Ocena brak

Teoria racjonalnego wyboru

Autor /pablo Dodano /19.07.2011

Teoria racjonalnego wyboru została zaadoptowana dla potrzeb analizy politologicznej z neoklasycznej ekonomii. Jest to teoria dedukcyjna, oparta na założeniach logiki formalnej. Jej celem jest wyjaśnianie rezultatów działań zbiorowych (kolektywnych) przez odniesienie do motywacji działań jednostek. Intencje i przekonania jednostek traktuje się jako przyczyny rezultatów (zdarzeń politycznych). Zachowania jednostek zgodne z intencjami wzmacniają teorię, natomiast stwierdzane empirycznie przypadki niezgodności założeń z praktyką poddają w wątpliwość naukowość teorii. Jak twierdzi A Rosenberg, teoria dedukcyjna powinna być oceniana „nie na podstawie słuszności samych założeń, ale na zgodności wynikających z niej prognoz w praktyce obserwacyjnej (…) Zgodnie z doktryną instrumentalizmu w filozofii nauki, teorie naukowe nie powinny być traktowane jako prawdziwe lub fałszywe twierdzenia o świecie, ale jako narzędzia systematyzacji naszych obserwacji” (Rosenberg : 90).

Kategorie takie jak rynek polityczny, kalkulacja opłacalności, analiza kosztów i korzyści, to kategorie zapożyczone z analizy ekonomicznej. Politolog William Riker (1997, s.195) wskazuje trzy centralne założenia teorii racjonalnego wyboru

1. Istnieje dający się zidentyfikować zespół możliwych rezultatów oraz możliwych do podjęcia działań prowadzących do tych rezultatów,

2. Aktorzy polityczni potrafią uporządkować swoje preferencje odnośnie spodziewanych rezultatów,

3. Aktorzy wybierają wśród możliwych do podjęcia działań te, po których spodziewają się osiągnięcia najbardziej korzystnych dla siebie rezultatów.

Według autora niniejszego artykułu kluczowe tezy teorii racjonalnego wyboru dla analizy politologicznej można ująć następująco.

1. Uczestnicy rynku politycznego (aktorzy polityczni) kierują się indywidualną racjonalnością w tym znaczeniu, że celem podejmowanych działań jest uzyskanie maksymalnej korzyści własnej

2. Racjonalni aktorzy posiadają stabilne preferencje, potrafią rozpoznać własne interesy i posiadają wiedzę o możliwych strategiach działania prowadzących do uzyskania maksymalnej korzyści

3. Stabilność preferencji oznacza, że aktorzy posiadają ustabilizowane oczekiwania odnośnie celów, i w określonej sytuacji decyzyjnej wybierają najlepsze strategie, które w danej sytuacji zapewnią im maksymalny stopień osiągnięcia celu.

4. Racjonalni aktorzy postępują zgodnie z numerycznym porządkiem preferencji.

Oznacza to, że potrafią uporządkować swoje preferencje pod względem spodziewanych korzyści. Oznacza to, że jeśli opcja A jest preferowana wyżej niż B, natomiast B wyżej niż C, to A jest także preferowana wyżej niż C (zasada tranzytywności preferencji). Racjonalny aktor mając do wyboru trzy partie polityczne, udzieli poparcia tej która w jego przekonaniu zapewni mu maksymalny zakres oczekiwanych korzyści. Dla jednego wyborcy mogą to być na przykład niskie podatki, które obiecuje partia A, dla innego bardziej efektywna pomoc socjalna, którą obiecuje partia B. Racjonalne postępowanie wyborcy w wyborach prezydenckich powinno przebiegać według następującego schematu

1. Zidentyfikowanie porządku preferencji – oczekiwanych korzyści związanych z prezydenturą

2. Zebranie pełnej wiedzy o wszystkich kandydatach do urzędu prezydenckiego

3. Utworzenie listy rankingowej kandydatów według stopnia odpowiedniości cech każdego kandydata do preferencji wyborcy

4. Oddanie głosu na kandydata, po którym wyborca (w świetle poprzednich faz analizy) spodziewa się maksymalnych korzyści.

Podobne prace

Do góry