Ocena brak

Unie Polski z Litwą - UNIA LUBELSKA

Autor /Narcyz Dodano /08.11.2011

Wybuch wojen inflanckich stał się czynnikiem, który postawił na porządku dziennym sprawę formalno prawnego określenia wzajemnych stosunków polsko- litewskich. Zagrożenie północnych granic Litwy miało miejsce po niemal dwudziestoletnim okresie zrastania się ustrojów obu państw. Ostatnimi czynnikami hamującymi unią było stanowisko Jagiellonów, którym zależało na utrzymaniu pozycji jedynego łącznika Polski i Litwy oraz możnowładztwa litewskiego broniącego swego społeczno- politycznego priorytetu. W 1565r Zygmunt August nie liczący już na następcę tronu, a związany z ruchem egzekucyjnym, zrezygnował z dziedziczenia praw do Litwy i podjął żywe starania o przyspieszenie unii.

W latach 1563r nastąpiła likwidacja ostatnich ograniczeń prawnych szlachty prawosławnej, co zjednało ją dla sprawy związku. Możnowładztwo litewskie, zmuszone do ustępstw politycznych było atakowane przez szlachtę Wielkiego Księstwa uczestniczącą od 1562r w charakterze obserwatorów w obradach sejmów polskich. Kolejny sejm zebrał się w roku 1568 w Lublinie. Zjechali się również posłowie sejmu litewskiego. Przy silnym nacisku szlachty polskiej dążącej do unii, magnateria litewska pod wodzą Mikołaja Radziwiłła Rudego starała się odwlec lub nie dopuścić do silniejszego związku obu krajów.

W 1569r przedstawiciele oligarchii litewskiej opuścili potajemnie obrady, licząc na ich zawieszenie, tym bardziej, że wraz z nimi wyjechała większość przedstawicieli litewskiej izby poselskiej. Wyjazd przedstawicieli Wielkiego Księstwa wbrew oczekiwaniom przyspieszył zawarcie unii, bowiem pod naciskiem sejmu polskiego Zygmunt August zgodził się inkorporować do Polski terytoria sporne: województwo podlaskie, wołyńskie i bracławskie, a następnie na wniosek posłów z Wołynia jeszcze i Kijowskie. W kilkanaście dni później uchwalono akt unii, który znalazł uznanie u tamtejszej szlachty. Zmusiło to możnych litewskich do ponownego przybycia na sejm lubelski wraz z posłami ziemskimi i podjęcia rokowań z Polakami w sytuacji już mniej korzystnej.

W dniu 28 czerwca 1569r została uchwalona ostatecznie unia między obydwoma pastwami. Założenia jej oparte były na zasadzie równości stron. Polska i Litwa miały istnieć jako dwa państwa, posiadające odrębne administracje, urzędy, prawo, wojsko i skarb. Wzajemny związek zabezpieczony był wspólnym sejmem, elekcją wspólnego władcy, prowadzeniem wspólnych wojen i polityki zagranicznej. Unia wieńcząc długoletni etap stosunków polsko- litewskich, jednocześnie stwarzała prawne podstawy dalszego ich rozwoju na okres przeszło dwustu lat.

Podobne prace

Do góry