Ocena brak

Teoria modernizacji

Autor /Ferdek Dodano /20.07.2011

Za klasyka teorii modernizacji uważamy Maxa Webera, który tworzył na przełomie XIX i XX wieku. Analizował on zmianę społeczną jako proces powstawania nowoczesnego społeczeństwa kapitalistycznego. Źródeł zmiany społecznej upatrywał w osobach charyzmatycznych reformatorów religijnych, Marcina Lutra i Jana Kalwina, którzy rzucili wyzwanie obowiązującym w ich czasach wzorom zachowań. Zdaniem Webera charyzma była potężnym czynnikiem powstania nowoczesnego kapitalizmu.

Jednak większe zainteresowanie teorią modernizacji w naukach społecznych nastąpiło dopiero w drugiej połowie XX wieku. Było ono odpowiedzią nauki a ekonomiczne i polityczne wyzwania ery postkolonialnej. W naukach społecznych w USA wyłonił się w latach sześćdziesiątych wpływowy nurt badawczy, który podjął teoretyczne i empiryczne badania nad perspektywą rozwoju społeczno-ekonomicznego i politycznego byłych obszarów kolonialnych zaliczanych do obszarów Trzeciego Świata. Badania te były oparte na metodologii funkcjonalnej i ewolucjonistycznej.

Teoria modernizacji utrzymywała, że ewolucja (modernizacja) systemów politycznych polega na coraz większym zróżnicowaniu potrzeb (funkcji) społeczeństwa oraz odpowiedniej specjalizacji instytucji politycznych zajmujących się ich realizacją. Cechą charakterystyczną nowoczesnych systemów jest większa różnorodność struktur i funkcji niż w systemach tradycyjnych, dzięki czemu te pierwsze wykazują większe zdolności innowacyjne i łatwiej adaptują się do zmian w otoczeniu. J. Coleman utrzymywał, że rozwój uwarunkowany jest zdolnością systemu do twórczego przekształcenia środowiska zewnętrznego i samego siebie.

Deterministyczne podejście w teorii modernizacji przejawiało się w tezie o zależności zmian kulturowych i politycznych od zmian technologicznych i organizacyjnych w systemie społeczno-gospodarczym. Przechodzenie od tradycyjnego społeczeństwa agrarnego do nowoczesnego społeczeństwa przemysłowego miało pociągać za sobą dostosowawcze zmiany struktur społecznych i politycznych oraz wartości kulturowych. Opór sił zachowawczych w sferze instytucjonalnej i kulturowej, dopóki nie został przezwyciężony, hamował procesy rozwoju ekonomicznego i społecznego.

Podobne prace

Do góry