Ocena brak

Tożsamość zawodowa psychologa - Tożsamość jednostki: tożsamość osobista, społeczna i zawodowa

Autor /Micky Dodano /01.07.2011

W literaturze spotkać można wiele definicji tożsamości. Według Słownika języka polskiego (1968, s. 832) tożsamość znaczy tyle, co „bycie tym samym”. Termin ten odnoszony jest do konfiguracji cech, które pozwalają zidentyfikować, rozpoznać daną osobę czy grupę osób. Ustalenie czyjeś tożsamości polega więc na rozpoznaniu specyficznych cech danej osoby (grupy), które odróżniają tę osobę (grupę) od innych. Podstawową zatem funkcją tożsamości w takim szerokim, społecznym ujęciu jest identyfikowanie osoby lub grupy na podstawie posiadania określonej liczby atrybutów. Można by tu zadać pytanie, czy psychologowie jako grupa zawodowa taką tożsamość mają. Na podstawie czego są identyfikowani? Na podstawie przypisywania im określonych właściwości funkcjonowania, formułowanych pod ich adresem oczekiwań, charakterystycznego stylu funkcjonowania, wygłaszanych nawzajem o sobie opinii? A z drugiej strony, czy istnieje coś, co tę grupę zawodową spaja, zwrotnie budując poczucie tożsamości zawodowej, poczucie bycia psychologiem, przynależenia do grupy psychologów?

Psychologię interesuje jednak przede wszystkim tożsamość ujmowana nie z perspektywy zewnętrznego obserwatora, a tożsamość własna, uchwytna dla samego podmiotu z jego wewnętrznej perspektywy (Jarymowicz, 2000, s. 110). W trakcie życia jednostki ma miejsce proces formowania się jej tożsamości osobistej, która wiąże się z uformowaniem się struktury Ja. Wyraża się to spostrzeganiem siebie jako niepowtarzalnej jednostki oraz identyfikowaniem się z celami i standardami osobistymi (op. cit., s. 117). Treściowa zawartość tożsamości to indywidualne przekonania, zainteresowania, potrzeby, motywy, wartości, sposób myślenia, kryteria oceny. Znalezienie odpowiedzi na główne pytanie tożsamościowe kim jestem? wyznacza stałość podmiotu i spójność jego zachowań z sytuacji na sytuację. Osiągnięta tożsamość umożliwia jednostce utrzymanie poczucia własnej wartości, jak też uzyskanie akceptacji ze strony otoczenia społecznego

Z drugiej strony, człowiek będąc istotą społeczną, żyjąc w społeczności, z którą się identyfikuje wytwarza także swoją tożsamość społeczną. Wiąże się ona „z uformowaniem się My, co wyraża się poznawczymi powiązaniami własnej osoby z innymi ludźmi oraz identyfikowaniem się z ich celami, wartościami i zasadami postępowania.” Tożsamość społeczna i powstanie struktury My przejawia się identyfikowaniem się podmiotu z innymi członkami danej społeczności, odczuwaniem więzi z nimi, uświadomieniem sobie tworzonej razem z innymi ludźmi wspólnoty.

Powstaje tutaj pytanie, czym wobec tego jest tożsamość zawodowa? Czy jest ona integralną częścią tożsamości osobistej czy też jest formą tożsamości grupowej? Naszym zdaniem tożsamość zawodowa, podobnie jak tożsamość rodzinna i tożsamość związana z pełnieniem różnych innych ról społecznych, łączy w sobie elementy tożsamości osobistej i społecznej  i łącznie tworzy z nimi tożsamość indywidualną, tożsamość jednostki. Zawiera w sobie z jednej strony cele i standardy osobiste, jest podmiotowa, jednostkowa, to dany człowiek posiada lub nie swoją tożsamość zawodową. Lecz z drugiej strony tożsamość zawodowa łączy się z uformowaniem się My, jako struktury podzielającej z innymi wspólne cele, wartości i zasady postępowania grupy zawodowej.

Jednostka odczuwa więź łączącą ją z ludźmi tej samej profesji, uświadamia sobie tworzoną z nimi wspólnotę opartą na podzielaniu wspólnie akceptowanych norm, zasad, wartości, ale też na posługiwaniu się podobnym repertuarem procedur postępowania i teorii służących rozumieniu i wyjaśnianiu napotykanych zjawisk, podobnym rodzajem i zakresem podejmowanych problemów. Korzyści płynące z uczestnictwa w grupie zawodowej niewątpliwie wspierają proces formowania się tożsamości zawodowej, i w efekcie obu jej źródeł, tj. tożsamości osobistej i społecznej, natomiast dojrzała osobista i społeczna tożsamość jednostki stanowią mocną podstawę do działań efektywnych i jednocześnie etycznych, a tym samym pozwalają na budowanie mocnej pozycji w zawodowej grupie odniesienia.

Podobne prace

Do góry