Ocena brak

Teorie knstytucjonalne osobowości – ich specyfika, podstawowe założenia (na przykładzie W. Sheldona)

Autor /Wiesio123 Dodano /05.07.2011

Teorie konstytucjonalne są w sumie teoriami temperamentu, ale w teorii osobowości są traktowane jako obszar teorii cech. Psychologia konstytucjonalna zaczyna się od Hipokratesa i Galenusa oraz tradycji myślenia greckiego. Przedstawicielem psychologii konstytucjonalnej jest także Kretschmer. Opisują oni zachowania człowieka w kategoriach cech. Uzasadnianie dlaczego człowiek posiada określone cechy wiążą to z typami budowy ciała.

Źródłem osobowości jest konstytucja ciała. U Kretschmera konstytucja ciała to również "chęć z krwi", to również przemiana materii. Budowa ciała jest jednym z aspektów osobowości, jest jej najbardziej widocznym elementem. Ta budowa wyzwala pewien styl zachowania człowieka, pewien styl temperamentu.

William Sheldon jest przedstawicielem psychologii konstytucjonalnej.

Sheldon wyróżnił trzy podstawowe układy budowy ciała powstające z trzech listków zarodkowych: endomorfii, mezomorfii i ektomorfii. Na przykład typowy ektomorfik to jest 1-1-7, typowy endomorfik to 7-1-1, a typowy mezomorfik 1-7-1. Budowa ciała predestynuje do rozwoju pewnych stylów zachowań. Trzy typy budowy ciała odpowiadają trzem typom zachowań: wiscerotonikowi, somatotonikowi i cerebrotonikowi. Te style zachowań najczęściej są łączone z pojęciem temperamentu. Temperament odpowiada za szybkość wzbudzania stanu emocjonalnego, za ruchy i intensywność przeżyć. U Sheldona temperament to nie tylko te wymiary, ale również też pewne cechy zachowań, cechy osobowości.

W budowie ciała Sheldon wyróżnia trzy elementy wtórne:

  1. Gynandromorfia – jest to stopień nasilenia w jakim ciało wykazuje cechy płci przeciwnej. W jakim stopniu kobieta jest mężczyzną a mężczyzna kobietą. W związku z tym może być mężczyzna, który ma ciało delikatne jak kobieta i budowę kobiecą lub odwrotnie (nie należy tego mylić z androginią czyli poczuciem bycia kobietą i mężczyzną, poczuciem obupłciowości). Gynandromorfia wyznacza też cechy osobowości.

  2. Dysplazja to jest bezkształtność i nieregularność. To jest niekonsekwentna, jakby mieszanina trzech podstawowych komponentów w różnych regionach ciała. Jest to miara dysharmonii między różnymi typami ciała. Na przykład głowa i szyja z jednego typu somatycznego a nogi z innego. Więcej dysplazji obserwuje się u kobiet niż u mężczyzn. Siła cech zależy nie tylko od ciała ale również od tego jak otoczenie reaguje na mnie i na moje ciało. Otoczenie wydobywa z jednostki cechy (np. jakie masz piękne rzęsy).

  3. Aspekt powierzchowności – najbardziej nieuchwytny ale chyba najważniejszy ze wszystkich komponentów wtórnych. Komponent ten ma duże znaczenie i porównuje osobę o wysokiej pozycji na tym wymiarze do rasowego zwierzęcia czystej krwi. W ramach każdego typu somatycznego istnieje dość wyraźna gradacja od bardzo ordynarnej do bardzo subtelnej powierzchowności fizycznej. Według Sheldona jest to miara atrakcyjności estetycznej.

Budowa ciała wiąże się z tendencją do pewnych form patologii:

endomorfia – temperament wiscerotoniczny – skłonności do psychozy afektywnej

ektomorfik – temperament cerebretoniczny - skłonności schizofreniczne

mezomorfik – temperament somatotoniczny - skłonności do paranoi

Endomorfia odpowiada za rozwój układów narządów wewnętrznych, mezomorfia za układ mięśniowo-kostny a ektomorfia za rozwój układu nerwowego).

Wiscerotonik – człowiek otwarty, zorientowany na wygody, charakter materialny i towarzyski. Jest to orientacja o charakterze zależnym, uległym, ustępliwym, zorientowana na chwytanie świata.

Somatotonik – jest nastawiony na działania, na wartości siły, aktywności fizycznej. Ma orientację na dominację, znaczenie. Pragnie kontrolować i zmieniać istniejącą sytuację, poznawać tajniki poprzez aktywność. Jest u niego dążenie do mocy.

Cerebrotonik - Jest to człowiek, który bardziej jest nastawiony na orientację niezależną w sensie wartości. Posiada wewnętrzną niezależność, dba o wiedzę i o samoświadomość. Jest nastawiony na zachowania refleksyjne, na wartości idealistyczne.

Cechy są wydobywane wtedy, kiedy jest układ interakcji pomiędzy otoczeniem a podmiotem. Podmiot wydobywa cechy z siebie, ponieważ otoczenie reaguje na jakieś cechy i w efekcie wzmacnia te cechy. Podmiot również wtedy wydobywa cechy, gdy ma cele, zamiary i aspiracje. Czyli jest ukierunkowany na wartości. Ten wymiar ukierunkowania ku pewnej przyszłości daje szansę łatwiejszego rozwoju zachowań ludzkich.

Do góry