Ocena brak

TEORIE UCZENIA SIĘ - Burrhus Frederic Skinner

Autor /Chuck Dodano /04.07.2011

Skinner uznał że takie konstrukcje, jak potrzeba, nie są konieczne do tego, aby wyjaśnić proces uczenia się prawidłowych i nieprawidłowych zachowań. Zwraca się on raczej w kierunku środowiska. Mówi on, że człowiek ma tendencję do tłumaczenia pewnych zjawisk poprzez dynamizm osobowościowy.

W koncepcji Skinnera, jednostka może otrzymać tylko wtedy wzmocnienie, gdy wykona określona czynność, a więc przez aktywację. Człowiek bierny nie spotyka odpowiednio natężonych bodźców. W procesie uczenia, zdaniem tego uczonego, występuje również zjawisko generalizacji reakcji polegające na tym, że dodatnie wzmocnienie określonych reakcji zwiększa prawdopodobieństwo występowania określonych reakcji w określonych sytuacjach.

Skinner zwracał uwagę, że istnieją pozytywne i negatywne bodźce wzmacniające pierwszego i drugiego rzędu. Bodźce pierwszego rzędu, to bodźce pierwotne, wrodzone, wzmacniające pozytywnie. Należą do nich pożywienie, woda, wypoczynek, kontakt seksualny, itp. Dlatego na przykład problem tycia, który nie dotyczy tylko przemian metabolicznych, ale również problem psychologicznego nagradzania się.

Niektóre bodźce wzmacniające według Skinnera, pojawiają się u człowieka, jako pewna forma nagrody (pieniądze, prestiż i uznanie społeczne itp.) mają dla ludzi szczególne znaczenie. Są to bodźce modelujące zachowanie człowieka oraz wzmacniają jedne reakcje inne zaś osłabiają.

Neurotyczne zachowania ludzi są konsekwencja działań bodźców awersyjnych. Przy czym zachowania takie są wzmacniane przez ich pozytywne skutki, jak na przykład redukcja lęku. Modelowanie zachowań zależy więc od tego, których bodźców jest więcej. Czy mamy do czynienia z przewagą bodźców awersyjnych, czy mniej.

Osoba neurotyczna wykazuje większą skłonność do przejawiania zachowań, które w przeszłości wzmacniane były np. bardziej ucieczką niż walką. Związane jest to między innymi z unikaniem sytuacji trudnych. Silny lęk manifestują częściej ludzi ci, którzy manifestowali postawę lękową w sytuacjach trudnych, bowiem lęk, to również unikanie, w przeciwieństwie do walki. Bodźcem awersyjnym do reakcji unikania jest na przykład krytykowanie lub zmuszanie do ponownego wykonania danej czynności. Są to również wypowiadane krytyczne zdania pod adresem dziecka. Lęk z nimi związany może się zgeneralizować na negatywnych myślach.

Posługując się zasadami warunkowania instrumentalnego można też wyjaśnić powstawanie nałogu pijaństwa i narkomanii jako wyuczonych zachowań służących do redukcji napięcia emocjonalnego (tzw. proteza psychologiczna). Zachowanie pacjenta psychiatrycznego, który uporczywie milczy, zanieczyszcza się, którego należy karmić, uważane powszechnie za psychotyczne, regresywne lub chorobliwe, w ujęciu Skinnera są jedynie wyuczonymi reakcjami wywołanymi przez stres, a podtrzymywanymi przez pobłażanie takim zachowaniom. Zdaniem Skinnera wiele psychologicznych zaburzeń mieszczących się również w kategoriach psychopatologii, jest wyuczonych przez fakt, że otoczenie ustępuje takiej jednostce „dla świętego spokoju”.

Podobne prace

Do góry