Ocena brak

Twyla Tharp

Autor /kama02 Dodano /18.04.2012

Narażając się na krytykę ze strony zwolenników tańca klasycznego, Amerykanka Twyla Tharp w indywidualny sposób zakreśla nowe horyzonty choreografii.

Obecnie tradycyjna choreografia jest dziedziną sztuki, w której artyści cieszą się względnie dużą swobodą tworzenia. W czasach renesansu, na przykład, nauczyciele tańca na dworze musieli trzymać się ustalonych zasad, a wszelkie nowe figury wymyślali, opierając się na wcześniej już znanych i przyjętych. Jednak i dziś swoboda ograniczona jest przez określone zasady mające swoje korzenie w jazzie, stepowaniu. balecie i wielu innych odmianach tańca.

Twyla Tharp pod żadnym względem nie jest tradycjonalistką. Rozedrgane w tańcu mięśnie, nieoczekiwana zmiana nastroju - od wybuchów ogromnej energii do całkowitego bezruchu - oraz pozorny chaos na scenie to cechy charakteryzujące szokujący czasem styl Twyli Tharp.

Pierwsze inspiracje

Przed rozpoczęciem samodzielnej kariery i założeniem własnego zespołu Twyla Tharp pobierała lekcje u najlepszych nowojorskich nauczycieli, takich jak znana choreografka Martha Graham czy wielki eksperymentator lat sześćdziesiątych - Merce Cunningham. Jego taniec w założeniu nie współgrał, lecz kłócił się z akompaniamentem oraz nastrojem i oprawą całości. Był zwolennikiem improwizacji i samodzielnej interpretacji, wbrew tradycyjnym zasadom wpajanym uczniom w konwencjonalnych szkołach tańca.

Pozostając pod wielkim wpływem swych nauczycieli, w roku 1963 Twyla Tharp została zaangażowana do zespołu The Paul Taylor Dance Company, a po zaledwie dwóch latach założyła swoją własną grupę. Jej oryginalny, indywidualny styl tańca robił na widzach piorunujące wrażenie. Pozornie proste, nieskoordynowane, przypadkowe. a nawet zabawne ruchy w rzeczywistości były elementami skrupulatnie przygotowanej skomplikowanej choreografii.

Do początku lat siedemdziesiątych tancerze z zespołu Twyli Tharp występowali praktycznie bez żadnego akompaniamentu, przy minimalnym oświetleniu, w skromnych dekoracjach i w obiektach nie przystosowanych do tego typu przedstawień - w galeriach sztuki, w szkołach lub po prostu na wolnym powietrzu. Wprawdzie Tharp tworzyła swe układy taneczne do muzyki, jednak widzowie nie słyszeli ścieżki dźwiękowej w czasie przedstawienia. Artyści tańczyli w absolutnej ciszy , w takt metronomu, bądź korzystali z pomocy osoby, która w odpowiednim momencie sygnalizowała upływ czasu.

Narodziny osobowości

W trakcie widowiska zatytułowanego The Fugue (1970; Fuga) rytm wyznaczało tupanie tancerki. Trzej inni artyści prezentowali swą partię wzorując się na muzycznej fudze - tancerze, na zmianę, wykonywali określoną sekwencję kroków, co w rezultacie tworzyło skomplikowany układ taneczny. Widowiska Dancing in the Streets of Paris and London (Tańcząc na ulicach Paryża i Londynu), Continued in Stockholm (Dalszy ciąg w Sztokholmie) oraz Sometimes Madrid (Od czasu do czasu w Madrycie) składały się z kilku części wystawianych jednocześnie w wielu miejscach budynku muzeum. Widzowie mogli oglądać je na monitorach, bądź osobiście wędrować po poszczególnych salach, przy okazji obserwując artystów, którzy przebierali się do kolejnych części przedstawienia, bądź na przykład zabawiali gości, naśladując ich zachowanie. W przedstawieniu Dancing in the Streets Twyla Tharp zastosowała wszelkie znane współcześnie kroki i techniki taneczne.

Do realizowanych z wielkim rozmachem produkcji, takich jak spektakl z roku 1969 pod tytułem Medley wystawiany pod gołym niebem, artystka zatrudniała wielu tancerzy, nie tylko z własnego zespołu. W Eight Jelly Rolls (Osiem roladek) z roku 1971 Twyla Tharp zdecydowała się zaprezentować publiczności akompaniament muzyczny, do którego powstało widowisko, w wykonaniu Jelly Roli Mortona i jego grupy Red Hot Peppers. Dzięki tym spektaklom Twyla Tharp zdobyła sobie sławę jednej z najwybitniejszych i najoryginalniejszych postaci współczesnej choreografii od czasów Jeroma Robinsa. autora układów tanecznych do West Side Story.

Nowe obszary

Przedstawienie The Bix Pieces (Kawałki Bixa; 1971) powstało do muzyki popularnego w latach dwudziestych kornecisty Bixa Beiderbecke'a, jednak na scenie wykonywane) je przy Sześciu Kwartetach op. 75 Josepha Haydna. W spektaklu zastosowano także nową technikę - artystka w trakcie tańca wygłaszała tekst. Jego treść zawierała elementy o charakterze biograficznym i emocjonalnym, lecz także odsłaniała kulisy techniki tańca.

Widowisko zatytułowane Deuce Coupe (1973) było pierwszym spektaklem Tharp zrealizowanym dla sceny baletowej City Center Joffrey Ballet. Artystka wykorzystała w nim muzykę grupy Beach Boys. Podczas gdy tancerze wykonywali na scenie swe agresywne, „szarpane" układy choreograficzne, nowojorski gang specjalizujący się w malowaniu graffiti, spray'em wypisywał w tle ich imiona. Grupa artystów wykonywała swoje sekwencje kroków baletowych w kolejności alfabetycznej, inni prezentowali nowoczesne układy taneczne rodem z dyskoteki.

Twyla Tharp poszukiwała z własnym zespołem inspiracji w jazzie i amerykańskiej muzyce popularnej. Spektakl Oceans Motion (Falowanie oceanów; 1975) powstał do muzyki Chucka Benyego, natomiast w Sue 's Leg (Noga Sue) wykorzystano utwory Fatsa Wallera. W roku 1976 Tharp opracowała choreografię dla American Ballet Theatre do przedstawienia zatytułowanego Push Comes to Shove. Powstało ono do symfonii Haydna, Niedźwiedź, oraz do Bohemian Rag Josepha Lamba.

Narodziny gwiazdy

W tych właśnie spektaklach Twyla Tharp, jako pierwszy amerykański choreograf, opracowała kroki dla słynnego tancerza Michaiła Barysznikowa. W pozbawionym fabuły przedstawieniu baletowym artysta zaprezentował szeroką gamę układów, z których część zainspirowana była niemym filmem, wodewilem oraz sztuką cyrkową. Spektakl ukazał zasady rządzące ruchem na scenie.

Jednorazowa współpraca z American Ballet Theatre okazała się momentem przełomowym w karierze Twyli Tharp i przyniosła jej sławę większą niż wszystkie wcześniejsze dokonania, doceniane przede wszystkim przez stale rosnącą grupę oddanych fanów. Z jednej strony wymyślone przez nią układy taneczne zbierają pochwały za błyskotliwość i doskonałą technikę, z drugiej jednak krytycy zwracają uwagę na brak gracji i elegancji.

Twyla Tharp nie ustawała w poszukiwaniu nowych możliwości tańca. W Give and Take (Dawaj i bierz; 1976) dała wyraz swej fascynacji tańcem amerykańskim; wraz z Jeromem Robbinsem uczestniczyła w realizacji klasycznego baletu dla New York City Ballet; na Broadway'u współpracowała z Davklem Byrnem z zespołu Talking Heads; opracowała choreografię do znakomitego filmu Hair (1979) oraz do Białych nocy (1985), a także na zamówienie Royal Ballet współtworzyła przedstawienie baletowe Mr Wordly Wise (Pan Najmądrzejszy; 1995).

Jak wielu choreografów z jej pokolenia, Twyla Tharp prowadzi wciąż twórcze poszukiwania. Nic więc dziwnego, że wiele z jej realizacji można obecnie oglądać wyłącznie na taśmie. Te najznakomitsze wciąż jednak nie schodzą ze sceny - The Fugue, początkowo napisana dla trzech kobiet, została przerobiona i dzisiaj jest prezentowana przez jedną kobietę i dwóch mężczyzn; The Raggedy Dances (Postrzępione tańce, 1971) przed laty wykonywane przez cały zespół, obecnie są tańczone tylko przez dwie osoby; Joffrey Ballet przerobił przedstawienie Douce Coupe na inne, zatytułowane Douce Coupe II, w którym nie ma potrzeby angażowania samej autorki oraz grupy jej nadzwyczajnych tancerzy.

Ważniejsze Daty

1941

Narodziny artystki w Portland w stanie Indiana

1963

Początek pracy w The Paul Taylor Dance Company

1965

Założenie własnego zespołu; choreografia do Tank Dive

1969

Premiery spektakli Dancing in the Streets of Paris and London, Continued in Stockholm oraz Sometimes Madrid

1970

Przedstawienie The Fugue bez akompaniamentu muzycznego

1971

Premierowe przedstawienia The Raggedy Dances, The Bix Pieces oraz Eight Jelly Rolls

1973

Widowisko As Time Goes By do Symfonii nr 45 Haydna; Douce Coupe napisane dla Joffrey Ballet

1975

Oceans Motion do muzyki Chucka Berry'ego

1976

Sue's Leg do muzyki Fatsa Wallera, choreografia do Give and Take; opracowanie układów tanecznych dla Michaiła Barysznikowa do przedstawienia Push Comes to Shove w American Ballet Theatre

1979

Udział w filmie Hair

1982

Nine Sinatra Songs

1983

Spektakl The Catherine Wheel z muzyką Davida Byrne'a

1984

Współpraca z Jeromem Robbinsem nad przedstawieniem do muzyki Brahmsa i Handla dla New York City Ballet

1985

Udział w filmie Białe noce

1995

Spektakl Mr Wordly Wise do muzyki Rossiniego dla Royal Ballet

Podobne prace

Do góry