Ocena brak

Umowy wzajemne

Autor /barbara Dodano /26.03.2011

 

Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej. Są jednak wyjątki od jednoczesnego spełnienia świadczeń, jednoczesność świadczeń wzajemnych jest tylko w przypadku sprzedaży odręcznej.

Art. 488 KC – Zasada jednoczesności spełnienia świadczeń wzajemnych – Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.

Art. 490 KC – Powstrzymanie się od spełnienia świadczenia – Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a spełnienie świadczenia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy, strona zobowiązana do wcześniejszego świadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia.

Art. 491 KC – Skutki zwłoki jednej ze stron w wykorzystaniu zobowiązania z umowy wzajemnej – Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

Art. 492 KC – Odstąpienie od umowy wzajemnej – Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w razie zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Art. 494 KC – Prawa i obowiązki odstępującego od umowy – Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Odpowiedzialność za szkody na osobie jest niemajątkowa (np. śmierć, uszkodzenie ciała, narażenie życia) i majątkowa (szkoda na mieniu).

Art. 448 KC – W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.

Art. 449 KC – Roszczenia przewidziane w art. 444-448 nie mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne i że zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem.

Przepisy o szkodzie na osobie dotyczą tylko odpowiedzialności deliktowej. Świadczenie wadliwego towaru może np. przyczynić się do szkody na osobie ale jest to odpowiedzialność w ramach kontraktu.

Szkoda majątkowa na osobie – jej naprawienie ma miejsce w przypadku uszkodzenia ciała, zdrowia a także śmierci (art. 444 KC).

Istnieją:

  • Jednorazowe odszkodowanie (art. 441.1-2 KC) – nie wyklucza możliwości ubiegania się przed sądem o gdyż szkoda może w przyszłości się powiększyć.

  • Renta

Art. 447 KC – Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Art. 446 KC - Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

Krzywda – w następstwie szkody na osobie obok art. 444 KC możemy mieć do czynienia z dwoma elementami: niemajątkowym, czyli krzywdą. Przysługujące tu roszczenie to zadośćuczynienie pieniężne art. 448 KC i art. 23 KC. Każdy kto bezpośrednio został uszkodzony może domagać się zadośćuczynienia. Wysokość sumy zależy od zakresu i dolegliwości, jakie nastąpiły. Zadośćuczynienie to jednorazowe odszkodowanie – nie renta. Art. 445.1-2 KC znajduje zastosowanie w przypadku przemocy, gwałtu itp. Są to szczególne sytuacje dotyczące także więzienia kogoś, przymuszania do czegoś. Obowiązuje tu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Przedawnienie roszczeń na osobie – roszczenia deliktowe zarówno majątkowe (co do zasady 3 lata, 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę) jak i niemajątkowe (co do zasady nie przedawniają się).

 

Podobne prace

Do góry