Ocena brak

Tkactwo dekoracyjne

Autor /lolekbocian Dodano /16.04.2012

Juz od starożytności tkaniny wykorzystywano zarówno do celów użytkowych, jak i dekoracyjnych. Pojęcie tkaniny artystycznej obejmuje różne pod względem techniki typy tkanin. Są to między innymi tapiserie, kobierce, hafty.

Tkactwo znane jest człowiekowi od wielu tysięcy lat. Chociaż tkanina z natury swej jest materiałem nietrwałym, do dziś zachowały się fragmenty wyrobów tkackich z około 6000 roku p.n.e. Podstawowym surowcem, z którego wyrabia się materiały, jest włókno pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. Wytwarza się je głównie z bawełny, lnu oraz juty. Wełny dostarczają owce i kozy, natomiast jedwab uzyskuje się z kokonów jedwabnika. Od ponad stu lat stosuje się również włókna sztuczne.

Tkanina powstaje w wyniku przeplatania się nici osnowy i wątku zgodnie z określonym splotem. Proces tkania odbywa się na krośnie tkackim (pionowym lub poziomym), na którym rozpina się osnowy, a następnie przeplata przez nie nici wątku. W efekcie powstaje gęsta siatka przędzy - tkanina. Gotowy materiał wymaga już tylko kilku zabiegów wykończeniowych.

Barwienie

Tkaniny od dawna spełniały funkcję dekoracyjną. Wykorzystywano je do wyrobu odzieży oraz elementów wyposażenia wnętrz, jako zasłony, kapy czy draperie. Jednak nawet po mistrzowsku utkany materiał należy ożywić, zabarwiając go lub upiększając atrakcyjnym wzorem. Można tego dokonać przy użyciu rozmaitych technik. Najprostszym sposobem, wymagającym najmniej pracy jest zwykłe farbowanie na jednolity kolor. Nieco więcej wysiłku trzeba włożyć, aby uzyskać kolorowy wzór. W tym celu należy tak spreparować tkaninę, aby nałożona farba nie przenikała poza granice wytyczonej powierzchni wzoru.

Popularnym domowym sposobem uzyskania niejednolitego wzoru jest farbowanie materiału związanego w supeł, jednak, aby uzyskać prawdziwie efektowny deseń, potrzeba specjalisty o najwyższych kwalifikacjach. Jedną z profesjonalnych technik barwienia jest batikowanie - metoda stosowana od dawna na Jawie. Polega ona na powlekaniu powierzchni, które mają pozostać nie zabarwione, roztopionym woskiem. Po zanurzeniu w farbie miejsca pokryte woskiem nie poddają się jej działaniu. Pokrywając woskiem coraz to nowe partie tkaniny i zanurzając ją w różnych barwnikach, można otrzymać niezwykle efektowny wzór;

Tapiserie i hafty

Najbardziej pracochłonne, a zarazem najwyżej cenione są tkaniny dekoracyjne wykonywane z różnokolorowych nici, bądź nimi wyszywane. W tapiseriach kolorowe nici wątku tworzą piękne obrazy i wzory. Sztuka tkania tapiserii dotarła do Europy najprawdopodobniej z krajów arabskich i rozwinęła się około XII wieku. W Polsce tkactwo gobelinowe znane było już w XVII w., a największy rozwój nastąpił w wieku XVIII. W technice gobelinów wyrabiano tkaniny dekoracyjne do wnętrz mieszkalnych, jak również ornaty. Tapiserie, zwane arrasami, później także gobelinami, stały się niezwykle modne wśród ówczesnych bogaczy. Służyły przede wszystkim do dekoracji ścian, jednak w surowym klimacie na północy Europy doskonale sprawdzały się również jako kotary chroniące przed przeciągami. Najpiękniejsze arrasy to tkaniny dużych rozmiarów, bogactwem kolorów i wiernością detali przypominające malowidła. Nic dziwnego, tkacze zwykle wzorowali się na kartonach, malowanych przez wybitnych mistrzów pędzla, takich jak Rafael.

Inną, równie popularną techniką jest wyszywanie wzorów na tkaninie kolorowymi nićmi, czyli haft. Metoda ta doskonale sprawdza się zarówno w przypadku tkanin o skromnym charakterze, jak i tych wykonanych z wielkim rozmachem. Haftem zdobi się między innymi odzież i tkaniny obiciowe. Słynna Tkanina z Bayeux, ze scenami przedstawiającymi podbój Anglii przez Normanów jest unikatowm haftem romańskim pochodzącym z końca XI wieku.

Wśród najznakomitszych przykładów haftu z czasów średniowiecza czołowe miejsce zajmują szaty liturgiczne oraz tkaniny używane w kościele. Wielkim uznaniem cieszył się wówczas Opus Anglicanum - bogato zdobiony haft z wkładkami z blach srebrnej lub złotej. Stąd niejeden papież w Wiekach Średnich kolekcjonował tkaniny zdobione tą właśnie metodą. Z czasem haft stawał się sztuką coraz bardziej wyrafinowaną, a rzemieślnicy, którzy posiedli tę trudną umiejętność, zaczęli gromadzić się w cechy. Jednocześnie, etykieta wymagała, by każda dobrze wychowana panienka była w stanie wyhaftować przynajmniej stosunkowo prosty wzór. W niejednej rodzinie pieczołowicie przechowuje się haftowaną chusteczkę lub serwetkę z dawnych lat.

Do zdobienia tkanin używa się nie tylko kolorowych nici, materiał można również ozdobić cekinami, perłami lub innymi paciorkami. Pięknie wyglądają również aplikacje, czyli kawałki materiału naszyte na tkaninie, tworzące określony wzór, koronki, tkaniny wiązane, a także elementy wykonane na drutach.

Dywany orientalne

Technika wiązania jest stosowana do wyrobu dywanów. Jest to umiejętność pokrewna tkactwu, jako, że w obu przypadkach do pracy niezbędne jest krosno. Krótkie kawałki przędzy wiąże się tu na dwóch sąsiadujących nitkach osnowy. Stopniowo osnowa pokrywa się coraz większą liczbą węzłów i tak powstaje dywan. Wzór kobierca, nierzadko bardzo skomplikowany, uzyskuje się poprzez zastosowanie różnokolorowych nici. Sztuka wytwarzania dywanów jest od tysięcy lat domeną krajów orientalnych, przede wszystkim z regionu Azji Środkowej, a także Chin i Turcji. Tam właśnie powstają kobierce o wyjątkowo kolorowych i skomplikowanych deseniach. Najwyżej spośród nich cenione są dywany perskie, których kolorystyka zaczerpnięta jest ze świata szlachetnych kruszców. Od wieków Europejczycy importują perskie kobierce. W przeszłości ceniono je zbyt wysoko, by kłaść je na podłodze, zdobiły więc ściany, a nawet używane były do przykrywania stołów.

Odkąd rozpoczęto masową produkcję tkanin dekoracyjnych, w wieku XIX, ich jakość znacznie ucierpiała. Dziś najwybitniejsze przykłady tkanin dekoracyjnych uważane są za dzieła sztuki.

Podobne prace

Do góry