Ocena brak

Typologia gabinetów wg K. Shepsle i M. Lavera

Autor /DobryDuszek Dodano /20.07.2011

Wyróżniamy dwa podstawowe modele gabinetów:

  1. biurokratyczny rząd

  2. legislacyjny rząd:

    1. rząd premierowski

    2. model rządów partii

    3. rząd gabinetowy

    4. rząd ministerialny

Różnica między rządem biurokratycznym a legislacyjnym polega na usytuowania ośrodka podejmowania decyzji. W rządzie biurokratycznym są to służby cywilne, z kolei w rządzie legislacyjnym jest to parlament.

MODEL BIUROKRATYCZNY rządu opiera się na założeniu, że efektywna władza (podejmowania i przystosowywania decyzji) znajduje się w rękach służb cywilnych. Ministrowie są politykami, będącymi w mniejszym lub większym stopniu amatorami w konkretnych sferach polit.. Ponadto na scenie polit.. pojawiają się tylko na jakiś czas i odchodzą. Z kolei biurokraci są fachowcami w określonych dziedzinach i pozostają długo na swoich stanowiskach. Czynnikiem dodatkowo umacniającym ich pozycję jest dostęp do wielu źródeł informacji i profesjonalnych ekspertyz. Jeśli biurokracja kształtuje program agendy rządu, kierując się osobistymi celami, pragnieniami awansu czy nawet „wypaczonym” wyobrażeniem o tym, co jest najlepsze dla kraju, to wtedy i tak ma ona możliwość determinowania wyników i efektów działania rządu w kwestii polit. W rezultacie partyjna kompozycja parlamentu oraz rządu nie ma wpływu na polit. pub., gdyż to biurokracja określa polit. rządu.

LEGISLACYJNY RZĄD – polit. kształtuje parlament, rząd jest zaś często sprowadzony do roli mechanicznego wykonawcy jego postanowień. Parlamenty pozbawione są zaplecza eksperckiego i profesjonalnego czyli w zasadzie nie mogą być twórcami wyspecjalizowanych projektów legislacyjnych. Jeśli założymy, że zarówno parlament, jak i biurokracja nie odgrywają kluczowej roli, to w takim razie przypada ona egzekutywie (nie wiem jak to ma się mieć do pierwszego zdania, ale tak jest w książce:/). Takim wypadku wyróżniamy 4 modele rządowego podejmowania decyzji. Różnice między nimi polegają na tym, przez kogo ministrowie są ograniczani w swoich działaniach decyzyjnych, czy przez premiera, czy przez własną organizację partyjną, przez gabinet występujący jako kolektywna tożsamość, lub też przez jakieś inne dodatkowe czynniki.

  1. Rząd premierowski jest oparty na dominacji szefa rządu w pracach egzekutywy. Np. konstytucja może znacznie szerzej określać prawa i obowiązki premiera niż ministrów. Ponadto głos premierów posiada formalne uprawnienia do nominacji lub usunięcia ministra zgodnie z własną wolą. Pierwsze desygnuje się premiera, który później sam formułuje rząd. Także rola wyborcza premiera staje się coraz bardziej istotna w kontekście rywalizacji partii tworzących rząd i opozycję.

  2. Rząd partyjny – egzekutywa składa się z członków podlegających dyscyplinie dobrze zorganizowanych partii. Zatem choć legislatywa nie może nakazywać egzekutywie, jak ma postępować, to „kilka” tych partii, które sprawują władzę, może efektywnie naciskać na swych ministrów, wymagając od nich konkretnych decyzji. (częste w WB) Trudno wtedy określisz czy to partia czy gabinet decyduje o kwestiach polit.

  3. Rządy gabinetowe to potężna egzekutywa, która podejmuje kolektywne decyzje, wiążące wszystkich członków. Istnieje konstytucyjna doktryna kolektywnej odpowiedzialności gabinetu.

  4. Rządy ministerialne- charakteryzujące się również potężną egzekutywą, z tą różnicą, że indywidualnie ministrowie (nie kolektyw) – z racji bycia polit. szefami resortów – mają wielki wpływ na polit. w swych departamentach. W rezultacie dochodzi do podziału i specjalizacji pracy, wcześniej muszą być poczynione ustalenia w tym zakresie. W efekcie polit. rządu uzależniona jest od gabinetowego rozkładu tek między polityków. Odmienna partyjna alokacja urzędów ministerialnych implikuje odmienny polit. profil gabinet, a zmiany w alokacji ministerstw sygnalizowane są przez zmiany w polit. rządu.

Zdaniem autorów, o charakterze procesu decyzyjnego przesądza to, czy polityka rządowa jest czy nie determinowana przez: partyjna kompozycję gabinetu, rozdziałem tek pomiędzy poszczególne partie oraz rozdziałem tek w ramach poszczególnych partii. Jeśli partyjna kompozycja gabinetu nie ma znaczenia dla jego polityki, to mamy do czynienia z rządem biurokratycznym lub sterowanym przez legislatywę. Jeśli obojętne jest, które partie otrzymują określone resorty, to istnieje gabinet kolektywny lub kierowany przez premiera. Jeśli natomiast kwestia podziału tek między partie ma znaczenie w procesie formowania rządu, to mamy gabinet partyjny lub ministerialny.. Zaś, jeśli podział tek w obrębie poszczególnych łupów partyjnych nie jest przedmiotem negocjacji, to oznacza to gabinet zdominowany przez partyjnych liderów.

Podobne prace

Do góry