Ocena brak

Ubiór szlachecki

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie ppt Ubiór szlachecki

Transkrypt

Ubiór szlachecki

Wstęp czyli rodowód szlacheckiego
stroju
• Do XV w. w całej Europie, w tym także w Polsce
obowiązywała jednolita moda polegająca przede
wszystkim na dopasowaniu ubioru do ciała. W końcu XVI
w. po zawarciu unii z Litwą Polska otworzyła się na
wpływy ze Wschodu, m.in. Rosji, Turcji czy Persji,
docierające często przez Węgry. Dlatego też w koronie
w XVI w. można było zaobserwować występujące obok
siebie stroje włoskie, francuskie, niemieckie, węgierskie i
tureckie. W drugiej połowie tego samego stulecia moda
ujednoliciła się, zaczęto preferować szaty dłuższe i
bardziej fałdziste niż zachodnioeuropejskie krótkie
ubiory.

XVII w. polski strój narodowy
• W XVII w. Sarmację identyfikowano z Polską, a
Sarmatów z Polakami. Pojęciem sarmatyzmu
określa się formację kulturową szlachty polskiej
powszechną od końca XVI w. do końca XVIII w.;
jest ono uważane za synonim obyczajowości oraz
duchowej i umysłowej kultury. Strój sarmacki
ostatecznie ukształtował się i utrwalił jako symbol
panujących w Rzeczpospolitej Obojga Narodów
republikańskich tradycji i złotej wolności .

Żupan
Kaftan wierzchni, długi
do kolan, sukienny i
czasami podbity futrem,
jego pochodzenie nie
jest jasne. Miał owalny
pokrój pachy i zwężone
u dołu rękawy. Kołnierz
z tyłu był wyższy a z
przodu zapinany na
gęsto rozmieszczone
stalowe guzy. Pod
wpływem kontaktów w
Turcją przyjął się
zwyczaj opasywania
żupana miękkim
jedwabnym pasem .

Hajdawery czyli spodnie
• Były to szerokie
spodnie, ściągane
w pasie sznurkiem,
najczęściej
wykonywane z
sukna, nogawki
wkładano w buty.
Nie były one zbyt
widoczne
ponieważ zasłaniał
je żupan.

Delia
• Od lat 40 XVI w. druga
podstawową częścią stroju
narodowego była delia – okrycie
wierzchnie. Szyto ją z cennych
materiałów takich jak: złociste
tkaniny perskie, strzyżone aksamity
lewantyńskie, materie tureckie w
duże zgeometryzowane wzory
kwiatowe. Były przekazywane z
pokolenia na pokolenie. Delia była
góra dopasowana i zapinana do
pasa na złote guzy a poszerzana
dołem. Miała długie dekoracyjne
rękawy i wyłożony na plecy
futrzany kołnierz. Noszono ją
rozchyloną na przedzie, albo
założoną na jedno ramię a na
drugie tylko narzuconą.
• Noszono ją w czasie chłodów.

Kołpaki i czuby
• Do drugiej połowy XVI
w. do żupanów i delii
noszono aksamitne
czapki z futrzaną
opuszka, rozcięte na
przedzie. Popularne
były także wysokie
filcowe kołpaki i
podwiniętym z tyłu
brzegiem oraz czarne
filcowe magierki
zdobione kitą z
czaplich lub sokolich
piór.

Buty
• Przypominały dzisiejsze
kozaki, wykonane były
ze skóry. Miały
charakterystyczny obcas
i podkówkę i
obowiązkowo wysoką
cholewę. Kolor miał
powiązanie z ceną,
biedniejsza szlachta
nosiła czarne buty zaś
zamożna w kolorze
czerwonym lub żółtym

Kontusz
• Jego pochodzenie nie jest do
końca znane, nie ma bowiem
odpowiednika w fasonach
ówczesnych strojów europejskich.
Od strojów tureckich odróżnia go
przede wszystkim
charakterystyczny krój pleców z
tzw. Słupem. Środek pleców, bez
odcinania w stanie, przechodził w
wąski, długi prostokąt do dolnego
brzegu okrycia. Po obu stronach
słupa doszyte były od talii w dół
kloszowe boki, które układały się
w fałdy. Zdobiony bywał haftami,
pasmanteriami, początkowo nie
miał wylotów czyli rozcinanych i
odrzucanych na plecy rękawów.

Pas
• Od końca XVI w. i w pierwszej
połowie XVII w stroju
szlacheckim modne były
metalowe pasy służące do
noszenia broni. Wkładano je w
tkany pas, którym przewiązany
był żupan. Później zaczęto nosić
go na kontuszu. Od XVI zaczęto
sprowadzać do Polski pasy
tureckie, tkane wzorzyście ze
złotogłowiu. Następnie stały się
modne jedwabne. W Słucku
powstał typ pasa polskiego,
czterostronnego, o długości ok.
3-4 m i szerokości 30-40 cm.
Składano go i owijano trzykrotnie
powyżej bioder, tak że
powstawał węzeł .

Bielizna
Wykonywana była z płótna. Krój bielizny
był prosty bez ozdób. Nie używano nawet
koronek. Zamiast skarpet używano onucy.
Były to kawałki materiału.

Szlachcic w
stroju

Do góry