Ocena brak

Transport kolejowy

Autor /LucJannnn Dodano /02.04.2013

Transport kolejowy polega na przewożeniu osób i/lub towarów przy pomocy zestawów składających się z lokomotywy oraz wagonów lub zespołów trakcyjnych. Transport ten charakteryzuje się większą ładownością środków przewozowych niż omawiany w poprzednim rozdziale transport drogowy. Zapewnia też szybkość dostawy, szczególnie w przewozach między różnymi krajami, niezawodność, regularność połączeń i ich częstotliwość. Pociągi ulegają też rzadziej wypadkom niż samochody ciężarowe.

W transporcie kolejowym można wyróżnić dwa rodzaje jednostek trakcyjnych, czyli lokomotywy, które stanowią oddzielną jednostkę trakcyjną oraz zespoły trakcyjne. Lokomotywy stanowią oddzielną jednostkę przeznaczoną do ciągnięcia składów pociągowych lub wykonywania manewrów na stacjach. Zespół trakcyjny to pociąg złożony z dwóch lub więcej wagonów, trwale zespolonych, przystosowanych do przewozu pasażerów. Dodatkowo przynajmniej jeden z wagonów w tym składzie posiada napęd.

Obecnie przy przewozie osób oraz towarów wykorzystuje się dwa rodzaje trakcji, a mianowicie trakcję spalinową i elektryczną. Zaletą oddzielnych jednostek trakcyjnych jest możliwość tworzenia pociągów o zróżnicowanej liczbie wagonów i ładowności, w zależności od natężenia ruchu i potrzeb. Najczęściej wykorzystywane są wagony czteroosiowe, których granica obciążenia może wynosić do 60 ton. Występują również większe wagony o granicy obciążenia do 90, a nawet 500 ton. Wagony te wykorzystywane są do przewozu ładunków masowych na duże odległości oraz ładunków nietypowych. Zestawione wagony tworzą pociąg, którego łączna masa netto może mieścić się w przedziale od 300 do 1000 ton i więcej.

Ze względu na towary, jakie mogą być przewożone, wagony dzielimy na:

—    węglarki do przewozu ładunków masowych (np. węgiel, piasek) luzem,

—    platformy do przewozu różnego rodzaju urządzeń, pojazdów, drewna,

—    wagony kryte do transportu ładunków drobnicowych (np. zboże luzem, kartony, palety), które wymagają zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi,

—    cysterny, umożliwiające przewóz ładunków płynnych,

— wagony specjalne do przewozu towarów, które wymagają specyficznych warunków (wagony chłodnie, wagony samochodowe, samowyładowcze, do przewozu cementu, żywych zwierząt itp.}.

Pociągi, podobnie jak samochody, poruszają się po określonej sieci dróg, w tym przypadku dróg szynowych. Drogi kolejowe, łącznie ze stacjami, punktami przeładunkowymi, bocznicami oraz urządzeniami niezbędnymi do ich funkcjonowania, takimi jak: wyposażenie energetyczne, wodno-kanalizacyjne, urządzenia sterowania ruchem i łączności stanowią infrastrukturę transportu kolejowego. Do jej głównych zadań należy umożliwienie bezpiecznego zorganizowania przewozu koleją.

Infrastrukturą punktową stanowi sieć stacji, które możemy podzielić według ich wielkości lub specjalizacji: pasażerskie i towarowe, węzłowe i pośrednie, kontenerowe, portowe. Większe stacje z reguły posiadają urządzenia przeładunkowe, magazyny, place składowe, rampy, wagi, skrajniki. Ważną rolę odgrywają stacje graniczne, na których odbywają się odprawy pociągów i przesyłek w przewozie międzynarodowym.

Elementem infrastruktury liniowej są drogi szynowe które możemy podzielić na: publiczne, prywatne, jedno-, dwu- i wielotorowe, magistralne, pierwszorzędne, drugorzędne i lokalne.

Przejdźmy teraz do bardziej szczegółowego omówienia jednego z najważniejszych elementów infrastruktury kolejowej, a mianowicie linii kolejowych. Ogólnie możemy powiedzieć, że linie kolejowe to dwa lub więcej tory kolejowe łączące punkt początkowy oraz końcowy. Linia koSejowa dzieli się na mniejsze elementy: odcinki, szlaki, odstępy.

W Polsce za utrzymanie linii kolejowych odpowiada spółka PKP Polskie Unie Kolejowe SA. Linie kolejowe dzieli się na następujące kategorie:

—    magistralne, których obciążenie przewozami wynosi powyżej 25 min ton brutto rocznie, dostosowane do jazdy pociągów z prędkością równą lub przekraczającą 120 km/h,

—    pierwszorzędne, o obciążeniu od 10 do 25 min ton brutto rocznie, dostosowane do jazdy pociągów z prędkością od 80 km/h do 120 km/h,

—    drugorzędne, których obciążenie przewozami wynosi od 3 do 10 min ton brutto rocznie, dostosowane do jazdy z prędkością od 60 km/h do 80 km/h,

—    miejscowego znaczenia, których obciążenie przewozami wynosi poniżej 3 min ton brutto rocznie, dostosowane do jazdy z prędkością poniżej 60 km/h.

Linie kolejowe przebiegają przez różny teren. Zatem ze względu na ukształtowanie terenu można wyróżnić linie:

—    nizinne, które przechodzą po terenach, na których wzniesienia nie powinny przekraczać od 5 do 10%o, natomiast promienie łuków powinny wynosić od 400 do 1200 m,

—    podgórskie, na których wzniesienia są nie większe od 10 do 15%o, a promienie łuków wahają się od 600 do 250 m,

—    górskie, o pochyleniach do 30%o, a nawet więcej i z promieniami łuków w granicach od 300 do 180 m.

Inna klasyfikacja linii kolejowych dzieli je na:

—    jednotorowe, dwutorowe oraz wielotorowe,

—    z blokadą samoczynną'', półsamoczynną oraz bez blokady,

—    z urządzeniami samoczynnego hamowania pociągów typu punktowego i ciągłego, a także bez tych urządzeń.

Biorąc pod uwagę szerokość torów, wyróżnić można następujące linie:

—    normalnotorowe, których rozstaw szyn (mierzony między wewnętrznymi krawędziami toków szynowych) wynosi 1435 mm,

—    szerokotorowe, których rozstaw szyn wynosi 1520 mm - tego typu linie w Europie spotkać można w Rosji, na Ukrainie, Białorusi i innych krajach WNP, 1600 mm - to linie w Irlandii, a 1688 mm - spotkać można w Hiszpanii,

—    wąskotorowe, charakteryzują się rozstawem szyn wynoszącym 1000, 750 lub 600 mm.

W transporcie międzynarodowym ceny obowiązują według stawek przyjętych przez danego przewoźnika kolejowego, bez względu na to, czyje wagony wykonały przewóz ładunku. Na podstawie konwencji COTIF, w celu ułatwienia rozliczenia przewozu międzynarodowego tworzone są międzynarodowe taryfy kolejowe,

Podsumowując, możemy stwierdzić, że transport kolejowy ma następujące cechy:

—    zdolność do przewozów masowych,

—    niskie stawki przewozowe przy dostawach na średnie i duże odległości,

—    stosunkowo rozległą sieć połączeń kolejowych dobrze dostosowaną do lokalizacji głównych rynków zaopatrzenia i zbytu,

—    korzystną ofertę z punktu widzenia czasu transportu, będącą efektem wysokiej niezawodności przewozów kolejowych oraz regularności, częstotliwości i rytmiczności oferowanych połączeń, 

—    specjalistyczny tabor przystosowany do przewozów ładunków o zróżnicowanej podatności transportowej, czyli odporności ładunku na warunki i skutki przewozu,

—    możliwość dowozu do przewoźników innych gałęzi transportu,

—    transport kolejowy stanowi najbardziej ekologiczną formę przewozu, dzięki czemu w znaczący sposób wpływa na ochronę środowiska naturalnego. Ponadto odciąża nadmiernie zatłoczone drogi, dzięki czemu przyczynia się do wzrostu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Czy wiesz, ze ...

Wzrost udziału kolei w przewozach kombinowanych w Europie jest utrudniony przez zróż-

—    sowane standardy techniczne, w tym przede wszystkim:

—    cztery różne szerokości torów,

—    cztery różne systemy zasilania w energię elektryczną, różne skrajnie w kolejowych budowlach inżynierskich,

—    dwanaście różnych systemów sygnalizacji i bezpieczeństwa na europejskiej sieci kolejowej.

Transport kolejowy polega na przewozeniu osób i/lub towarów przy pomocy zestawów składających się z lokomotywy oraz wagonów lub zespołów trakcyjnych {lokomotywa oraz wagony są trwale połączone). Przewozy koleją wyrządzają dużo mniej szkód środowisku niż przewóz transportem drogowym.

Podsumowanie

Niezaprzeczalną cechą transportu kolejowego jest zdolność do przewozów masowych i jego ekologiczny charakter. Infrastrukturę transportu kolejowego stanowią drogi kole* jowe wraz ze stacjami, punktami ładunkowymi i urządzeniami niezbędnymi do ich funkcjonowania, takie jak podstacje energetyczne, środki łączności czy urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Istotnym elementem charakteryzującym jakość infrastruktury kolejowej są urządzenia sterowania ruchem kolejowym zainstalowane na poszczególnych liniach kolejowych oraz środki łączności.

Podobne prace

Do góry