Ocena brak

Traszka zwyczajna

Autor /Bill Dodano /12.01.2012

Rodzina salamandrowate (Salamandridae)  

Wygląd: smukła traszka o delikatnych kończynach i 3 podłużnych bruzdach na głowie. Skóra jest w czasie przebywania na lądzie sucha i drobnoziarnista, w wodzie natomiast gładsza. Ubarwienie samca: głowa w jasne i ciemne podłużne paski, grzbiet i boki oliwkowozielonkawe, brązowawe do czarniawych, z ciemnym, zwykle obfitym deseniem z zaokrąglonych plam, strona brzuszna biaława z pomarańczową do czerwonej strefą środkową oraz czarnymi plamami.

Szata godowa: ubarwienie ciała takie jak w czasie przebywania na lądzie, jednak wszystkie barwy zdecydowanie intensywniejsze. Cechą rzucającą się w oczy jest wysoki, zaczynający się między lub za oczami, ząbkowany lub falisty grzebień grzbietowy, który bez przerwy przechodzi w również ząbkowany lub falisty płetwowy fałd ogonowy, zakończony mniej lub bardziej wyraźnie zaznaczonym szpicem.

Dolna krawędź płetwy ogonowej jaskrawo pomarańczowoczerwona lub niebieska. Na palcach stóp tylnych nóg znajdują się czarniawe, bardzo szerokie fałdy skórne. Strona grzbietowa samic jest przeważnie jednolicie gliniastożółta lub brązowawa, często z małymi, ciemnymi plamkami, rzadziej z jaśniejszą strefą środkową. Boki brzucha często z lekkim złotym połyskiem, środek żółtawy do czerwonawego, zazwyczaj z małymi, ciemnymi punktami. U samic nie występuje grzebień grzbietowy, natomiast ogon otoczony jest szeroką błoną płetwową. Malsymalna długość 110 mm.

Występowanie: środkowa i północna Europa, od środkowej Francji do zachodniej Azji. W całej Polsce, także, chociaż rzadko, w Tatrach i Karkonoszach, pod całkowitą ochroną gatunkową. Na całym tym rozległym obszarze występowania tworzy szereg podgatunków, z których część trudno od siebie odróżnić. Ponieważ areały podgatunków pokrywają się w wielu miejscach ze sobą, powstają między nimi mieszańce.

Środowisko: występuje przede wszystkim na nizinach, często również na terenach pagórkowatych i górzystych. Rzadko występuje na wysokości ponad 1000 m n.p.m. (np. na Bałkanach), w Karyntii spotykana jest jednak do wysokości 2500 m n.p.m. Występuje w różnych środowiskach: w lasach liściastych, parkach i na łąkach, jak również na wyżej położonych, skalistych, latem zupełnie suchych stanowiskach oraz w bezpośrednim pobliżu osiedli (może tam np. żyć w wiejskich sadzawkach). W okresie rozrodczym znajduje się ją w zupełnie małych zbiornikach wodnych. Preferuje czyste, płytkie, nasłonecznione i niezbyt zimne, gęsto zarośnięte roślinnością stawy, zalane żwirownie i kamieniołomy, również zarośnięte, wolno płynące kanały. Zasiedla też mniej atrakcyjne, okresowo wysychającej i o zmąconej wodzie zagłębienia w ziemi; niekiedy głębokie studnie; może także przeżyć' w lekko zasolonej wodzie.

Tryb życia: żyjące na lądzie traszki zwyczajne są w swoim zróżnicowanym środowisku trudne do zaobserwowania, nie tylko ze względu na niewielkie wymiary i niepozorne ubarwienie, ale również z uwagi na swój nocny tryb I życia. Dzień spędzają w ukryciu pod kamieniami, leżącym drewnem i kępami mchów; w osiedlach ludzkich w szparach murów, pod | leżącymi na ziemi deskami, blachą, itp. W ciągu dnia poza kryjówką można je spotkać tylko wyjątkowo przy pochmurnej, deszczowej i pogodzie. Traszki zwyczajne wędrują do swoich jeszcze bardzo zimnych zbiorników rozrod- ] czych zaraz po zakończeniu snu zimowego, przy odpowiedniej pogodzie już w lutym. Przy temperaturze wody poniżej + 6°C przebywają na dnie zbiornika lub kryją się wśród gęstej roślinności, niemal nie żerują i nie poruszają się. Gdy temperatura wody podniesie się powyżej + 83C rozwijają pełną aktywność. W ciągu 10-14 dni samce przybierają wtedy swoją szatę godową.

Aktywne rozrodczo traszki zwyczajne, zwłaszcza samce, są zwinnymi, chętnie pływającymi zwierzętami, wykazującymi w otwartej toni wodnej niemal rybią ruchliwość. Bez problemu mogą wypłynąć ku powierzchni z dość dużej głębokości w celu zaczerpnięcia powie- i

trza, unosić się dłużej w toni wodnej i polować na zdobycz, a także odbywać swoje zaloty godowe. Można je łatwo obserwować w czystych, płytkich zbiornikach wodnych, gdyż w takich, odpowiadających im wodach mogą występować w czasie pory godowej w zdumiewających niekiedy ilościach. Często jest to związane z faktem, że w najbliższej okolicy brak innych odpowiednich zbiorników wodnych.

Rozród: poszukujące partnerki samce często po kilka ubiegają się o względy jednej samicy, ale bez przepędzania któregokolwiek z rywali. Rozpoczynający zaloty samiec sytuuje się tak przed samicą, że oboje partnerzy stykają się pyskami, następnie zagina ogon wzdłuż boku ku przodowi i zaczyna nim wykonywać faliste ruchy. Jednocześnie z kloaki wydziela podniecające substancje zapachowe, które wachlowaniem kieruje w kierunku samicy.

Kilka dni po skutecznym podniesieniu spermatoforu (por. traszka grzebieniasta) samica, u której w kształtach ciała już wyraźnie odznaczają się dojrzewające jaja, rozpoczyna ich składanie. Za pomocą tylnych nóg samica troskliwie zawija je pojedynczo w liście roślin wodnych lub składa między łodyżkami mszaków. Przy sprzyjającej pogodzie jaja rozwijają się w przeciągu 14 dni, ale w zimnych wodach kamieniołomów czas rozwoju może trwać nawet dwukrotnie dłużej. Świeżo wylęgnięte larwy mają prawie 10 mm długości i nie są początkowo zdolne do samodzielnego ruchu. Po opuszczeniu osłonek jajowych opadają na dno lub tkwią zawieszone na jakimkolwiek podwodnym przedmiocie. Początkowo żywią się pierwotniakami, ale wkrótce zaczynają zjadać drobne skorupiaki i inne niewielkie zwierzęta.

W ubarwieniu starszych larw przeważa brąz. Mają płetwy grzbietową i ogonową, przy czym ta ostatnia jest tępo zakończona, oraz pierzaste skrzela i delikatne przednie kończyny. Larwy mogą dorastać do 40 mm długości. Po przeobrażeniu, czyli metamorfozie, w traszkę mają matową, suchą skórę i żółte lub brązowawe ubarwienie. Na lądzie w ciągu1 dnia kryją się w różnych schronieniach (np. pod kamieniami) i dopiero po 3 latach, gdy osiągną dojrzałość płciową, wchodzą ponownie do wody, by po raz pierwszy w życiu przystąpić do rozrodu.

Pokarm: na lądzie traszki zwyczajne zjadają rozmaite owady, pająki, stonogi i małe skąposzczety. W wodzie ich główną zdobyczą są larwy owadów, skąposzczety i drobne skorupiaki, a wczesną wiosną podstawym pokarmem może stać się skrzek żaby trawnej. Traszki bardzo zręcznie wydobywają jajo z osłonek jajowych i pożerają całą kulę żółtkową.

Uwagi: jeśli niezbyt delikatnie dotknie się przebywającą w wodzie traszkę zwyczajną, to można usłyszeć głośny piskliwy dźwięk. Natomiast osobniki przebywające na lądzie reagują nierzadko znieruchomieniem w typowej) zwiniętej pozycji. Sporadycznie również u tego gatunku trafiają się dorosłe osobniki z ce-l chami larwalnymi, skłonnością do neotenii cechuje się jednak przede wszystkim t. górska.

Traszki zwyczajne mają ogromną rzeszę wrogów naturalnych, takich jak duże owady wodne, np. larwy ważek i żółtobrzeżki, ryby, żaby, węże, ryjówki, szczury, jeże, kuny oraz dziki. Jednak dopiero zniszczenie lub skażenie większości małych zbiorników wodnych doprowadziło do drastycznego spadku liczebności tego gatunku w wielu rejonach. Obecnie liczne populacje traszki zwyczajnej żyją we wzajemnej od siebie izolacji i często nie znajdują zastępczych zbiorników, gdy ich miejsca rozrodu zostaną zasypane lub zamienione na wysypiska śmieci. Nie mogą się wtedy rozmnażać i wkrótce cała populacja ginie. Wszystkie traszki zwyczajne linieją w nieregularnych odstępach czasu; stara wylinka jest zsuwana do tyłu i, w czasie przebywania w wodzie często, a podczas życia na lądzie niekiedy, zjadana.

Niezwykle rzadko miłośnikowi przyrody uda się zaobserwować śpiącą traszkę. Tego, że traszki zasypiają, dowiodły obserwacje przeprowadzone na zwierzętach, hodowanych w akwariach. Zamykają wtedy mocno oczy i pozostają w bezruchu z charakterystycznie podwiniętymi przednimi nogami, zaczepionymi o rośliny lub cokolwiek na dnie.

Podobne prace

Do góry