Ocena brak

Traszka grzebieniasta

Autor /Bill Dodano /12.01.2012

Rodzina salamandrowate (Salamandridae)

Wygląd: duża, przeważnie krępa traszka o gruboziarnistej skórze i masywnych nogach, oraz o długich, pokrytych naprzemiennymi czarnymi i żółtymi prążkami palcach stóp. Bocznie spłaszczony ogon jest niemal tak długi jak całkowita długość głowy i tułowia; u samicy dolna krawędź ogona żółtawa lub pomarańczowa. Przebywające w wodzie zwierzęta mają górną stronę ciała zazwyczaj ciemnobrunatną lub czarniawą, przeważnie z czarnymi plamami; formy lądowe (zwłaszcza przedstawiciele nominotypowego pod-gatunku T. c. cristatus) mają natomiast często grzbiet jednolicie czarny. Głowa, boki szyi i tułowia są pokryte mnóstwem kredowobiałych punktów; plamiste podgardle z wyraźnym poprzecznym fałdem. Brzuch żółty lub barwy żółtka względnie pomarańczowy z dużymi, czarniawymi plamami.

Samce w szacie godowej z wysokim, głęboko powcinanym grzebieniem grzbietowym, który jest odgraniczony od równie wysokiego górnego fałdu płetwy ogonowej głęboką przerwą. Gotowego do rozrodu samca cechuje ponadto wspaniała, perłowa wstęga na ogonie, którą mogą zachowywać także formy lądowe (opalizuje wtedy znacznie słabiej), oraz czarna, wyraźnie obrzmiała kloaka. Samice są często większe od samców. W odróżnieniu od innych gatunków traszek, których formy lądowe mają skórę suchą, skóra u przebywających na lądzie osobników traszki grzebieniastej jest przeważnie wilgotna. Całkowita długość ciała bardzo zróżnicowana - wynosi najczęściej 140-160 mm, rzadziej do 180 mm.

Występowanie: zasiedla dużą część Europy od środkowej Francji po zachodnią Azję; występuje w południowej Skandynawii i Anglii, brak jej natomiast w Irlandii oraz w południowej Grecji i na wyspach Morza Śródziemnego. W Polsce nielicznie na nizinach i wyżynach, w górach tylko do wysokości 700 m n.p.m., pod ochroną gatunkową.

Na olbrzymim obszarze występowania tworzy 4 podgatunki, z których podgatunek nominotypowy T. c. cristatus ma najrozleglejszy zasięg - od Skandynawii i Anglii oraz środkowej Francji po zachodnią Azję; t. g. alpejska (T. c. carnitex) występuje we Włoszech i w alpejskich regionach Austrii i północnej Jugosławii, I. g. naddunajska (T. c. dobrogicus) w obszarze naddunajskim na zachód od Krems przez Nizinę Naddunajską po Rumunię oraz t. g. turecka (T. c. karelinii) żyje w południowej Jugosławii, Albanii, Bułgarii, Grecji, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w północnym Iranie.

Środowisko: występuje zarówno na terenach nizinnych, jak i w górach do wysokości 1000 m n.p.m., rzadziej do 2000 m n.p.m. Zasiedla różnorodne biotopy, ale w ich obrębie tylko stanowiska w pobliżu wody. Preferuje środowiska bujnie porośnięte roślinnością oraz obszary o naturalnej roślinności typu parkowego, również często na terenach użytkowanych gospodarczo. Rozradza się w niewielkich zbiornikach wodnych, do których podąża na wiosnę.

Tryb życia: w czasie przebywania na lądzie traszki grzebieniaste są zwierzętami ociężałymi i powolnymi, kryjącymi się w ciągu dnia pod kamieniami, leżącym drewnem i w szparach murów. Opuszczają schronienia przeważnie dopiero po zapadnięciu ciemności. Wczesną wiosną, (marzec/kwiecień), z nadejściem pory godowej, traszki grzebieniaste poszukują czystych, gęsto zarośniętych stawów, zalanych żwirowni i kamieniołomów, rzadziej niedużych jezior i rowów o wolnym przepływie wody. Tu w ciągu kilku dni okrywają się gładką, śliską skórą; pojawiają się falbaniaste fałdy na wargach i ogonie, u samców również osobliwy grzebień grzbietowy.

Wraz z przybraniem tej „wodnej szaty" zmienia się również tryb życia tych płazów. Nieporadne na lądzie zwierzęta poruszają się teraz z prawie rybią zwinnością. Pomimo tego, że są aktywne w ciągu dnia, nie są łatwe do zaobserwowania. Kryją się przeważnie na dnie lub wśród roślin wodnych. Można je spostrzec dopiero wtedy, gdy podpływają do powierzchni wody, by zaczerpnąć powietrza. Wydech i wdech odbywają się jednak tak szybko, że obserwator musi rzeczywiście dokładnie śledzić powierzchnię wody, by zauważyć traszkę.

Rozród: gotowy do rozrodu samiec traszki grzebieniastej, szukając partnerki, penetruje dno albo trwa w oczekiwaniu. Reaguje na każdy przejaw ruchu w zasięgu wzroku i podpływa w tym kierunku. Spotykające się samce dotykają się wzajemnie pyskami i węchem rozpoznają swoją płeć. Jeśli samiec spotka i wyczuje samicę, ustawia się na ukos lub w poprzek przed partnerką. Wygina tułów w tzw. koci grzbiet i zaczyna za pomocą zamaszystych uderzeń płetwy ogonowej przesyłać w stronę samicy substancje zapachowe, wydzielane z kloaki. Uderzenia ogona mogą być tak silne, że prąd unosi przedmioty leżące na dnie (liście, szlam, kawałki drewna). Niechętna zalotom samica odwraca się od samca lub usiłuje odpłynąć. Przeważnie samiec podąża w ślad za odpływającą samicą, przyjmuje ponownie swoją postawę godową i próbuje od nowa pobudzić ją swoim zachowaniem. Jeśli samica przyjmuje zaloty, to powoli zbliża się do samca.

Ten przysuwa się nieco do niej, wreszcie podążająca za nim samica dotyka pyskiem jego ogona. Ta delikatna podnieta powoduje, że samiec składa spermatofor. Podążająca dokładnie śladem samca samica wchodzi nad pakiet spermy, który przyczepia się do kloaki i zostaje wciągnięty do jej wnętrza. Kilka dni po zapłodnieniu samica rozpoczyna składanie jaj, trwające kilka tygodni. Składa w tym czasie 200-300 jaj, każde oddzielnie między liście roślin wodnych. W tym celu zwija liść lub jego część tylnymi nogami w kształt litery U i wciska do powstałej kieszeni jajo, którego lepkość utrzymuje liść w zwiniętej formie. Wylęgające się po blisko 14 dniach larwy mierzą 10 mm długości i żywią się początkowo głównie pierwotniakami, wkrótce jednak zaczynają zjadać drobne skorupiaki i inne małe zwierzęta.

Starsze larwy posiadają duże skrzela zewnętrzne, nieznaczne poprzeczne bruzdy na bokach ciała i wysokie płetwy grzbietową i ogonową; ta ostatnia wybiega na końcu w delikatny, długi szpic. Przeważnie przebywają w ukryciu między roślinami, jednak można je zaobserwować, jak nieruchomo unoszą się w otwartej toni wodnej. W odróżnieniu od kijanek płazów bezogonowych, u których rozwijają się najpierw tylne kończyny, u larw traszek wykształcają się jako pierwsze przednie nogi. Po blisko 3 miesiącach osiągają długość 50-70 mm. Skrzela ulegają uwstecznieniu, a brązowe ubarwienie larwalne zmienia się na czarne. Opuszczają wtedy wodę.

Jeśli zasiedlany zbiornik nie wyschnie, traszki grzebieniaste pozostają w wodzie po zakończeniu okresu godowego jeszcze przez kilka tygodni, a opuszczają go dopiero późnym latem (pojedyncze osobniki pozostają w wodzie przez cały rok). Po opuszczeniu wody traszki grzebieniaste zaprzestają dziennej aktywności przechodząc na nocny, skryty tryb życia. Przed pierwszymi przymrozkami nocnymi wyszukują osłonięte kryjówki, gdzie nie zagrozi im mróz, m.in. pod korzeniami drzew, gdzie spędzą kilkumiesięczny okres snu zimowego. Wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia podążają bez zwłoki ponownie do zbiorników, w których odbywa się ich rozród.

Pokarm: żyjące na lądzie traszki grzebieniaste zjadają przede wszystkim dżdżownice, małe ślimaki nagie oraz różne stawonogi. W wodzie ich głównym pokarmem są ośliczki, rozwielitki, skąposzczety, a także larwy traszek i kijanki płazów bezogonowych (żaby trawnej, moczarowej i rzekotki). Ich zapotrzebowanie pokarmowe jest bardzo duże.

Uwagi: w odróżnieniu od innych traszek, które po zakończeniu rozwoju larwalnego pozostają na lądzie póki po blisko 3 latach nie uzyskają dojrzałości płciowej, młode osobniki traszki grzebieniastej można stosunkowo często spotkać w wodzie. Nie są jednak jeszcze wtedy dojrzałe płciowo.

Podobne prace

Do góry