Ocena brak

UNIA EUROPEJSKA - Słowniczek

Autor /Ronald Dodano /08.11.2011

Acquis communautaire - dorobek prawny Wspólnot Europejskich. Muszą go zaakceptować wszystkie państwa przystępujące do Unii Europejskiej.

Beneluks (Unia Gospodarcza Beneluksu) - do grupy państw Beneluksu należą Belgia, Holandia i Luksemburg.

CEFTA (Central European Free Trade Agreement) - porozumienie o powołaniu Środkowoeuropejskiej Strefy Wolnego Handlu, podpisane 21 grudnia 1992 r. przez Czechy, Polskę, Słowację i Węgry. Przyjęto w nim przede wszystkim harmonogram redukcji stawek celnych i barier pozataryfowych we wzajemnym handlu. CEFTA zakłada powstanie całkowicie wolnej strefy wymiany handlowej między państwami - stronami porozumienia w okresie od 5 do 8 lat.

Dzień Europy i Dzień Unii Europejskiej - Dzień Europy został ogłoszony dla uczczenia utworzenia Rady Europy (5 maja 1949 r.). Dzień Unii Europejskiej jest obchodzony 9 maja dla upamiętnienia publicznej prezentacji w 1950 r. przez francuskiego ministra spraw zagranicznych Roberta Schumana pomysłu powołania pierwszej Wspólnoty Europejskiej - Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.

Europa Ojczyzn - zwolennicy tej koncepcji uważają że Europa powinna być unią (związkiem) suwerennych państw, zdolnych osiągać wspólne cele dzięki solidarnemu, lecz nie uszczuplającemu ich suwerenności, działaniu. Sformułowanie to weszło do powszechnego użytku dzięki prezydentowi Francji, Charles'owi de Gaulle. "Urojeniem jest, że można by zbudować poza i przed państwem coś, co miałoby aprobatę ludów i było zdolne do skutecznego działania"- mówił de Gaulle. "Europie Ojczyzn" przeciwstawia się ideę Ojczyzny Europejskiej (federacji europejskiej), opartej na strukturze ponadnarodowych instytucji i zniesieniu granic, która prowadziłaby do utworzenia Unii Politycznej.

Europejska Konwencja Praw Człowieka - przyjęta przez Radę Europy 4 listopada 1950 r. Zakłada wspólnąą ochronę praw m.in. do: życia, wolności, nietykalności, bezpieczeństwa osobistego, poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, wolności myśli, sumienia, wyznania oraz wolnego wyrażania opinii. Przestrzeganie praw zapisanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka podlega kontroli Europejskiej Komisji Praw Człowieka oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) - powołany Traktatem o Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej (ze zmianami wprowadzonymi Traktatem o Unii Europejskiej). Zadaniem EBI jest przyczynianie się do zrównoważonego i stabilnego rozwoju Rynku Wewnętrznego w interesie wszystkich państw członkowskich. EBI udziela pożyczek i gwarancji umożliwiających finansowanie projektów we wszystkich sektorach gospodarki, m.in. projektów rozwoju regionów mniej rozwiniętych, projektów modernizacji i przekształcania przedsiębiorstw oraz innych projektów obejmujących większą liczbę państw członkowskich (najczęściej z zakresu: transportu, telekomunikacji, energetyki, przemysłu i ochrony środowiska). EBI pomaga krajom Europy |środkowej i Wschodniej, Afryki, Karaibów i Pacyfiku.

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) - utworzony w 1990 r., z siedzibą w Londynie. Ma wspierać przedsięwzięcia gospodarcze podmiotów z Europy Środkowej i Wschodniej. Udziałowcy Banku to 57 państw, w tym kraje Unii Europejskiej (51 0działów) i Polska oraz Europejski Bank Inwestycyjny.

Europejski System Walutowy (ESW) - reguluje kwestie współpracy walutowej państw członkowskich Unii Europejskiej. W ramach ESW funkcjonują trzy elementy: ECU (European Currency Unit - Europejska Jednostka Walutowa), mechanizm wymiany i interwencji w zakresie kursów walutowych, ograniczający wahania kursu wszystkich walut członkowskich względem siebie (Exchange Rate Mechanism) oraz różnorodne mechanizmy kredytowe.

Euroregiony - obszary współpracy przygranicznej (transgranicznej), będące wynikiem porozumienia przygranicznych jednostek samorządu terytorialnego - lokalnych i regionalnych. Problematyka funkcjonowania euroregionów została uregulowana w Europejskiej Konwencji Ramowej o Współpracy Transgranicznej (z 1980 r.) oraz w Europejskiej Karcie Regionów Granicznych i Transgranicznych (z 1995 r.). Celem Euroregionów jest przede wszystkim współpraca gospodarcza, rozwój połączeń komunikacyjnych, ochrona środowiska, działalność kulturalno-edukacyjna i turystyka. W Europie Zachodniej funkcjonują m.in. euroregiony "Saar-lor-Lux", "Arge-alp", "Euregio", czy też "Regio Basilensis". W obszarze polskiego przygraniczna funkcjonują (w różnym stopniu rozwoju) euroregiony: "Nysa", "Sprewa-Nysa-Bóbr", "Pro Europa Viadrina", "Tatry", "Bug", "|ląsk-Morawy" i "Karpaty".

Jednolity Akt Europejski (JAE) - układ zawarty przez państwa członkowskie Wspólnot Europejskich w 1986 r. (wszedł w życie 1 lipca 1987 r.). Do głównych postanowień JAE należą: włączenie Rady Europejskiej do systemu instytucji wspólnotowych, utworzenie Rynku Wewnętrznego (do końca 1992 r.) oraz wzmocnienie kompetencji Parlamentu Europejskiego.

Rada Europy - powstała 5 maja 1949 r. jako pierwsza w Europie organizacja działająca na rzecz współpracy i integracji kontynentu. Zadaniem Rady Europy jest zacieśnianie współpracy w dziedzinie społecznej, kulturalnej i prawnej między państwami członkowskimi. Organami Rady Europy są: Komitet Ministrów (każde państwo ma w nim jednego przedstawiciela) oraz Zgromadzenie Parlamentarne (organ doradczy pozbawiony kompetencji ustawodawczych, składający się z delegacji parlamentarzystów państw członkowskich - 2-18 deputowanych z każdego kraju). W ramach Rady Europy działają m.in. Komisja Praw Człowieka, Europejski Trybunał Praw Człowieka, Stała Konferencja Gmin i Regionów Europy oraz Społeczny Fundusz Rozwoju. Polska jest członkiem Rady od 1991 r. Na początku 1997 r. Rada Europy liczyła 40 państw członkowskich.

Ruch Europejski - międzynarodowa organizacja pozarządowa działająca na rzecz integracji europejskiej.

Ruch powstał jako efekt Kongresu Europejskiego w Hadze w 1948 r. Doprowadził do powstania Rady Europy i - pośrednio - trzech Wspólnot Europejskich. W ramach Ruchu funkcjonują Rady Krajowe oraz organizacje o zasięgu ogólnoeuropejskim (np. Unia Federalistów Europejskich). Rozwój i masowy charakter zapewniła Ruchowi Europejskiemu działalność m.in. Konrada Adenauera, Winstona Churchilla, Alcide de Gasperiego, Waltera Hallsteina, Jeana Monneta, Józefa Retingera, Roberta Schumana, Henri Spaaka i innych znanych osobistości świata polityki, nauki i kultury.

Rynek Wewnętrzny (Rynek Jednolity) - obszar Unii Europejskiej bez granic wewnętrznych, w którego ramach zapewniono swobodny przepływ towarów, osób usług i kapitału.

Strefa wolnego handlu - zinstytucjonalizowana forma współpracy ekonomicznej, wykraczająca poza ramy zwykłej umowy handlowej. Opierając się na umowie międzynarodowej, kraje strefy wolnego handlu zobowiązują się do stopniowego eliminowania barier handlowych, przede wszystkim wewnętrznych taryf celnych. W odróżnieniu od unii celnej, gdzie objęte nią państwa tworzą jednolity system (taryfę) ceł zewnętrznych, kraje skupione w strefie wolnego handlu zachowują swe narodowe cła zewnętrzne wobec państw trzecich.

Układ z Schengen - podpisany w 1985 r. w luksemburskim mieście Schengen przez Belgię, Francję, RFN, Holandię i Luksemburg. Jego głównym celem jest stopniowe znoszenie kontroli granic w ruchu osobowym między państwami - stronami Układu. W 1990 podpisano nowy Układ (wszedł w życie w 1995 r.), uzupełniający postanowienia Układu z 1985 o kwestie dotyczące jednolitej polityki wizowej (jedna wiza na terytorium całej Unii Europejskiej), współpracy policji (Komputerowy System Informacji) oraz współdziałanie w zakresie postępowania azylowego w Unii Europejskiej.

Unia Polityczna - mimo braku w Traktacie z Maastricht postanowień dotyczących unii politycznej, można mówić o elementach stanowiących jej podstawy. Należą do nich: obywatelstwo Unii, Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa, Wymiar Sprawiedliwości i Sprawy Wewnętrzne oraz wzmocnienie kompetencyjne organów Wspólnot Europejskich.

Unia Zachodnioeuropejska - utworzona 23 października 1954 r. w Paryżu. Wypracowuje i realizuje decyzje i działania Unii Europejskiej, mające skutki dla jej bezpieczeństwa i obronności. Polska jest partnerem stowarzyszonym UZE. Traktat o utworzeniu UZE zobowiązuje państwa członkowskie do przestrzegania zasady wspólnej obrony i do użycia wszelkich środków dla odparcia agresji militarnej zastosowanej przeciwko jednemu z nich.

Podobne prace

Do góry