Ocena brak

Traszka górska

Autor /Bill Dodano /12.01.2012

Rodzina salamandro-wate (Salamandridae)  

Wygląd: traszka średniej wielkości, szeroko- i płaskogłowa, czarniawa o krępym ciele, krótkich nogach i wyraźnie bocznie spłaszczonym ogonie. W czasie przebywania na lądzie skóra jest sucha, aksamitna, często lekko ziarnista. Żyjące w wodzie okazy, przede wszystkim gotowe do rozrodu samce, mają gładką skórę; poza okresem godowym z grzbietem szarym do niemal czarnego, często matowo punktowanym oraz brzuchem żół-topomarańczowym do ognistoczerwonego. Szata godowa samca: górna strona szara do jasnoszarej, często także niebieskoszara z barwnym deseniem albo bez. Środkiem grzbietu biegnie zaczynająca się między oczyma, pokryta żółtoczarnym wzorem listwa skórna 2 mm wysokości; na ogonie pokryta rzędem ciemnych plam. Boki głowy i ciała srebrnobia-łe ze zlewającymi się, małymi, lakowoczarny-mi plamami. Pod nimi położona jest błękitnie ubarwiona strefa, która graniczy z żółtopoma-rańczowym do ognistoczerwonego brzuchem.

Ogon z umiarkowanie rozwiniętymi fałdami skórnymi i mniej lub bardziej wyraźną niebie-skawobiałą wstęgą. Samica: grzbiet zielo-nawy, jasno- lub ciemnoszary do czarniawego, często z wyraźnym marmurkowaniem. Ubarwienie brzucha takie jak u samców. Długość ciała: samców blisko 80, samic do 110 mm. Samica traszki górskiej jest podobna do samicy traszki grzebieniastej, jednak ma zawsze brzuch ubarwiony jednolicie. Samica traszki grzebieniastej ma natomiast na brzuchu dobrze widoczny wzór barwny złożony z czarnych plam.

Występowanie: od południowej Danii do Rumunii i Bułgarii, i od środkowej Francji do Grecji. Występuje również na izolowanych stanowiskach na Półwyspie Iberyjskim; zasiedla także północne Włochy, natomiast brak jej w Irlandii i Anglii. W Polsce zwarcie w Karpatach i Sudetach oraz wyspowo w Górach Świętokrzyskich i na Dolnym Śląsku; pod ochroną gatunkową. Tworzy szereg interesujących podgatunków.

Środowisko: zasiedla przede wszystkim tereny pagórkowate i górzyste, występuje również na nizinach. W górach sięga do 3000 m n.p.m.;| w Tatrach do 1660 m. Zamieszkuje najchętniej biotopy położone w sąsiedztwie wody: gęsto zarośnięte tarasy potoków, widne lasy liściaste i obszary pokryte roślinnością typu parkowego. Wymaga wód stojących i wolno płynących! w których może się rozradzać. W południowej części zasięgu występuje przede wszystkim w wyższych położeniach górskich. Zasiedla wtedy dzikie, jałowe, skąpo porośnięte roślinnością tereny.

Tryb życia: podczas przebywania na lądzie traszka górska jest ciemnolubna. Dzień spędza dobrze ukryta w szczelinach pod kamieniami lub kępami mchów, szczególnie jednak chętnie pod próchniejącym drewnem leżącym na ziemi i jamach między korzeniami drzew. W okresie godowym zasiedla głównie chłodne kałuże i stawy w lasach liściastych, ciche zakątki wol-j no płynących potoków górskich i bardzo zimne, wysoko położone jeziora. Występuje również w miejscach nasłonecznionych; zamieszkuje kanały na wysoko położonych łąkach (np. w Bośni i Hercegowinie) i stale zmącone, przeważnie o głębokości tylko 20 mm i nieustannie rozdeptywane przez pasące się bydło zagłębienia w ziemi (Czarnogóra), które jako nie osłonięte nagrzewają się silnie w ciągu dnia, a drastycznie oziębiają nocą.

Osobniki żyjące w takich wodach osiągają zazwyczaj bardzo małe rozmiary i jako dostosowanie do swojego ekstremalnego środowiska życia mają jasnobrązo-wawą grzbietową stronę ciała. Traszka górska w odpowiadających jej wodach występuje w wielu miejscach wspólnie z t. zwyczajną, t. grzebieniastą, żabą śmieszką i kumakiem górskim, nierzadko również ze swoimi wrogami naturalnymi - żółwiem błotnym, ż. kaspijskim i zaskrońcem zwyczajnym. Przeważnie zwierzęta przebywające w wodzie są bardziej narażone na pożarcie, niż osobniki pędzące na lądzie skryty, nocny tryb życia. Zagrażają im większe owady wodne, ryby, płazy, gady, ssaki i ptaki.

Po zakończeniu okresu godowego i składania jaj, przeważnie na przełomie czerwca i lipca, traszki górskie pozostają jeszcze dłuższy czas w wodzie. Powoli porzucają środowisko wodne i kilka dni lub tygodni później wychodzą na ląd. W zasadzie traszka górska opuszcza środowisko wodne nocą, ale w pochmurne i deszczowe dni także w ciągu dnia. Zależnie od pogody, przeważnie w październiku, traszki szukają kryjówek zimowych, które mogą znajdować się w ziemi, pod pniami drzew i większymi gtazami. Zbierają się w nich często w większej liczbie osobników, nierzadko wspólnie z innymi płazami, i nieruchomieją. Jeśli zostaną zaskoczone przez mróz w czasie wędrówki do schronienia lub kryjówka zimowa przemarznie, ulegają często całkowitej zagładzie, Gdy nie dopuści się do snu zimowego traszek europejskich, to nie są w stanie się rozmnożyć.

Rozród: w korzystnych warunkach klimatycznych traszki podążają do wody na rozród zaraz po przebudzeniu się ze snu zimowego. Osiągają tam już po 10-14 dniach pełną aktywność godową. Ponieważ występują niejednokrotnie w czystych, pozbawionych roślinności wodach są łatwiejsze do zauważenia na tle jasnego dna niż inne gatunki traszek.

Tak jak u traszki zwyczajnej często większa liczba samców ubiega się o jedną samicę. Godujący samiec zatrzymuje się naprzeciwko samicy, tak że oba zwierzęta mogą dotknąć się pyskami i wysyła w jej stronę wydzielane z kloaki substancje zapachowe za pomocą ogona zagiętego wzdłuż boku. Gdy samica się oddala, podążający za nią samiec z godną podziwu wytrwałością ponawia zaloty, dopóki samica nie odwróci się do niego. To zachowanie powoduje, że samiec nieco się od niej odsuwa. Jeśli zostanie przez odpowiednio pobudzoną samicę lekko dotknięty w okolice ogona, wtedy składa spermatofor, który samica postępująca dokładnie tropem samca podnosi wargami kloaki.

Gdy zasiedlany zbiornik wodny jest porośnięty roślinnością, samica swoje liczne jaja składa pojedynczo z dużą troskliwością między liśćmi roślin wodnych. W zbiornikach pozbawionych roślin samica składa jaja pojedynczo lub większymi grupkami. Przy ciepłej pogodzie już po 14 dniach wylęgają się larwy 8-milimetrowej długości. Ich rozwój do przeobrażenia trwa około 3 miesięcy. Traszka górska osiąga dojrzałość płciową po blisko 3 latach i dopiero wtedy dorosłe traszki po raz pierwszy wchodzą do wody.

Pokarm: w czasie przebywania na lądzie traszka górska zjada rozmaite owady i ich larwy, skąposzczety, stonogi i pająki. W wodzie na jej pokarm poza owadami wodnymi, drobnymi skorupiakami i skąposzczetami składają się również mniejsze larwy traszek i kijanki płazów bezogonowych.

Uwagi: traszki górskie po opuszczeniu wody wędrują do kryjówek w jej bliskim sąsiedztwie. Opisano dotychczas 10 podgatunków tej traszki, których głównym obszarem występowania jest terytorium byłej Jugosławii. W bośniackich górach Vranica żyje w jeziorze Prokosko endemiczna (tzn. o występowaniu ograniczonym tylko do tego rejonu) t. g. bośniacka (T. a. reiseri).

Mniejsza część populacji tego podgatunku to osobniki stale posiadające skrzela. Na szczególną uwagę zasługują również niektóre podgatunki zasiedlające wysoko położone jeziora krasowe w Czarnogórze. Te ] traszki zachowują skrzela larwalne i mogą się w tym stanie rozmnażać (neotenia). Żyjące na lądzie traszki wszystkich gatunków mają wysokie wymagania odnośnie warunków klimatycznych w swoim najbliższym otoczeniu.

By uniknąć wyschnięcia spędzają dzień w miejscach, gdzie panuje wysoka wilgotność powietrza, np. pod próchniejącym drewnem, a uaktywniają się w warunkach nocnej wilgoci. W ich dziennych kryjówkach, wilgotnych, lecz nigdy nie mokrych, chroni się często w szczególnie sprzyjających miejscach większa liczba osobników. Z wyjątkiem traszki grzebieniastej, której skóra jest przeważnie wilgotna, lądowe formy pozostałych gatunków traszek mają suchą, jedwabistą skórę, na której woda zbiera się kroplami i która jest zwykle grubsza niż u osobników przebywających w wodzie.

Podobne prace

Do góry