Ocena brak

Typy zachowań w procesie komunikowania się

Autor /Isabelle Dodano /19.04.2011

 

 

Temat ten wybrałem, gdyż jest on bardzo ciekawy, jak również bardzo ważny. Prawidłowy proces komunikowania się odgrywa kluczową rolę nie tylko w życiu każdego człowieka, lecz również w prawidłowym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa.

Różne typy zachowań uczestników komunikowania się pozwalają na wypracowanie najlepszej strategii, która doprowadzi do osiągnięcia zamierzonego celu.

O sprawności funkcjonowania instytucji przesądza bez wątpienia odpowiednia organizacja pracy własnej i podległego zespołu pracowników każdego menedżera na wszystkich szczeblach piramidy organizacyjnej.

W komunikowaniu się interpersonalnym, zwłaszcza bezpośrednim i to pod postacią werbalnego i pozawerbalnego, często uczestnicy mają do czynienia z różnymi zachowaniami. W obliczu omawianych i rozwiązywanych problemów uczestnicy komunikacji mogą prezentować następujące typy zachowań:

  • uległe, oznaczające tendencje do ucieczki,

  • agresywne, oznaczające tendencje do walki,

  • asertywne, wskazujące na tendencje partnera do szukania porozumienia.

Wymienione dwa pierwsze typy zachowań oparte są na reakcjach instynktownych, jakie człowiek przejawia w obliczu problemów i zagrożenia.

Jeśli w sytuacji bezpośredniego zagrożenia zarówno ucieczka (zachowania uległe ), jak i podjęcie walki ( zachowanie agresywne ) mogą być skutecznymi metodami działania, to w komunikowaniu się są zwyczajnie nieefektywne. Aby dojść do porozumienia, a więc skutecznie rozwiązać dyskutowany problem, należy wykorzystać takie pozytywne umiejętności jak umiejętność dyskutowania, argumentowania i negocjowania. Są to charakterystyczne cechy zachowań asertywnych. Asertywność to umiejętność pełnego wyrażania siebie w kontakcie z inną osobą czy osobami oraz umiejętność stawiania i obrony własnych praw. Wymienionymi sposobami zachowań ludzkich w procesie komunikowania się, jak już wspomniałem, są trzy typy osobnicze: osoba uległa, agresywna i asertywna. Każdy z tych typów osobniczych ma charakterystyczne dla siebie metody wypowiadania się, zachowania i odczuwania. W związku z tym można je w trakcie rozmowy rozpoznać.

Asertywność nie jest cechą wrodzoną. Jest raczej rezultatem doświadczeń z różnych sytuacji z różnego sposobu przeżywania i reagowania na komunikaty. U poszczególnych ludzi jest czymś zmiennym i zależy od sytuacji. Można z łatwością wyrazić asertywnie swoje uczucia i prawa wobec partnerów procesu komunikowania się, zaś w innych sytuacjach odczuwać paraliżującą trudność w byciu samym sobą wobec innych osób. Szczere wypowiadanie swoich subiektywnych poglądów jest w komunikowaniu się działaniem wartościującym, wzbogacającym, niezależnie od tego, czy wypowiadający ma te same poglądy co partner, a jest szczególnie cenne, gdy wyrażamy poglądy mało popularne. Jest to także pewien sposób na kształtowanie opinii publicznej. A. Kostecka przytacza klasyczne wyniki nad asertywnością. Aby człowiek był w pełni samodzielny w kontaktach z innymi ludźmi powinien zachowywać się asertywnie w następujących sytuacjach:

1/ gdy wyraża uczucia pozytywne, takie jak:

- sympatię, miłość, uznanie,

mówi i przyjmuje komplementy,

  • prosi o pomoc,

  • rozpoczyna rozmowę,

  • wyraża uznanie;

2/ gdy wyraża uczucia negatywne, takie jak:

  • uzasadnioną przykrość,

  • odczuwanie bólu,

  • irytację;

3/ gdy upomina się o swoje prawa, takie jak:

  • możliwość składania skarg,

  • prawo do odmowy,

  • prawo do wyrażania własnych opinii

Aby postępować asertywnie należy trzymać się następujących siedmiu zasad:

1/ Znaj swoje prawa:

  • prawo do posiadania opinii i wyrażania jej,

  • prawo do tego, aby być wysłuchanym,

  • prawo do powiedzenia „nie”,

  • prawo do godnego traktowania,

  • prawo do proszenia o to czego potrzebujesz;

2/ Wiedz, co chcesz powiedzieć. Będziesz wyglądał na pewnego siebie, jeżeli wiesz co chcesz, i wiesz, jak to powiedzieć;

3/ Powiedz to, nie wahaj się i nie klucz wokół tematu. Po prostu powiedz, co chcesz powiedzieć;

4/ Bądź rzeczowy – powiedz dokładnie, czego chcesz lub czego nie chcesz, aby uniknąć niejasności. Zbyt długie wyjaśnienia lub tłumaczenia osłabiają twoją pozycję. Zacznij zdanie od „Ja...”;

5/ Powiedz to najszybciej jak można. Nie pozwól, aby upłynęło zbyt wiele czasu, ponieważ czas tworzy bariery. Z drugiej strony nie mów, gdy jesteś bardzo wzburzony. Poczekaj, aż ci minie złość, czy gniew;

6/ Patrz na osobę, do której mówisz. Ludzie czują się bezpieczniej, gdy utrzymują ze sobą kontakt wzrokowy. Osoba, która nie czuje się zagrożona, chętniej cię wysłucha;

7/ Wyglądaj na zrelaksowanego. Przekazujesz zaniepokojenie, przestępując z nogi na nogę lub prezentując „kamienną twarz”.

W komunikowaniu się sukcesy odnoszą przede wszystkim osoby asertywne, gdyż trudno je do czegoś zniechęcić, potrafią mówić za siebie, a nie za innych oraz wiedzą czego chcą. Asertywności, jak i wielu innych umiejętności, można się nauczyć. Tu można zalecić doskonalenie się w opracowywaniu i odgrywaniu ról w sytuacjach, w jakiej ktoś może się znaleźć np. na drodze kariery zawodowej. Podkreślić przy tym należy, iż doskonalenie postaw asertywnych winno być celem nie tylko menedżerów ale i ich współpracowników. Brak tej pożądanej cechy u jednej ze stron procesu komunikowania się utrudnia lub wręcz uniemożliwia ten podstawowy proces zarządzania.

Biorąc pod uwagę to, że podmiotami procesu komunikowania się są nadawcy i odbiorcy, a więc ludzie, przy wskazywaniu zasadniczych czynników determinujących ów proces należy wymienić zachowania będące pochodną ich cech osobowościowych. Chodzi tu zarówno o ich zdolności percepcji, poziom motywacji i konkretne motywy kształtujące zachowania w organizacji, poziom rozwoju intelektualnego, uznawane wartości itp., jak również otwartość w procesach komunikowania się. Jest to czynnik niedoceniany, pomijany w praktyce, a niestety jest to również źródło wielu przeszkód w komunikowaniu się między kierownictwem a współpracownikami i między pracownikami. Brak otwartości w komunikowaniu się przejawia się m. in. nie tylko brakiem inicjatywy ale i zachowywaniem informacji dla siebie samego, brakiem pomysłów przy rozwiązywaniu różnych problemów organizacyjnych. Stąd jednym z pożądanych zachowań w komunikowaniu się jest otwartość. Dla jej podniesienia można wykorzystać technikę „grupy T”, określaną także jako trening wrażliwości. Według B. Mikuły „grupa T „(T-group – training group)” jest to „...sposób podejścia do kształtowania stosunków międzyludzkich, który daje uczestnikom treningu sposobność zdobycia wiedzy o sobie i ich wpływie na innych, a w szczególności możliwość nauki bardziej efektywnego działania w bezpośrednich kontaktach z innymi ludźmi” [Mikuła B., 1998, s. 2]. Jest to jedna z form dynamiki grupowej, mająca na celu wspomaganie grupy w analizie i doskonaleniu procesów podejmowania decyzji, rozwiązywania problemów i konfliktów, generalnie mówiąc – wzrost efektywności pracy grupowej.

W swej standardowej formie „grupa T” posiada trzy zasadnicze cele:

  • zwiększyć wrażliwość – zdolność wiernej percepcji tego, jak inni reagują na czyjejś zachowanie,

  • zwiększyć zdolności diagnostyczne – zdolność wiernej percepcji stanów stosunków między ludźmi,

  • zwiększyć umiejętność działania – zdolność do właściwych zachowań pożądanych w danej sytuacji [Gach D., Potocki A., Mikuła B., 1998, s. 82].

 

Metodę tę stosuje się po to aby poprzez odpowiedni trening dać jego uczestnikom możliwość zrozumienia samego siebie i innych, swojej własnej motywacji i uczuć oraz uświadomienia efektów własnego zachowania ukierunkowanego na innych ludzi. Inaczej mówiąc celem stosowania metody jest dać możliwość uczestnikom treningu zdobycia doświadczenia w zakresie stosunków interpersonalnych i procesów grupowych. To doświadczenie ma zaowocować następnie wzrostem wrażliwości w kontaktach z innymi pracownikami, chęcią niesienia pomocy innym, nie tylko w deklaracjach ale w codziennym wspomaganiu innych. Jednocześnie (co chyba jest najważniejsze) trening wrażliwości prowadzi do tego, że jego uczestnicy stają się bardziej komunikatywni, otwarci i konstruktywni podczas pracy w innych zespołach zadaniowych.

 

Podsumowując to krótkie opracowanie należy stwierdzić, że postęp organizacyjno-techniczny w komunikowaniu się daje olbrzymie, można wręcz powiedzieć niemal nieograniczone możliwości wykorzystania systemów informacyjnych w zarządzaniu.

Jednak barierą nie jest strona techniczna (informatyczna) lecz ludzka. Stąd zaprezentowałem wybrane tylko niepożądane zachowania w komunikowaniu się, jak również wskazałem także na niektóre instrumenty, które mogą przyczynić się do zmiany postaw i działań ludzi w procesach komunikowania się. Jeśli przyjąć, że komunikowanie się jest esencją zarządzania, to pozytywne zmiany zachowań w procesach porozumiewania się mogą w sposób bezpośredni przyczynić się do poprawy efektywności funkcjonowania instytucji gospodarczych i administracyjnych.

 

Podobne prace

Do góry