Ocena brak

TEORIA LITERATURY - Rymy i strofy

Autor /bambo Dodano /18.02.2011

Rymy i strofy

Wiersz polski, niezależnie od sposobu jego budowy, może być rymowany lub nie rymowany, czyli biały. Wiersze rymowane występują znacznie częściej. Rym polega na powtórzeniu jednakowych lub podobnych układów głoskowych na końcu wyrazów umiejscowionych najczęściej w klauzuli, rzadziej przed średniówką lub na początku wersu. Rymują się wyrazy jednakowo akcentowane. Z wyrazów akcentowanych na przedostatniej sylabie powstają rymy żeńskie (stary jary), z wyrazów akcentowanych na ostatniej — rymy męskie (sól ból).

Zależnie od stopnia podobieństwa brzmieniowego rozróżnia się rymy dokładne, czyli jednakowe na całej przestrzeni od akcentowanej samogłoski aż do końca wyrazu (pieszczoty ochoty) oraz rymy przybliżone, niedokładne. Szczególnymi odmianami rymów niedokładnych są: asonanse oparte na identyczności samogłosek (powrót gotów) oraz konsonanse oparte na identyczności spółgłosek (warg wróg).

Ze względu na układ rozróżnia się rymy regularne i nieregularne. Wśród regularnych najprostsze to: rymy parzyste, inaczej styczne: aabbcc, rymy przeplatane, inaczej krzyżowe: abab, rymy okalające: abba.

Układy rymowe są najwyrazistszym czynnikiem formującym strofy. Strofa, inaczej zwrotka, jest powtarzającym się w utworze zespołem wersów ułożonych w stałym porządku rymowym, rytmicznym, skład-niowo-znaczeniowym lub innym. Najważniejsze rodzaje strof to:

  • dystych, strofa dwuwersowa łączona rymem parzystym i najczęściejwyodrębniona składniowo;

  • tercyna, strofa złożona z trzech wersów (najczęściej jedenastozgłos-kowych) o łańcuchowym układzie rymów: aba bcb cdc...;

  • strofa saficka, czterowersowa, w której trzy pierwsze wersy są jede-nastozgłoskowe 11/5 + 6/, ostatni zaś pięciozgłoskowy;

  • strofy czterowersowe o rymach bądź parzystych, bądź przeplatanych, bądź okalających;

  • sekstyna, strofa złożona z sześciu wersów (najczęściej jedenastozgło-skowych) o układzie rymów: ababcc;

  • oktawa, strofa złożona z ośmiu wersów (najczęściej jedenastozgłos-kowych) o układzie rymów: abababcc.

Przeciwieństwem wiersza stroficznego jest wiersz na strofy niepodzielny, zwany ciągłym lub stychicznym.

Podobne prace

Do góry