Ocena brak

Tomasz z Akwinu - Poznanie

Autor /Faustyna Dodano /04.01.2013

Na podstawie przedmiotu bowiem poznaje swoje działanie, przez któredochodzi do poznania samego siebie.

Ex obiecto e n im cognoscit suam operationem, per q u am devenit ad cognitionemsui i p s i u s.

Poznanie każdego przedmiotu ma swój fundament w poznaniu zmysłowym,to samo dotyczy również poznania Boga. Poznanie Boga, które może być przyjęte od umysłu ludzkiego, nie wykraczaponad ten rodzaj poznania, który pochodzi z przedmiotów poznaniazmysłowego, ponieważ i umysł o sobie samym poznaje, czym jest, zapośrednictwem tego, że poznaje natury rzeczy poznawalnych zmysłowo.

Cognitio Dei, quae ex m e n t e humana accipi potest, non excedit illud genuscognitionis, quod ex sensibilibus sumitur, cum et ipsa anima de seipsacognoscat, quid est, per hoc, quod naturas intelligit sensibilium.

Empiryzm Tomaszowy prowadzi nas też do swoistego postawienia problemuprawdy i krytyki poznania. Tomasz ma zaufanie do ujmowania istotyrzeczy przez nasz intelekt.

Jak zmysł wobec właściwych mu przedmiotów jest zawsze prawdziwy,tak samo i intelekt w poznawaniu, czym coś jest.

Unde sicut sensus sensibilium propriorum semper verus est, ita et intellectusin cognoscendo quod, quid e s t.

Toteż pierwsza czynność umysłu jest nieomylna i bezbłędna. Zagadnienieprawdziwości pojawia się dopiero w drugiej czynności, w sądzie.

Prawda to według Tomasza odpowiedniość rzeczy i poznania (adaeąuatioret et intellectus), którą stwierdzamy w sądach. W pierwszej czynności mamyprawdę esencjalną, a dopiero w sądzie egzystencjalną. P u n k t em wyjścia u Tomaszajest zmysłowe ujęcie konkretnego istnienia, a istnienie jest dane jaźnipośrednio, inaczej niż u Kartezjusza.

Stąd więc tym, co bywa poznawane bezpośrednio przez intelekt ludzki,jest natura rzeczy materialnej; wtórnie zaś bywa poznawany akt, przy pomocy którego poznaje się przedmiot, a dopiero za pośrednictwem aktusam intelekt, którego doskonałością jest jego poznawanie.

Et ideo id, quod primo cognoscitur ab intellectu humano, est huiusmodiobiectum; et secundario cognoscitur ipse actus, quo cognoscitur obiectum;et per actum cognoscitur ipse intellectus, cuius est perfectio ipsumi n t e l l i g e r e.

Skoro prawdą jest adaeąuatio rei et intellectus, to prawdę możemy poznaćtylko dzięki temu, że mamy zdolność refleksji (secundum hoc cognoscit veritatemintellectus, ąuod supra se ipsum reflectitur).

F u n d a m e n t a l n e znaczenie zmysłowego ujęcia tego, co istnieje realnie(istnieje tylko to, co szczegółowe, a przedmioty szczegółowe są dane wyłączniezmysłom), nadaje swoiste zabarwienie całej epistemologii Tomasza, któregodominantą jest przekonanie o oczywistości świata zewnętrznego i absurdalnościuzasadniania tego, co oczywiste.

Podobne prace

Do góry