Ocena brak

Układ pokarmowy - uwagi ogólne

Autor /sara Dodano /06.01.2012

Trzewa obejmują wielką grupę narządów, które służą zarówno do zachowania jednostki, jak i do zachowania gatunku. Ustrój wymaga codziennie pewnej ilości pokarmów organicznych (węglowodanów, tłuszczów, białek, witamin) i nieorganicznych (wody, soli mineralnych). Białka służą do budowy wzrastającego ustroju, a również do odbudowy komórek zużytych oraz do wytwarzania substancji czynnych, jak enzymy, hormony, itp. Tłuszcze i węglowodany dostarczają głównie energii. Witaminy, których ustrój sam nie może wytwarzać i musi je otrzymywać z zewnątrz, są substancjami niezbędnymi dla organizmu i w razie ich braku powstają zaburzenia zwane awitaminozami. Oddychając zmieniamy 16 razy na minutę około 500 ml powietrza zawartego w płucach. Drogą tą doprowadzany jest do tkanek tlen zawarty w powietrzu, niezbędny do spalania pobieranych substancji. Produkty przemiany pokarmów' zostają wydalone czy to w postaci kału, czy też przez odpowiednie gruczoły jako mocz, pot, czy wreszcie przez płuca jako bezwodnik kwasu węglowego, para wodna itp. Komórki naszego ustroju zbudowane są z ciał białkowych zawierających azot; wydalamy też wraz z moczem pewną ilość azotu, głównie w postaci mocznika, musimy też co dzień ubytek ten uzupełniać w postaci białka dla zachowania równowagi azotowej.

Pobieranie substancji ze świata zewnętrznego (odżywianie i trawienie), przekształcanie ich (przemiana pośrednia) i wreszcie wydalanie z ustroju składników nie nadających się do użytku, stanowią istotę przemiany materii. Znaczenie przemian ustrojowych jest dwojakie, po pierwsze ustrój zdobywa materiał budulcowy ciała i zastępujący zużyte składniki, po drugie tą drogą otrzymuje energie niezbędną do zachowania życia; przemiana materii jest więc równocześnie przemianą energii, która z potencjalnej energii chemicznej pokarmów wytwarza energię fizjologiczną (mechaniczną, cieplną itd.). Powyższe zmiany toczą się w żywych ustrojach na tych samych zasadach co i w świecie nieożvwionvm.

Narządy, które pobierają pokarm, przerabiają go i wydalają części nie zużyte, tworzą układ trawienny albo pokarmowy; narządy, które sprawują przemianę gazów pobierając tlen i usuwając z ustroju bezwodnik kwasu węglowego (dwutlenek węgla C02), stanowią układ oddechowy. Wydalanie moczu jest zadaniem narządówr moczowych. Zachowaniu gatunkusłużą gruczoły płciowe, które wraz z ich drogami wyprowadzającymi tworzą narządy płciowe. Narządy moczowe i płciowe pomimo ich różnorodności czynnościowej wiążą się z sobą pochodzeniem oraz niektórymi wspólnymi częściami i z tego względu możemy je łączyć w jeden wspólny układ moczowo-płciowy .

Wszystkie procesy odbywające sie w ustroju są wzajemnie od siebie uzależnione. Tę harmonijną współpracę narządów podejmują gruczoły o wewnętrznym wydzielaniu; wytwarzają one niezbędne dla ustroju substancje (hormony), które drogą krwi i limfy przekazują do miejsca przeznaczenia. Gruczoły o wewnętrznym wydzielaniu, czyli gruczoły dokrewne, umożliwiają więc współzależność chemiczną między różnymi częściami ciała, podczas gdy współzależność nerwowa polega na przenoszeniu wpływów jednej części ciała na drugą za pośrednictwem układu nerwowego. Gruczoły o wewnętrznym wydzielaniu tworzą układ wewnątrzwydzielniczy. Trzewa (mscera s. entera s. splanchna) stosownie do ich różnych zadań możemy więc podzielić na cztery układy narządów: 1) układ trawienny, czyli pokarmowy, 2) układ oddechowy, 3) układ moczowo-płciowy i 4) układ wewnątrzwydzielniczy. W tej kolejności zapoznamy się z nimi poczynając od układu trawiennego.

Pod względem swej ogólnej budowy trzewa występują w dwojakiej postaci: albo mają one kształt cew lub zbiorników, jak jelita, pęcherz, macica, albo też mają budowę mniej lub bardziej spoistą, jak wątroba, nerki, płuca itp. Spoistą tkankę narządu nazywamy miąższem (parenchyma; parencheein = wlewać) o swoistej budowie i czynności. Drugim składnikiem narządów miąższowych (organa parenchymatosa) jest tkanka łączna; tworzy ona zrąb dla miąższu oraz otacza zaopatrujące go naczynia i nerwy; zrąb ten nazywamy podścieliskiem (stroma).

Podobne prace

Do góry