Ocena brak

Torbiele dołu podkolanowego

Autor /gregory Dodano /03.12.2013

Torbiel dołu podkolanowego może tworzyć się z powodu przepukliny błony maziowej przez tylną część torebki stawowej kolana lub, częściej, w następstwie przepływania płynu stawowego ze stawu w następstwie istnienia połączenia stawu z kaletką m. brzuchatego lub m. półbłoniastego.

Najczęściej mamy do czynienia z przerosłą kaletką maziową umiejscowioną w przyśrodkowym przedziale stawu kolanowego, wychodzącą spod głowy przyśrodkowej m. brzuchatego lub nieco wyżej, spod ścięgna m. półbłoniastego.

Najczęstszym czynnikiem etiologicznym jest uraz, a przede wszystkim sumowanie się mikrourazów, np. skurcze mięśni przylegających do kaletek, częsty przeprost kolana itp.

Cykl rozwojowy torbieli przebiega następująco (wg Kaufmana): długotrwałe drażnienie błony maziowej doprowadza do wytworzenia wysięku w stawie, rozdęty worek maziowy jest dodatkowo drażniony w czasie ruchów kolana, dalsze drażnienie powoduje rozplem tkanki łącznej i pogrubienie ścian torebki (np. u dzieci do mechanicznego drażnienia torbieli dołu podkolanowego może dochodzić podczas siedzenia w wysokiej ławce szkolnej).

Torbielowatemu powiększeniu i rozdęciu ulegają najczęściej kaletki mięśnia półbłoniastego i głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki.

Torbiel może powstać także przez uwypuklenie się ku tyłowi torebki stawowej co w dużej mierze związane jest z chorobami i dysfunkcjami stawu kolanowego powodującymi zwiększenie ilości płynu maziowego (łąkotka tarczowata, osteochondńtis dissecans, uszkodzenie chrząstki stawowej, zmiany przeciążeniowe, zwyrodnieniowe, uszkodzenia łąkotek itp.).

Zwiększenie ciśnienia śródstawowego powoduje uwypuklenie worka torebkowego do dołu podkolanowego a następnie wypychanie nadmiaru płynu maziowego do wytworzonej w ten sposób torbieli podkolanowej (tzw. mechanizm wentylowy). Ścięgna mięśnia półbłoniastego i głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki uciskając szypułę torbieli, w czasie wyprostu kolana, nie pozwalają na odprowadzenie jej zawartości do stawu. Płyn pozostający długi czas w torbieli nabiera gęstej konsystencji - upodabniając się do zawartości ganglio-nu. Gdy przedostanie się ponownie do stawu, drażni jego błonę maziową, w wyniku czego wysięk narasta (mechanizm błędnego koła).

Czynnikiem etiologicznym może być wrodzona słabość torebki stawowej, co przy nadmiernym przeproście kolana może doprowadzić do powstania pewnego rodzaju przepukliny stawu kolanowego. W przypadku urazowego rozerwania tylnego zachyłka stawu kolanowego, może dojść do powstania tzw. torbieli rzekomej.

Nierzadko, wyeliminowanie choroby stawu powoduje zniknięcie torbieli. Częściej jednak zawarty w torbieli płyn przedostaje się do stawu, dochodzi do podrażnienia jego błony maziowej.

Na możliwość powstawania torbieli dołu podkolanowego z powodu uszkodzeń wewnętrznych kolana zwrócił uwagę Childress już w 1954 roku. Późniejsze obserwacje wykazały, że patologia stawu współistnieje z torbielą dołu podkolanowego w około 50% przypadków, przy czym najczęściej w grę wchodzi uszkodzenie łąkotki. Stwierdzenie to stało się podstawą doktryny diagnostycznej zalecającej w przypadku wysięku w stawie wraz z torbielą dołu podkolanowego, inspekcję kolana.

Objawy

Okresowo pojawia się w dole podkolanowym obrzęk lub wyraźne namacalny kulisty, sprężysty twór, najbardziej widoczny w wyproście (lub lepiej przeproście) stawu kolanowego. Chory uskarża się na tkliwość, uczucie sztywności stawu, osłabienie lub szybkie męczenie kolana. Duży guz zazwyczaj ogranicza zgięcie stawu.

Dzięki ultrasonografii możemy określić rozległość i wewnętrzną strukturę zmiany (gęstość). Jest to w tej chwili badanie podstawowe, nie tylko ze względu na swój nieinwazyjny charakter i możliwość powtarzania bez obciążania pacjenta, ale przede wszystkim z uwagi na precyzyjne informacje, które możemy dzięki temu badaniu uzyskać.

Z badań pomocniczych pożytek przynosi artrografia kontrastowa, która umożliwia wykrycie wentylowego mechanizmu połączenia torbieli z jamą stawu, oraz odróżnienie torbieli kaletek ścięgnistych od typowej cysty Bakera.

Dodać należy, że poza dokładną lokalizacją zmiany badanie USG oddaje nieocenione usługi w diagnostyce różnicowej, gdyż umożliwia odróżnienie torbieli od krwiaka, ropnia, tętniaka, guza, czy zapalenia zakrzepowego żyły, których objawy są często identyczne.

Postępowanie

Torbiele dołu podkolanowego występują w 30-50% u dzieci i młodocianych, oraz u osób w okresie największej wydolności fizycznej i zawodowej. Torbiele u dzieci nie wykazują na ogół połączeń z jama stawową i nie stwierdza się współistnienia zmian wewnątrzstawowych. W tych przypadkach nie należy się spieszyć z leczeniem operacyjnym, gdyż z reguły torbiele te zanikają samoistnie.

Sprawa się komplikuje u dorosłych, u których torbiele współistnieją z reguły z patologią wewnątrzstawową.

Leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny, z tym, że zawsze w pierwszej kolejności należy usunąć przyczynę podrażnienia błony maziowej (np. uszkodzona łąkotka).

Usunięcie patologii wewnątrzstawowej, a więc czynnika etiologicznego, powoduje z reguły samoistne ustąpienie torbieli; jeśli do tego nie dojdzie - torbiel usuwa się w czasie kolejnego zabiegu.

Uwaga! Stosowana niekiedy aspiracja zawartości torbieli nie przynosi żadnego pożytku, zaś sam zabieg jest wystarczająco niebezpieczny. Podobnie bezsensowna i dramatycznie ryzykowna jest propozycja zamykania mechanizmu wentylowego niektórych torbieli za pomocą koagulacji przez artroskop!

 

Podobne prace

Do góry