Ocena brak

Teoria racjonalnego wyboru - Deficyt kooperacji

Autor /pablo Dodano /19.07.2011

Problem dotyczy niezdolności racjonalnych jednostek do podejmowania współpracy w celu osiągnięcia rezultatu najbardziej korzystnego dla wszystkich. Działania podejmowane w warunkach społecznych interakcji, motywowane indywidualną racjonalnością każdej jednostki (maksymalizacja korzyści własnych) po ich zagregowaniu przynoszą w rezultaty niekorzystne dla każdego (suboptymalne). Problem ten dostrzegł już w osiemnastym wieku filozof angielski Dawid Hume i przedstawił postaci w Traktacie o naturze ludzkiej (1740). Na przykładzie dwóch farmerów Hume zaprezentował skrajnie racjonalną logikę myślenia każdego z nich uzasadniającą niezdolność do udzielenia sobie wzajemnej pomocy przy zbiorze obfitych plonów. Hume przedstawia hipotetyczną sytuację, w której zboże farmera A dojrzewa dzisiaj, a farmer B jutro.

Farmer A nie da sobie rady samodzielnie zebrać plonów powinien więc zgodnie ze zdrowym rozsądkiem poprosić o pomoc sąsiada. Jednak nie zwróci się o pomoc kierując się przekonaniem, że nie ma prawa liczyć na jej uzyskanie. Jako doskonale racjonalna jednostka kieruje się on wyłącznie kalkulacją korzyści i kosztów, a nie na przykład zasada solidarności sąsiedzkiej lub odwzajemnienie przysługi. Wie, że farmer B kieruje się takim samym sposobem myślenia. Mógłby liczyć na pomoc sąsiada tylko wówczas, gdy ten byłby przekonany, że w zamian jutro uzyska pomoc od niego. Sytuacja dotyczy pojedynczej transakcji, kolejne żniwa będę dopiero za rok i nie wiadomo co się wówczas może zdarzyć. Logika czysto racjonalnego myślenia podpowiada rezultat niekorzystny dla obydwu uczestników niedoszłej transakcji- część zboża każdego zostanie na polu i się zmarnuje (Weale, 2004 : 88, 92 ).

Współcześnie problem ten jest przedmiotem zainteresowania teorii racjonalnego wyboru, w szczególności teorii gier. Dotyczy on sytuacji w których podjęcie optymalnej decyzji (rezultatu gry) wymaga zazębiania (interakcji) decyzji minimum dwóch racjonalnie myślących jednostek. Każda dysponuje pełną wiedzą o parametrach gry, czyli dostępnych opcjach i konsekwencjach wyboru każdej opcji, nie wie jednak jak zachowa się drugi uczestnik gry. Nie znając drugiej osoby, gracze kierują się intuicyjnymi przesłankami, które podpowiadają im wybór strategii konfliktowej zamiast pójścia na obopólnie korzystną współpracę.

Decydując się na strategie racjonalne z punktu widzenia każdego z osobna, (strategia dominująca) obaj gracze uzyskują rezultat gorszy niż jest możliwy do uzyskania pod warunkiem podjęcia współpracy. Rezultat optymalny w teorii gier (nazywany punktem równowagi) oznacza taki wynik gry, który w jednakowym stopniu satysfakcjonuje wszystkich uczestników. Paradoks gry „dylemat więźnia” polega na tym, że wybór strategii racjonalnej z punktu widzenia każdego uczestnika prowadzi ich do gorszego niż możliwy (suboptymalnego) rezultatu. (Rosenberg 2008; Weale, 1990, s. 207).

Podobne prace

Do góry