Ocena brak

Układ mięśniowy

Autor /rambo Dodano /30.01.2014

Tkanka mięśniowa - dzięki zawartości specjalnego białka kurczliwego zwa nego aktomiozyną - charakteryzuje się kurczliwością, która jest podstawą ruchu Białko to posiada zdolność zamiany energii chemicznej na mechaniczną. Na pod stawie cech budowy i funkcji można rozróżnić u człowieka trzy zasadnicz odmiany tkanki mięśniowej:

•    tkankę mięśniową poprzecznie prążkowaną,

•    tkankę mięśniową poprzecznie prążkowaną serca,

•    tkankę mięśniową gładką.

Mięśnie szkieletowe (ryc. 160) stanowią największą masę tkankową organ: zmu. Połączone z kośćcem za pomocą ścięgnistych przyczepów, kurcząc się pc wodują ruch poszczególnych części ciała względem siebie, zmianę położenia cić ła, wykonywanie pracy, oddychanie i tym podobne funkcje życiowe. Czynnoś mięśni szkieletowych jest ściśle związana z ruchem zależnym od naszej woli.

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana składa się z podłużnych komóre zwanych włóknami mięśniowymi, ułożonych równolegle. Włókna te, niewspó miernie długie w stosunku do grubości, osiągają długość wielu centymetrów prz grubości ok. 0,1 mm. Każde włókno jest otoczone cienką błoną zwaną sarkolen mą (odpowiednik błony komórkowej) i zawiera liczne jądra oraz przebiegając w zarodzi (sarkoplazmie) kurczliwe włókienka - miofibrylle. Miofibrylle ułoż< ne w pęczki przebiegają wzdłuż całego włókna. Składają się one z prążków j; snych i ciemnych leżących na przemian (stąd nazwa mięśni poprzecznie prążkt wanych). Skurcz mięśni szkieletowych poprzecznie prążkowanych przebieg szybko, zależy od woli człowieka lub też odbywa się odruchowo.

Sarkoplazma zawiera barwnik mioglobinę oraz organelle komórkowe. W sar-koplazmie znajdują się także kropelki tłuszczu i ziarenka glikogenu. Z wzajemnych proporcji wymienionych elementów wynika barwa mięśnia. Włókna zawierające mało miofibrilii, a dużo sarkoplazmy mają barwę ciemną i noszą nazwę czerwonych. Stosunek odwrotny daje włókno białe. U człowieka przeważają mięśnie mieszane.

Włókna mięśniowe mają złożony mechanizm przemiany materii, nastawiony na zamianę energii chemicznej na mechaniczną, która wyraża się ruchem lub zmianą napięcia. Kształt mięśni szkieletowych i układ jego włókien bywa bardzo różny. W większości mięśni włókna przebiegają w linii prostej, czyli w linii siły mięśnia. Rozróżniamy również mięśnie płaskie (np. w powłokach brzucha) lub okrężne, do których należą mięśnie skórne, otaczające szparę oczną i szparę ustną.

Tkanka mięśniowa serca, podobnie jak tkanka mięśniowa szkieletowa jesl zbudowana z włókien prążkowanych poprzecznie. Włókna te jednak nie są równoległe, lecz tworzą rozgałęzienia, którymi łączą się z włóknami sąsiednimi. Jądra komórkowe znajdują się w środku włókien. Skurcze nie są zależne od wol człowieka.

Jeżeli chodzi o mięśnie gładkie, to różnice histologiczne między nimi i mię śniami szkieletowymi polegają na braku poprzecznego prążkowania, gdyż sarko plazma włókien gładkich nie zawiera miofibrylli, a elementem kurczliwym są tu taj miofilamenty. Posiadają one właściwości chemiczne zarówno aktyny, jai i miozyny. Mechanizm skurczu mięśni gładkich jest więc podobny do mechani zmu skurczu mięśni szkieletowych. Receptory tych mięśni reagują na wydzieli ny zakończeń nerwów wegetatywnych, czyli na mediatory. Skurcze mięśni gład kich są na ogół podobne do skurczów tężcowych mięśni szkieletowych, ale prze biegają znacznie wolniej i każda faza skurczu mięśnia gładkiego jest o kilka ra zy dłuższa od odpowiedniej fazy skurczu mięśnia szkieletowego.

Pod wpływem treningu zwiększa się masa mięśni. Przerost mięśni (hipertro fia) bywa szczególnie widoczny po treningu siłowym i szybkościowym. Mas tkanki mięśniowej może osiągnąć wówczas 50% masy ciała (normalnie ok 40%). Zwiększenie grubości mięśnia, a co za tym idzie - przekroju poprzeczne go - podnosi jego siłę, która umożliwia mu pokonanie większego oporu zewnę trznego. Do niedawna sądzono, że wzrost masy mięśniowej jest efektem wyłącz nie pogrubienia włókna mięśniowego. Pojawiają się jednak opinie, że gruboś mięśnia powiększa się także przez wzrost liczebności włókien.

Należy też nadmienić, że nie tylko bezwzględne możliwości siłowe są warur kiem, wyzwolonej siły. Istotne znaczenie ma tu koordynacja mięśniowo-nerwc wa. Dzięki treningowi zwiększa się liczba jednostek motorycznych i mięśnie pr< cują lepiej.

Ćwiczenia wywierają również korzystny wpływ na ukrwienie mięśni, prze co zwiększa się dostawa tlenu i składników odżywczych oraz szybciej są usuw; ne produkty szkodliwe - co ma miejsce szczególnie podczas ćwiczeń dynamie: nych. Podstawowe zmiany czynnościowe dotyczą zarówno siły mięśni, jak te ich wytrzymałości. Mięsień posiada bowiem potencjalne możliwości rozwijan obu tych cech. wobec czego podczas treningu wzrasta zarówno siła, jak i wytrz; małość mięśni - jednak nigdy w równym stopniu. Decydującą rolę odgrywa i rodzaj zastosowanych ćwiczeń.

Wzrost siły tkanki mięśniowej następuje przez wielokrotne użycie jej w d nym wysiłku, podczas którego ładunek obciążenia przekracza jej dotychczasov normę. Nazywamy to najczęściej „czynnikiem przeładowania”. Przeładowanie może mieć miejsce poprzez wzrost liczby powtórzeń danej czynności ruchowe oporu jaki świadomie zastosujemy lub też w wyniku zastosowania obu ty< czynników jednocześnie. Tkanka mięśniowa zwiększa nie tylko swoje rozmiary i rozwija sprawność, ale jednocześnie wzrasta jej siła. Krótkie wysiłki, wymagające maksymalnego zaangażowania danego mięśnia poprawiają jego sprawność w celu skutecznego wykonywania szybkich, krótkich i energicznych prac. Częste powtarzanie daje pełen zasób energii podczas większego i dłuższego wysiłku. W trakcie treningu oprócz rozwoju sprawności i siły mięśni, dochodzi także do wzrostu ogólnej masy mięśniowej. Jest to szczególnie przydatne do utrzymania prawidłowej postawy ciała.

Osoba, która dysponuje odpowiednio rozbudowanym układem mięśniowym, aby zaspokoić swoje potrzeby używa tylko niezbędnych mięśni, podczas gdy mięśnie nie biorące udziału w danym ruchu pozostają w spoczynku (pozwała to mięśniom odpocząć i zregenerować siły). Bardziej wytrenowane mięśnie funkcjonują łatwiej i efektywniej niż niewytrenowane. Można powiedzieć, że kondycja i siła mięśniowa są bardziej związane z wielkością mięśnia, rozbudowaną poprzez wzmożoną aktywność fizyczną. Aby wykonać określone zadanie, tylko potrzebna partia mięśni bierze w tym udział, a kiedy są one zmęczone, inne je zastępują. Dobrze przygotowany mięsień posiada większą rezerwę włókien niż słabiej przygotowany, a co za tym idzie - ma on lepszą kondycję. Oczywiście najkorzystniejsze efekty treningowe uzyskuje się poprzez systematyczne uprawianie aktywności fizycznej. Taki trening daje możliwość wykonywania stosunkowo ciężkich i trudnych zadań przez dłuższy okres czasu bez wyraźnych oznak wyczerpania i zmęczenia. Jest to szczególnie ważne w naszym pospiesznym i pełnym obowiązków życiu, kiedy ludzie stawiają sobie coraz bardziej wygórowane wymagania i aby im sprostać, potrzebują zwiększać swoje możliwości kondycyjne.

Ćwiczenia ruchowe nie tylko oddziałują na siłę i kondycję mięśni, również rozwijają lub przywracają mięśniom zdolność reagowania na bodźce układu nerwowego, wpływają na ich tonus oraz kształtują - a w przypadku upośledzenia -przywracają prawidłową czynność mięśni.

 

Podobne prace

Do góry