Ocena brak

Teoria zmiany instytucjonalnej

Autor /Ferdek Dodano /20.07.2011

Jednym z dylematów historycznego instytucjonalizmu jest wyjaśnianie zmiany politycznej. Główny nurt instytucjonalizmu przyjmuje, że „instytucje polityczne wpływają na zachowania aktorów społecznych kształtując wartości, normy, interesy, tożsamości i przekonania”. (…) Instytucje ucieleśniają określone wartości sprawiając, że aktorzy nieświadomie przyswajają wzory i normy zachowania odpowiadające tym wartościom. Instytucje pełnią zatem funkcję socjalizującą w procesie kształtowania kulturowych nawyków działania społecznego, partycypacji politycznej, poczucia odpowiedzialności za innych itp. Wpływowe instytucje socjalizujące to rodzina, system edukacyjny, partie polityczne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, wolontariat. Inercja utrwalonych reguł, sieci decyzyjnych, preferencji i wiedzy, oraz interesy instytucjonalne tworzą syndrom stabilizujący status quo.

Ta sytuacja stwarza problem: jak wyjaśnić procesy zmian jakim podlegają systemy polityczne mimo presji na utrzymanie status quo. Po przełomie dekady lat 80. w naukach społecznych narodził się pogląd, iż główną przyczyną zmian reguł instytucjonalnych są pojawiające co pewien czas nowatorskie idee polityczne. Rozumie się przez to alternatywne koncepcje ładu instytucjonalnego, które stopniowo opanowują dyskurs publiczny i torują drogę do władzy krytycznym wobec status quo ruchom społecznym lub politycznym. Zachodnie modele państwa dobrobytu formowane przez trzy dekady po drugiej wojnie światowej, zderzyły się w latach 80. z wyzwaniem nurtu neoliberalnego. Ideolodzy tego nurtu zdezawuowali teorię Keynesa, która po drugiej wojnie światowej stanowiła dominujący nurt myśli ekonomicznej i praktyk państwa dobrobytu.

Nowe myślenie polityczne M Gorbaczowa było nie mniejszym przełomem w sowieckiej doktrynie politycznej po koniec lat 80. Idee pierestrojki zmieniły klimat polityczny w Rosji i otworzyły drogę do upadku ZSRR i zakończenia zimnej wojny. Po przełomie politycznym 1989 r. w politolodzy zwrócili większą uwagę na role idei w procesie zmian instytucjonalnych. Pozwoliło to na wzbogacenie analizy instytucjonalnej, która dotychczas była raczej koncepcją konserwatywną, upatrującą w ideologii czynnik stabilizacji reżimów politycznych. Zwrot w stronę roli idei jako czynnika zmiany ukazało nowy wymiar badawczy instytucji jako przedmiotu politycznej kontestacji!

Do góry