Ocena brak

Umowa społeczna

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /17.02.2012

Charakterystyka

Umowa społeczna należy - obok "społeczeństwa obywatelskiego" czy zasady "pomocniczości", do pojęć filozofii politycznej i społecznej. Umowa społeczna dotyczy genezy państwa i społeczeństwa, jest dokumentem negocjowanym przez partnerów społecznych i rząd, zakłada, iż państwo powstało w wyniku niezależnej umowy między członkami społeczeństwa, bądź między nimi, a władcą. Umowa ta należy do zasobu kluczowych pojęć służących myśleniu i mówieniu o "sprawach ludzkich". W toku każdej niemal dyskusji dotykającej podstaw moralności czy polityki ktoś uzna odwołanie się do tego pojęcia za niezbędne. Teoria umowy społecznej pojawiła się już w starożytności (Platon, Epikur, Cyceron, św. Augustyn), rozwijała się również w średniowieczu (William z Ockham, Marsyliusz z Padwy, Mikołaj z Kuzy). Historia umowy społecznej ma dwa różne wątki, jest:

  • historią uczonych analiz,
  • historią narzędzia politycznej propagandy i perswazji.

Umowa społeczna wg Rousseau:


Na ogół "umowa społeczna" kojarzy się z nazwiskiem Rousseau i tytułem jego podstawowego traktatu politycznego. Wg. tego autora celem zawarcia umowy społecznej jest ochrona wolności i wzmożenie sił każdej jednostki. Środkiem zaś -"zupełne oddanie się każdego członka ze wszystkimi uprawnieniami całej społeczności". Umowa społeczna nie unicestwiła egoistycznych dążeń jakie dyktuje człowiekowi jego interes własny. Zupełność oddania się stwarza zaś stan homeostazy pomiędzy takimi dążeniami poszczególnych jednostek - nikt nie jest w stanie polepszyć swego położenia kosztem innych. Dzięki temu wspólne dobro - zachowanie społeczeństwa w postaci przyjętej w umowie - znajduje ostateczne oparcie w interesie własnym każdego człowieka z osobna. A zatem umowa społeczna z konieczności musi polegać na zupełnym, czyli bezwarunkowym, oddaniu się jednostki społeczeństwu.



Dwa rodzaje umowy społecznej w ujęciu Jamesa M. Buchanna:


Autor nawiązuje do koncepcji Tomasza Hobbesa, by odpowiedź na pytania dotyczące granic uprawnionej ingerencji państwa oraz granic indywidualnej swobody zarówno w stanie natury jak i w stanie obywatelskim. Reprezentuje tendencje nazywaną:

  • "ekonomizacją" nauk społecznych,
  • filozofią społeczno- polityczną.
Uważał, że do umów z pewnością dojdzie, gdy dwa indywidua zauważą, że właśnie drogą umowną można uniknąć wysiłków związanych z walką o dobro, bądź z obroną uzyskanego już stanu posiadania. Treścią umów będą ustalenia nakładające ograniczenia na sposoby zachowania się (nie każdy sposób zachowania będzie dopuszczalny).


Autor: Artur Ognik
Źródło: Encyklopedia Zarządzania
Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry