Ocena brak

TRYBUNAŁ

Autor /Kanut Dodano /19.04.2012

W dawnej Polsce sąd szlachecki najwyższej (drugiej) instancji, utworzony w Koronie w 1578, a w 1581 na Litwie; rozpatrywał apelacje od wyroków sądów ziemskich, grodzkich i podkomorskich w sprawach karnych i cywilnych. Sąd, kolegium sądowe, organ powołany do wymierzania sprawiedliwości, rozstrzygania sporów, zwł. międzynarodowych; z łac. tribunarwzniesione miejsce trybuna, sędziego, wodza, pretora'; por. też Sąd.

Trybunał femiczny. Trybunały takie istniały w śrdw. Westfalii dla utrzymywania spokoju i porządku publicznego. Pochodziły od trybunałów ostatnich Karolingów. Miały ogromną moc prawną, bo nawet wysoko urodzone osoby podlegały ich jurysdykcji i często bywały karane.

Znaczenie ich wzrosło w XII w. W XV w. obrady ich stały się tajne, a członków trybunałów przyjmowano do kongregacji w mistycznym ceremoniale i dawano im sekretne odznaki rozpoznawcze. Trybunały te zlikwidowano w XVI w.; z nm. Feme. Trybunał koronny zob. wyżej Trybunał w dawnej Polsce.

Trybunał lubelski. Podanie polskie przytoczone przez Henryka Rzewuskiego w Pamiątkach Soplicy, 8 (1839), będące skrzyżowaniem paru dawniejszych podań. W sali trybunalskiej w Lublinie stał wielki kamienny krucyfiks, na którym Zbawiciel miał twarz odwróconą; przyczyną tego miała być sprawa niezamożnej wdowy przegrana z magnatem, który przekupił sędziów. Wydali oni wyrok wbrew prawu i sumieniu.

Gdy go odczytano, wdowa zawołała: „Żeby mnie diabli sądzili, sprawiedliwszy byłby dekret." Kiedy sesja się skończyła i pozostali tylko urzędnicy kancelarii i pisarze trybunalscy, zjechali się diabli w kontuszach i prałackich komżach, pozajmowali na sali miejsca marszałka, prezydenta i deputatów, po czym kazali wprowadzić sprawę tejże samej wdowy.

Po rozprawie wydali dekret na korzyść uciśnionej niewiasty, a Pan Jezus na taką zgrozę, że diabli byli sprawiedliwsi niż trybunał, twarz swoją zasmuconą odwrócił i nie pokaże jej, póki sądy będą sprzedajne, szlachta pieniacka, a duchowieństwo skażone świętokupstwem.

Trybunał Rewolucyjny, fr. Le Tribunal RevoIutionnaire, utworzony w Paryżu 10 III 1793 dekretem Konwentu Narodowego jako główny sąd dla osób oskarżonych przez najwyższe władze Rewolucji o działalność kontrrewolucyjną a. o usiłowanie naruszenia bezpieczeństwa publicznego.

Sędziów, przysięgłych i oskarżycieli mianował Konwent. Wyroki - tylko kara śmierci a. uniewinnienie - były ostateczne i wykonywane w ciągu jednego do trzech dni. Zlikwidowany 31 V 1795 jako pozostałość okresu terroru.

Trybunał stanu sąd, przed którym odpowiada prezydent a. minister danego kraju za zdradę kraju, narażenie państwa na niebezpieczeństwo a. wyrządzenie jego interesom znacznej szkody, za pogwałcenie konstytucji czy nielegalność urzędowania.

Trybunał wojenny sąd specjalny do rozpatrywania spraw o przestępstwa popełniane w czasie wojny, przeciw bezpieczeństwu państwa.

Podobne prace

Do góry