Ocena brak

Typologia narzędzi schyłkowego paleolitu krajów śródziemnomorskich

Autor /KolesHaHa Dodano /07.08.2013

Oddzielne miejsce należy poświęcić narzędziom kamiennym występującym w Europie Południowej. Rozwój górnego a przede wszystkim schyłkowego paleolitu wykazuje na tym terenie cechy lokalne. Początkowo dominującą rolę odgrywa kultura (lub raczej krąg kultur) tardigrawecka, która przechodzi u schyłku paleolitu w epitardigrawecką. Jej odmianą lokalną jest kultura (lub grupa) romanelska wykazująca /wi;j/ki / późniejszą kultur;! ażyfską we Francji. Obok wymienionych występują inne odmiany epitardigrawetienu, jak na przykład grupa montadzka, apulijska i in. Lokalny rozwój schyłkowego paleolitu trwa aż do pojawienia się na tym terenie kultur neolitycznych ł ceramiką kardialną.

Zwrócimy tutaj jedynie uwagę na niektóre typy narzędzi charakterystycznych dla kultur śródziemnomorskich. W grupie drapaczy istotne jest występowanie najprzeróżniejszych drapaczy krótkich: wiórowych i odłupko-iffch, podkrążkowatych i krążkowatych. Bardzo częste są też drapacze roma-flflskie, tj. drapacze krótkie wiórowe ze słabo wypukłym drapiskiem. o bokach podłużnych retuszowanych, zbiegających się w kierunku podstawy. Charakterystyczne są też masywne drapacze dyskoidalne dwustronne (przypominające rdzenie krążkowate mustierskie), grube drapacze lódkowate i pyskowate. nieregularne drapacze rdzenioksztaltne oraz drapacze odłupkowe zwykle i zębate. Drapacze rdzeniowe, odłupkowe i inne formy masywne są szczególnie charakterystyczne dla grupy montadzkiej.

Rylce występujące w schyłkowym paleolicie strefy śródziemnomorskiej nie różnią się od rylców górnopaleolitycznycb. Nie występują typy specjalne, poza grubymi odłupkowymi rylcami romanelskimi.

Znacznie bardziej jest rozwinięta grupa tylczaków. Obok bardzo licznych zwykłych wiórków tylcowych oraz wiórów i ostrzy nawiązujących dograweckich znane są bardzo często tylczaki łukowe typu azylskiego.

Prawie tak liczne jak tylczaki są również półtylczaki. Najczęściej były wykonywane na wiórkach z półtylcem skośnym, wklęsłym lub poprzecznym, ijjiekiedy zdwojone.

Niektóre odmiany schyłkowego paleolitu śródziemnomorskiego są bardzo bogate w zbrojniki geometryczne. Spotyka się najczęściej segmenty, romby i trapezy. Rzadziej występują trójkąty typu sowterskiego lub mugijskiego (wydłużone z rodzajem wypukłości bocznej) oraz ostrza tardenuaskie i ostrza typu Sonchamp.

Do narzędzi charakterystycznych należą też ostrza trzoneczkowate typu iromanelskiego (ze słabo wyodrębnionym trzonkiem, całkowicie retuszowanym liściem, wykonywane na wiórach). Często spotyka się też jednozadziorce Tomanelskie ze słabo wyodrębnionym zadziorem (retuszowane stromo, całkowicie na jednym boku). Specyficzną formą są narzędzia trzoneczkowate mon-tadzkie, wykonywane przeważnie na odłupkach lub grubych wiórach, zaopatrywanych w stromo, nieregularnie łuskany trzonek. Mogą to być narzędzia różnego typu. m.in. drapacze lub rylce.

W grupie wiórowców należy wspomnieć o tzw. ostrzach romanelskich, tj, liściowatych wiórowcach z retuszem przykrawędnym płaskawym.

Z innych grup narzędziowych są reprezentowane przede wszystkim narzędzia odłupkowe z retuszami stromymi w rodzaju rakletów i skrobaczy wielorakich oraz podobne narzędzia z retuszami zębato-wnękowymi. Niektóre z tych okazów przypominają małe zgrzebła mustierskie lub nawet małe ostrza trójkątne (stąd zwane są zgrzebłami lub ostrzami pseudomustierskimi).

We wczesnym neolicie kardialnym wykaz ten należy jeszcze uzupełnić ostrzami strzał z retuszem bifacjalnym (w postaci tzw. liści jemioły) oraz ostrzami trapezowatymi z retuszem przykrawędnym płaskim, niekiedy bifacjalnym. Liczniej pojawiają się też przekłuwacze i wiertniki.

Podobne prace

Do góry