Ocena brak

Typowe tworzywa opakowaniowe

Autor /Elig Dodano /28.05.2013

Istotny jest podział opakowań ze względu na tworzywo, z którego je wykonano. Wyróżnia się zatem opakowania metalowe, szklane, ceramiczne, drewniane, z papieru i tektury, tkaninowe, z tworzyw sztucznych i z materiałów kompleksowych. Z podziałem tym wiąże się też podział opakowań na twarde, półtwarde i miękkie.

Opakowania metalowe wyrabia się z blachy stalowej (czarnej, ocynowanej zwanej białą, ocynkowanej, lakierowanej) lub z aluminium. Folie metalowe wyrabia się obecnie z blachy aluminiowej. Folie aluminiowe bywają laminowane papierem lub tworzywem sztucznym albo lakierowane, ponieważ mają dużą liczbę porów i należy je „uszczelnić”. Folie sklejane z papierem noszą nazwę folii kaszerowanych. Opakowania metalowe to beczki, konwie, wiadra, bębny, pojemniki, kanistry, fiolki, tacki, puszki, pudełka, tuby i owinięcia. Zależnie od towarów, do pakowania których służą, muszą one mieć odpowiednio zabezpieczoną powierzchnię, tak aby przechowywane w nich produkty nie reagowały z metalem, z którego opakowania te są wykonane.

Na przykład opakowania z blachy stalowej przeznaczone do przechowywania artykułów żywnościowych muszą być pobielane, tzn. pokryte warstwą cyny. Puszki konserwowe, niezależnie od pobiały, są wewnątrz powlekane specjalnymi lakierami. Opakowania metalowe chemikaliów muszą być wewnątrz uodpornione na korozję itd. Z opakowaniami metalowymi należy obchodzić się ostrożnie, tak aby ich nie uszkodzić lub nie zdeformować. Wiele opakowań metalowych to opakowania wielokrotnego użytku. Zużyte i nie nadające się do ponownego użytku opakowania metalowe winny być przeznaczane do recyklingu materiałowego, do którego się nadają.

Szkło jako tworzywo opakowaniowe wykazuje zarówno zalety, jak i wady. Zaletami są: duża odporność chemiczna i odporność na czynniki atmosferyczne, nieprzenikalność dla cieczy i gazów, łatwość formowania i niska cena. Do wad należy zaliczyć: stosunkowo duży ciężar, kruchość, małą odporność na zmiany temperatury, wrażliwość na warunki transportu, zajmowanie dużej przestrzeni ze względu na typowe dla tych opakowań kształty. Pomimo tych wad opakowania szklane są bardzo rozpowszechnione - około .połowy wytwarzanego obecnie szkła przeznacza się na cele opakowaniowe. Rozpowszechnione są opakowania szklane jednorazowego oraz wielokrotnego użytku. Opakowania z tego tworzywa nie nadające się do ponownego użytku powinny podlegać recyklingowi. Opakowania szklane to balony, słoje, butelki, fiolki i ampułki. Balonami szklanymi lub dymionami nazywa się duże naczynia szklane o pojemności powyżej 5 litrów, o kształcie zbliżonym do kuli, z cienką szyjką i kołnierzem wywiniętym na zewnątrz.

Często umieszczane są one w koszach wiklinowych w celu ochrony przed rozbiciem. Słoje to naczynia szklane, w których średnica otworu jest równa lub nieco mniejsza od wewnętrznej średnicy korpusu. Butelkami nazywa się opakowania szklane, w których średnica otworu jest znacznie mniejsza od średnicy korpusu. Fiolki to małe opakowania szklane, korkowane, np. opakowania na esencje zapachowe do ciast. Ampułką nazywa się małe, cienkościenne opakowanie szklane, którego wylot nie jest korkowany, lecz zatapiany szkłem, np. ampułki z zastrzykami. Opakowania ze szkła ciemnego (oranżowego) zabezpieczają zawartość przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych.

Opakowania drewniane wykazują wiele zalet, ze względu jednak na odczuwany coraz bardziej deficyt drewna, dąży się do zastępowania ich opakowaniami z innych tworzyw. Wśród rozpowszechnionych opakowań z drewna wyróżnia się następujące ich grupy: skrzynki, klatki, beczki, łubianki, kosze oraz wełnę drzewną stosowaną jako materiał wypełniający i ochronny. Skrzynki mają najczęściej znormalizowane wymiary i konstrukcję. Wyrabia się je zazwyczaj z deszczułek sosnowych, świerkowych lub jodłowych. Klatki to ramowe opakowania drewniane ażurowe, składające się z listew. Pakuje się w nie towary ciężkie o niesymetrycznych kształtach, dużych wymiarach i wrażliwe na urazy zewnętrzne, np. maszyny, meble, chłodziarki, szkło taflowe itp. Beczki zalicza się do trwałych opakowań drewnianych. Wyrabia się je z klepek o sklepieniu łukowym i łączy obręczami.

Szczególne znaczenie mają beczki szczelne z drewna liściastego, np. beczki dębowe na piwo i koniaki, beczki na masło z bezwon-nego drewna bukowego. Beczki półszczelne wyrabia się z drewna iglastego. Łubianki wyrabia się ręcznie lub maszynowo przez wyplatanie z łuszczki drzewnej. Służą one głownie do zbioru, przewozu i /przechowywania delikatnych i miękkich owoców, runa leśnego, eksportu ślimaków itp. Kosze wiklinowe służąjako opakowanie owoców, do przetrzymywania raków i takich towarów, dla których niezbędny jest przewiew.. Służą także jako ochrona balonów szklanych. Wełna drzewna to długie (ok. 40 cm), wąskie (1-4 cm) i cienkie (ok. 0,5 cm) wióry, używane do wypełniania wolnych przestrzeni w opakowaniu w celu zabezpieczenia towarów wrażliwych na uszkodzenia. Uszkodzone opakowania drewniane nadają się do regeneracji, a całkowicie nieużyteczne - do recyklingu termicznego.

Opakowania papierowe wyrabiane są z papieru, tektury i masy papierowej (np. opakowania na jaja, kubki, tacki).

Papiery pakowe występują w wielu odmianach. Do typowych należą: papier pakowy siarczynowy (tzw. Jawa), papier pakowy siarczanowy (tzw. Natron), papier pakowy celulozowo-makulaturowy (tzw. Manila), papier pakowy makulaturowy (tzw. Szrenc), papiery pergaminowe (pergamin kwasowy, półperga-min) i papier parafinowany. Papiery te mogą mieć różne grubości (gramatury). Zaletą papieru jest bezwonność, złe przewodnictwo ciepła i elektryczności, znaczna wytrzymałość, estetyczny wygląd i taniość. Papieru używa się do owinięć oraz do wyrobu toreb, worków, a także sznurków papierowych. Worki papierowe mogą być klejone lub szyte, jedno- i wielowarstwowe.

Z tektury o gramaturze do ok. 300 g/m' wyrabia się przede wszystkim pudełka stosowane jako opakowania zbiorcze oraz jako jednostkowe opakowania pośrednie. Z tektury grubej wyrabia się wiele opakowań zbiorczych. Tektury falistej używa się głównie w celu zabezpieczania towarów przed urazami mechanicznymi. Pudła tekturowe zastępują skrzynki drewniane, pozwalając na znaczne zaoszczędzenie drewna, gdyż można do nich, przy użyciu tej samej masy drzewnej co w skrzynkach, zapakować 7 razy więcej towaru, a przy tym stanowią one opakowania lżejsze i zajmują mniej przestrzeni magazynowej.

Z tektury wyrabia się również lekkie i tanie bębny używane do pakowania towarów sypkich, takich jak farby i niektóre chemikalia. Pudła tekturowe są często opakowaniami wielokrotnego użytku. Zużyte opakowania tekturowe oraz inne opakowania kartonażowe w postaci makulatury nadają się do recyklingu materiałowego, a zanieczyszczone, lub w połączeniu z innymi tworzywami opakowaniowymi - do recyklingu termicznego.

Opakowania tkaninowe to worki jutowe, konopne i lniane oraz tkaniny do obszywania bel (np. bawełny). Z surowców włókienniczych wyrabia się też siatki opakowaniowe i sznurki.

Częstym surowcem do produkcji opakowań są tworzywa sztuczne. Formy konstrukcyjne tych opakowań mogą być bardzo różne, w tym grubościenne, cienkościenne, elastyczne, foliowe i inne. Ich zaletą jest to, że są 10 do 20 razy lżejsze od porównywalnych opakowań ze szklą. Najczęściej używanymi tworzywami sztucznymi są poliolefiny, a wśród nich polietylen dużej gęstości (PE-HD), polietylen małej gęstości (PE-LD) i polipropylen (PP). Inne tworzywa sztuczne stosowane w opakowalnictwie to polistyren (PS), politereftalan etylenu (PET) i polichlorek winylu (PCW).

Opakowania z tworzyw sztucznych, jako nierozkładalne biologicznie, są uważane za nieekologiczne. Najwięcej zastrzeżeń budzą opakowania z polichlorku winylu. Tworzywo to w procesach spalania wydziela wysoce toksyczne związki (zwłaszcza szczególnie niebezpieczne dioksyny). Ponadto tworzywo to w postaci zmiękczonej (np. igelit) może powodować migracje toksyn do żywności, dlatego też nie wolno go stosować w kontakcie z produktami spożywczymi.

Wiele opakowań wytwarza się obecnie z materiałów kompleksowych, tj. takich, w których skład wchodzą różne (dwa lub więcej) tworzywa. Przykładem mogą być wielowarstwowe kartony stosowane do opakowań typu tetra pack oraz wielowarstwowe folie stosowane do pakowania zup w proszku i innych tego typu produktów.

Materiały te konstruowane są pod kątem optymalnej barierowo-ści niezbędnej dla określonych produktów. Poszczególne warstwy utworzone są z kartonu lub papieru, aluminium i jednej lub więcej warstw tworzyw sztucznych. Ich właściwości barierowe są zazwyczaj bardzo dobre, jednak trudności w przeprowadzaniu recyklingu materiałowego powodują, iż jest on nieopłacalny, pomimo że jego metody zostały opracowane.

Podobne prace

Do góry