Ocena brak

Teoria, model a fakty w ekonomii

Autor /Ziemowit95 Dodano /14.12.2011

Model (inaczej teoria):

- Zawiera szereg założeń upraszczających, dotyczących sposobu zachowania się ludzi.

- Stanowi on świadome uproszczenie rzeczywistości, czyli zawiera jedynie najistotniejsze dla danego zagadnienia elementy.

- Umożliwia skoncentrowanie się na kwestiach zasadniczych. Posługiwanie się modelem pozwala określić, które z posiadanych informacji są w danym przypadku najistotniejsze.

- Dobry model to taki, który opiera się na wielu uproszczeniach, ale mimo to nie zniekształca zbytnio rzeczywistości i jednocześnie uwypukla główne cechy opisanego problemu. Ocenę modelu powinno się opierać nie na kryterium jego prostoty, ale na jego zdolności do tłumaczenia rzeczywistych zjawisk. Czasami bardzo prosty model może mieć dużą wartość objaśniającą.

- Model można porównać do mapy – nie ma na niej sygnalizacji świetlnej, objazdów, dokładnej szerokości ulic, ale uważne studiowanie planu pozwala na dobrą orientację w sposobie organizacji ruchu ulicznego i wybór najlepszej trasy.

- Precyzyjne myślenie wymaga dokonywania pewnych uproszczeń, ponieważ świat rzeczywisty jest zbyt skomplikowany, byśmy potrafili od razu uwzględnić wszystkie jego elementy.

- Ważność modelu zmienia się z biegiem czasu. Aby sprawdzić jego ważność, trzeba go zweryfikować z aktualnymi faktami.

Fakty to inaczej dane opisujące zachowania przedmiotów gospodarczych.

Istnieje dwojaki związek między modelem a zasobem danych lub inaczej faktów:

1) Dane umożliwiają ilościowe ujęcie analizowanych zależności; posługiwanie się modelem pozwala określić, które z posiadanych informacji są w danym przypadku najistotniejsze.

2) Dane ułatwiają weryfikację modelu; ekonomiści muszą sprawdzać zgodność swoich teorii z odpowiednimi faktami.

Aby zrozumieć jak funkcjonuje gospodarka, potrzebujemy zarówno teorii, jak i faktów. Teoria mówi nam jakich faktów musimy szukać w celu uzyskania odpowiedzi (bez teorii zginęlibyśmy w powodzi informacji). Nie ma żadnego pożytku z faktów bez porządkującej je teorii, ale też teoria nie poparta faktami staje się nie uzasadnionym niczym twierdzeniem.

Bardzo ważne jest, żeby zdawać sobie sprawę tego, że sam a teoria nie wystarcza, żeby odpowiedzieć na nasze pytanie. Zastosowanie teorii polega na jej użyciu do sformułowania podstawowych zależności między analizowanymi zmiennymi. Na ogół empiryczne zależności nie poparte logicznym rozumowaniem prędzej czy później okazują się nietrwałe. Przywiązywanie wagi do fałszywych związków między obserwowanymi faktami ani nie przyczynia się do lepszej znajomości procesów ekonomicznych, ani też nie zwiększa naszych umiejętności przewidywania przyszłości.

Okazuje się więc, że sposób połączenia modelu z danymi nie jest obojętny dla jakości ekonomicznej. Dane mogą niekiedy sygnalizować istnienie logicznej zależności, którą przeoczyliśmy w poprzednich etapach naszej analizy. Istotne jest, aby wykorzystywana przez nas teoria była zweryfikowana na podstawie faktów. Jednocześnie tylko rozumowanie teoretyczne pozwala na ocenę, które z posiadanych informacji mogą być traktowane jako odpowiednie i istotne.

Do ustalenia faktów niezbędne jest przeprowadzenie badań empirycznych. Na ogół badania empiryczne w ekonomii powinny opierać się na danych zebranych w takim okresie, w którym większość analizowanych czynników ulega równoczesnym zmianom. Powstaje wtedy jednak problem oddzielenia od siebie wpływu poszczególnych czynników. Rozwiązać go można w dwóch etapach:

1) Badamy interesującą nas zależność eliminując możliwość wpływu innych czynników,

2) W analizie uwzględniamy równocześnie działanie wszystkich wymienionych w modelu czynników.

Podobne prace

Do góry