Ocena brak

Ukształtowanie powierzchni dna oceanicznego

Autor /Sebek123 Dodano /28.05.2011

Ukształtowanie dna oceanicznego jest tak samo urozmaicone, jak po­wierzchnia lądów, a różnice wysokości poszczególnych elementów rzeźby są znacznie większe niż na kontynentach. Wielkimi formami ukształtowa­nia den oceanicznych są:

szelf- stanowi bezpośrednie przedłużenie obszarów lądowych. Ma powierzch­nię nachyloną pod kątem kilku stopni w kierunku otwartego morza, do głębokości 200 m, którą przyjmuje się za dolną granicę szelfu. Wokół Antarktydy szelf sięga do 500 m głębokości, co tłumaczy się izostatycznym ruchem kontynentu wywołanym ciężarem lądolodu. Na powierzchni szelfu widoczna jest typowa rzeźba lądowa, np. przedłużenie dolin rzecznych, formy polodowcowe, zatopione dawne linie brzegowe. W obrębie szelfu wyróżniamy trzy zasad­nicze części:

przybrzeżną - do głębokości 30 - 50 m, charakteryzującą się szybkim zwiększaniem głębokości,

środkową- do głębokości 120 m, charakteryzującą się dużą szero­kością, równomiernym ukształtowaniem i znaczną miąższością opadów,

zewnętrzną - wąską strefę o dużym nachyleniu dna i urozmaiconej rzeźbie, schodzącą do dolnej granicy szelfu.

stok kontynentalny - opada do głębokości 2500 - 3000 m stromą po­wierzchnią o nachyleniu do 45°. Uznaje się go za podwodną gra­nicę kontynentu. Stok kontynentalny łącznie z szelfem i obsza­rem lądowym tworzy cokół kontynentalny. Rzeźba stoku jest bardzo urozmaicona - liczne podmorskie kaniony o głębokości ponad 1000 m i dużych spadkach. Prawdopodobnie powstały one dzięki prądom zawiesinowym niosącym duże ilości materiału, dostarczanego przez rzeki płynące na lądzie. Niesiony przez prądy zawiesinowe materiał osadzany jest u podnóża stoku kontynentalne­go, tworząc równiny o powierzchni setek km2. Przeciętnie na głę­bokości 3000 m stok kontynentalny przechodzi w basen oce­aniczny.

baseny oceaniczne - położone na głębokości 3000 - 6000 m, zajmują ok. 70% dna oceanicznego. Na ich obszarze położone są podmorskie płaskowyże i wielkie góry wulkaniczne.

grzbiety śródoceaniczne - podwodne pasma górskie występujące na wszystkich oceanach na granicach płyt litosfery. W środkowej części, wzdłuż całego grzbietu, znajduje się wąska dolina ryftowa. Najlepiej poznany jest Grzbiet Śródatlantycki, którego szerokość wynosi od 300 do 2000 km. Dolina ryftowa tego grzbietu ma głębokość ok. 2000 m, a jej dno sięga 4000 m głębokości. W górnych partiach jest szeroka na 25 - 40 km, natomiast w dnie szerokość zmniejsza się do kilku kilometrów. Różnice wysokości względnych gór znajdujących się w osiowej części grzbietu prze­kraczają 1000 m. Grzbiety śródoceaniczne są aktywne sejsmicz­nie.

rowy oceaniczne - głębie oceaniczne o szerokości 100 - 150 km i długości ponad 5000 km położone na obrzeżach oceanów w sąsiedztwie łu­ków wyspowych. Rowy oceaniczne mają strome stoki, przy czym stok od strony łuku wyspowego jest dużo bardziej nachylony. Dna rowów oceanicznych są niemal płaskie i podlegają stałemu obniżaniu. Największa głębia na świecie znajduje się w Rowie Mariańskim i wynosi 11034 m.

Podobne prace

Do góry