Ocena brak

UCZENIE UMIEJĘTNOŚCI INTERPERSONALNYCH A EFEKTYWNE ZACHOWANIE W ROLACH ZAWODOWYCH

Autor /LucJannnn Dodano /02.04.2013

W dzisiejszym świecie w sposób poniekąd naturalny wzrasta techniczna wiedza zarówno pracowników, jak i kadry kierowniczej. Menedżerowie potrafią dokonywać skomplikowanych obliczeń, opracowywać wyszukane plany marketingowe i użytkować skomplikowane programy komputerowe. Są dobrze merytorycznie („technicznie”) przygotowani, lecz większości brakuje umiejętności interpersonalnych i społecznych, o których znaczeniu pisaliśmy już przy okazji omawiania chociażby tzw. inteligencji emocjonalnej. Dlatego też praktycy zarządzania i sami pracownicy coraz wyraźniej akcentują konieczność poprawy i doskonalenia się w tym właśnie zakresie.

Wyniki różnych badań (Pavett i Lau, 1983 za: D. Goleman, 1998) świadczą niezbicie, że aby osiągnąć sukces w roli kierowniczej, konieczne jest opanowanie umiejętności interpersonalnych (umiejętności intelektualne, konceptualne są natomiast najbardziej przydatne na najwyższym szczeblu zarządzania). Stwierdzono też, że umiejętności społeczne, takie jak aktywne słuchanie, dobra komunikacja werbalna, wykazywanie cierpliwości i zrozumienia dla potrzeb podwładnych, są bardzo istotne na każdym szczeblu zarządzania.

Coraz częściej zwraca się również uwagę, że umiejętności interpersonalne potrzebne są obecnie wszystkim pracownikom, co związane jest z rosnącymi wymaganiami dotyczącymi pracy zespołowej, utrzymywania kontaktów z klientami (zewnętrznymi i wewnętrznymi) oraz koniecznością działania w różnych rolach - nie tylko podwładnego, ale także np. kierownika projektu itp., czy - posługując się przyjętymi przez nas metaforami - Aktora, Kreatora i Inspiratora.

Czy umiejętności interpersonalnych można się nauczyć? Jakie metody szkolenia będą najskuteczniejsze, jeżeli możemy twierdząco odpowiedzieć na to pytanie?

Niektórzy badacze (Fiedler, 1965) twierdzą, że pewne umiejętności interpersonalne są głęboko związane z cechami naszej osobowości, wobec czego nie można ich już zmienić. Są ludzie bardzo spokojni, są też ludzie bardzo aktywni. Można powiedzieć, że albo posiadasz talent społeczny, albo nie. Inni z kolei badacze są zdania, że istnieje możliwość opanowania wielu umiejętności społecznych, takich jak przywództwo, postawy wobec podwładnych, komunikacja, samoświadomość (Burkę i Day, 1986, za: D. Goleman, 1998). Nie dają oni oczywiście stuprocentowej gwarancji, że niekompetentnego menedżera da się przeobrazić w anioła, lecz dowodzą, że istnieje możliwość nabycia wielu umiejętności.

Aby proces uczenia umiejętności społecznych był efektywny, konieczne jest uwzględnienie specyfiki uczenia się ludzi dorosłych, wzięcie pod uwagę ich indywidualnego stylu uczenia się i dostosowanie do niego metod szkolenia.

Każdy dorosły człowiek ma własny, indywidualny styl uczenia się, ukształtowany w wyniku doświadczeń życiowych. Rodzina, szkoła, dom, praca - czynniki te decydują o tym, jaki będzie nasz własny styl poznawania rzeczywistości i w konsekwencji - styl uczenia się. Są osoby, które potrafią scalać fakty w spójne teorie, lecz nie są zainteresowane „dalszym ciągiem”, czyli dedukowaniem hipotez z tych teorii. Są geniusze logiki, którzy tworzą modele teoretyczne, ale nie są zdolni do podporządkowania się doświadczeniu. Matematyk przywiązuje wagę do pojęć abstrakcyjnych, a poeta do przeżyć konkretnych; kierownik jest zainteresowany praktycznym zastosowaniem teorii, a humanista rozwija swą zdolność do refleksji.

Wszyscy mamy pewne przymioty, które ułatwiają uczenie się, ale nie zdajemy sobie sprawy, że sprawiają one, iż równie dużo tracimy. Ucząc się, bazujemy na tym, co w nas najsilniejsze, a pomijamy to, co najsłabsze. I tak, matematyk w coraz wyższym stopniu żyje abstrakcją, poeta własnymi przeżyciami itd. Tymczasem - jak sugeruje David Kolb (1985) - powinniśmy nie tylko doskonalić i wzmacniać nasze predyspozycje do uczenia się, czyli nasze silne strony, ale także przełamywać nasze słabości i starać się poszerzać zdolność poznawania otaczającej nas rzeczywistości.

Indywidualny styl uczenia się może mieć duży wpływ nie tylko na sam sposób uczenia się, ale i na styl życia, rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji. Jak pisze D. Kolb, pełne uczenie się (experiential learning) to nie pojedynczy akt, lecz długotrwały proces. Według tego autora, postrzegane z szerokiej perspektywy uczenie się jest najważniejszym zadaniem życiowym jednostki, albowiem właśnie od uczenia się zależy jej rozwój.

Wydaje się, że „kluczem” do ukształtowania się stylu uczenia się są - żeby użyć określeń wzmiankowanego autora - „wymiary otoczenia”:

1.    „emocjonalny” wymiar otoczenia:

•    skupienie na doświadczeniach „tu i teraz”,

•    uprawnienie do wyrażania uczuć pozytywnych i negatywnych,

•    sytuacje dopuszczające wieloznaczność i niejasność,

•    wysoki poziom indywidualności;

2.    „percepcyjny” wymiar otoczenia:

•    możliwość postrzegania spraw z wielu różnych perspektyw,

•    czas na refleksję,

•    złożoność i wielość pól obserwacyjnych;

3.    „symboliczny” wymiar otoczenia:

•    nacisk na tworzenie pojęć,

•    myślenie lub działanie na zasadach logiki i inferencji,

•    sytuacje ustrukturalizowane z maksymalną pewnością,

•    szanowanie autorytetów naukowych;

4.    „behawioralnie” złożone otoczenie:

•    odpowiedzialność za ustalanie własnych celów,

•    możliwość podejmowania ryzyka,

•    reagowanie otoczenia na podejmowane działania.

W szkoleniu kadry kierowniczej i menedżerskiej przez długi czas stosowano typowe akademickie metody przekazu wiedzy, przywiązywano uwagę do analizy pojęć i refleksji. Można powiedzieć, że na szkoleniach spotykali się „kierownik, który działa, zanim pomyśli”, z naukowcem, który myśli, zanim zacznie działać”. Badania wykazały, że kierownicy rzeczywiście mają skłonność do aktywnego eksperymentowania, a w ich stylu uczenia się refleksyjna obserwacja odgrywa niewielką rolę. Szkolenie powinno wypełnić tę lukę. Nowoczesne metody szkolenia opierają się na integracji tradycyjnych sposobów nauczania z praktycznymi ćwiczeniami, których celem jest aktywizacja szkolonych osób.

Zasadnicza rola nauczyciela polega na ułatwianiu procesu uczenia się przez umożliwienie doświadczenia indywidualnego (techniki uczestniczące, gry kierownicze itp.), refleksji i obserwacji (dyskusja, arkusze obserwacyjne), proponowanie rozwiązań teoretycznych (krótkie wykłady) i próby zastosowania (analiza konkretnych rozwiązań) itp.

Podobne prace

Do góry