Ocena brak

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa

Autor /zuzanna Dodano /30.12.2011

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa (textus mu-scularis transuersostriatus sceleti) rozwija się w życiu zarodkowym z mioblastów, tj. elementów komórkowych miotomów, albo w miejscu ich powstawania w somitach, albo — po wywędrowaniu somitów — w miejscu ich późniejszego przeznaczenia. Z mioblastów różnicują się długie, wielojądrzaste twory, tzw. włókna mięśniowe poprzecznie prążkowane (myofibra tran-sversostriata). Ostateczna ich grubość wynosi 10—100 i więcej mikrometrów, długość waha się od 1 milimetra do kilkunastu centymetrów. Włókno to otacza cienka błona, zwana sarkolemą.

W cytoplazmie (sarkoplazmie), przeważnie w powierzchownej jej warstwie, leżą liczne owalne jądra komórkowe  poza tym aparat Golgiego, mitochondria oraz siateczka śródplazmatyczna. Wnętrze włókna poza tym prawie całkowicie wypełniają charakterystyczne włókienka kurczliwe, tzw. miofibryle. Miofibryle te mają budowę bardzo złożoną, oglądane w mikroskopie zwykłym składają się z odcinków jaśniejszych i ciemniejszych, na przemian ułożonych. Jaśniejsze załamują światło pojedynczo, czyli są izotropowe, ciemniejsze — łamią je podwójnie, tj. są anizotropowe. Ponieważ miofibryle ułożone są w prawie całym włóknie jedna przy drugiej, a ich odcinki izo- i anizotropowe leżą we wszystkich miofibrylach na tych samych poziomach, obrazy ich ciemnych i jasnych odcinków zlewają się w ciemne i jasne prążki przechodzące w poprzek całego włókna mięśniowego . W miofibrylach rozkurczonego wrłókna mięśniowego możemy dostrzec w silnym powiększeniu mikroskopowym, lepiej w mikroskopie elektronowym, cienkie prążki przebiegające poprzecznie przez środek odcinków izotropowych. Są to tzw. błonki graniczne, czyli prążki Z (membrana telophragma s. linea Z). Dzielą one całość każdej miofibryli na odcinki zwane sar-komerami.

Błonki graniczne równocześnie łączą między sobą sąsiednie miofibryle, przechodzą bowiem poprzez całe włókno mięśniowe i łączą się na jego obwodzie z sarkolemą. Poprzez odcinki anizotropowe przechodzą delikatne prążki, zwane środkowymi (prążki M); po obu ich stronach w odcinku anizotropowym znajdują się prążki jaśniejsze (H). Każdy więc sarkomer składa się z dwóch symetrycznie zbudowanych odcinków oddzielonych prążkiem M; po każdej stronie tego prążka leżą kolejne prążki H, A, I oraz na granicy sąsiedniego sarkomeru błonka Z. Badania za pomocą mikroskopu elektronowego  wykazały równocześnie, że miofibryla zbudowana jest z pęczka równoległych włókienek elementarnych (miofilamentów) dwóch rodzajów: w odcinku izotropowym są tylko włókienka cienkie, zaczynające się od prążka Z i wnikające na zmienną głębokość do prążka A. Przez cały odcinek anizotropowy biegną włókienka grube; włókienka te mają nieco odmienną budowę i skład. Miofibryle zbudowane są z białka, zwanego aktynomiozynem. Włókienka aktynu wnikają między włókienka miozynowe. Mechanizm skurczu mięśnia polega na tym, że w okresie skurczu włókienka aktynowe skracają się, ponieważ wnikają głęboko pomiędzy włókienka miozynowe. W stanie rozkurczu włókienka te wydłużają się, ponieważ wysuwają się one spomiędzy włókienek miozynowych.

W mięśniach szkieletowych włókna mięśniowe pojedyncze otoczone są siateczką włókienek kratkowych i obficie unaczynioną tkanką luźną, tworzącą tkankę śródmięśniową (endomysium), wiążącą włókna w mięśniowe pęczki pierwotne.

Podobne prace

Do góry