemiczny skrobi otrzymywanej w ten sposób jest następujący: 13 % woda, 1 % substancje azotowe, 85 % skrobia, 0,2 % tłuszcze, 0,4 % celuloza, 0,4 % popiół. We wszystkich tych produktach skrobia jest najczęściej zdekstrynowana w czasie suszenia tych produktów na ogniu.

Mąka i skrobia maniokowa oraz inne produkty z manioku są podstawowym produktem mas ludowych. Mąka jest używana bądź jako przyprawa do zup którym nadaje zawiesistość, bądź też do przyrządzania potraw, jak np. Feijooda- ludowa potrawa w Brazylii (mieszanka czarnej fasoli i mąki manioku). Z manioku pędzi się tez spirytus i przyrządza rożnego rodzaju napoje alkoholowe jak np. Vicon (kwaśny likier), Cachiri (napój alkoholowy o smaku przypominającym gruszki) lub Paya (przypominający białe wino gronowe).

2) Maniok słodki, Podpłomycz domowy, Manihot dulcis (Cjimel) Pax. różni się od manioku jadalnego nie oskrzydlonymi owocami i mniejszymi bulwami (10-30 cm długości). Uprawiany jest w Brazylii, Argentynie oraz Paragwaju. Bulwy korzeniowe zawierają bardzo mało manihotoksyny, występującej w częściach peryferycznych i dlatego nadają się nawet do bezpośredniego spożycia. Używane są podobnie jak gatunek poprzedni, ale dają dużo niższe plony. Istnieją dwie odmiany:

-rar. aipi (Pohl) Pax, synonim Manihot graham Hook- pochodzący z południowej części Brazylii i tam, a także w Meksyku jest uprawiany

-rar. aipi (Pohl) Pax, synonim Manihot aipi Pohl, Manihot palmata var. Aipi Mull- pochodzący z Brazylii i tamże uprawiany.

3) Maniok Kauczukodajny, Manihot glaziorii Mull. Jest to krzew lub niewielkie drzewo, roślina z sokiem mlecznym. Liście są na długich ogonkach, o blaszce tarczowatej głęboko palczastodzielnej. Kwiaty ma rozdzielnopłciowe zebrane w grona, w kwiatach męskich okwiat (kielich) kubeczkowaty pieciocielny. Pręciki są w dwóch okórkach , kwiaty żeński dzwonkowate z głęboko pięciodzielnym okwiatem. Owocem jest torebka.

Pochodzi z północno wschodniej części Brazylii, uprawiany głównie tam oraz w Afryce, Indiach, Jawie i Cejlonie. Roślina ta zawiera mleczny sok z którego otrzymuje się kauczuk "ceara" mający duże znaczenie na rynkach światowych. Po wulkanizacji produkuje się z niego wyroby gumowe. Maniok kauczukodajny jest na drugim miejscu po kauczukowcu brazylijskim Herea brasiliensis (H.B.K.) Mull należącym do tej samej rodziny

4) Maniok Kartagiński, Manihot cartaginesis Mull, pochodzi z Kolumbi i

Wenezueli, uprawiany jest tez w Ameryce Środkowej. Bulwy jego są włókniste, mają niższa wartość pokarmową i są tylko paszą dla zwierząt.

Ciekawostką może być to że maniok może być również rośliną doniczkową. Występuje jeden szczególnie piękny gatunek -Variegata. Wyróżnia ją bardzo wolny i niski wzrost, dorasta bowiem zaledwie do 20-50cm wysokości. Pędy ma żółte, a 3-7 klapowe liście ozdobione są efektownym rysunkiem.

Variegata rozmnaża się wyłącznie przez sadzonki pędowe cięte od końca zimy do polowy wiosny. Ukorzeniamy je w ciepłym podłożu o temperaturze 25-30 stopni Celsjusza, przykrywając szybami lub folią. Sadzonki ukorzeniają się dość równomiernie.

Podobne prace

Do góry