Ocena brak

Typologia narzędzi późnopaleolitycznych Afryki Północnej

Autor /KolesHaHa Dodano /07.08.2013

Tvpy i odmiany narzędzi występujących na terenie Afryki Północnej i Północno-Wschodniej w późnym paleolicie wielokrotnie odbiegają od form znanych z terenu Europy. Skłania to do oddzielnego potraktowania tego terenu, tym bardziej że również pod względem technik krzemieniarskich obszary te różnią się dość mocno. Naturalnie w inwentarzach krzemiennych Afryki Północnej można wyróżnić dużą grupę narzędzi występujących również na innych terenach. Są to zwłaszcza formy z zakresu substratu kulturowego, powtarzające się wielokrotnie w przekroju chronologicznym i kulturowym. Ponieważ omówiono je we Wcześniejszych rozdziałach, nie poświęcimy im większej uwagi, zatrzymując się głownie na formach bardziej charakterystycznych.

W rozwoju górnopaleolitycznych kultur na terenie Afryki Północnej zaryso-v jją się wyraźnie dwie fazy. Pierwsza jest związana z kontynuacją tradycji, zwłaszcza w zakresie technik wczesnogórnopaleolitycznych, druga natomiast reprezentuje etap typowo schyłkowopaleolityczny. Faza pierwsza zamyka się chronologicznie w okresie od powyżej XXX tysiąclecia p.n.e. do XI lub XII tw.idecia p.n.e. i jest reprezentowana na terenie Afryki Północno-Wschodniej pt/es kultury: khormusańską, halfańską i sebilską, zaś w Afryce Północno-Zachodniej przez końcowe etapy rozwojowe kultury ateryjskiej i początki kultury ibero-mauretańskiej. Fazę schyłkowopaleolityczną wyznaczają koń-cowoplejstoceńskie i wczesnoholoceńskie kultury, takie jak: sebekiańska, arkiń-ska. kapska i młodsze elementy kultury ibero-mauretańskiej.

Kultura khormusańska, rozwijająca się głównie na terenie południowego Egiptu i północnego Sudanu, charakteryzuje się dużym rozwojem techniki lewaluaskiej. W inwentarzach narzędziowych tej kultury około połowy lub powyżej połowy wszystkich narzędzi stanowią odłupki lewaluaskie, przeważnie nieretuszowane. Występują również narzędzia zębate i stosunkowo liczne rylce. Brak narzędzi mikrolitycznych.

Duży udział techniki lewaluaskiej obserwujemy także w kulturze halfańskiej, na terenie Egiptu i Sudanu. Technika ta przybrała tu dosyć specyficzny charakter. Odłupki oddzielone z rdzeni halfańskich stanowią we wczesnych fazach tej kultury powyżej 50% wszystkich narzędzi. Są one uzupełniane już we wczesnych etapach chronologicznych kultury halfańskiej narzędziami mikrolitycznymi, głównie wiórkami, z retuszem typu Ouchtata, które pod koniec trwania tej kultury znacznie przeważają nad wszystkimi innymi narzędziami.

Tradycje lewaluaskie widoczne są również w młodszej od dwóch poprzednich, kulturze sebilskięj z terenu Egiptu. Bardzo wyraźnie wzrasta w niej jednak udział narzędzi mikrolitycznych, w tym typowych form tylcowych, z częstym zastosowaniem techniki rylcowczej.

Podobne prace

Do góry