Ocena brak

TEORIA GIER - PARADOKSY RACJONALNOŚCI

Autor /Ferdek Dodano /20.07.2011

Najistotniejsze paradoksy wychwycone przez tą teorię: problemy „gapowiczów”, „racjonalnej ignorancji” oraz problem poszukiwania renty.

koncepcja „gapowiczów”/„jazdy na gapę” (free riders/free riding). „racjonalnie” kalkulująca jednostka rozumuje wedle następującego schematu: „po co płacić za bilet, skoro reszta pasażerów na pewno zapłaciła? Jak nie skasuję biletu, strata jaką wyrządzę przewoźnikowi będzie niewielka – to tylko jeden bilet.”. Problem polega na tym, że jeśli w analogiczny sposób pomyśli znaczna część pasażerów, to przewoźnika czeka pewne bankructwo. Inaczej mówiąc jednostki wykorzystują np. pracę i grupowy wysiłek innych dla zoptymalizowania swoich, partykularnych zysków. Najgroźniejszą konsekwencją uświadomienia sobie istnienia „jazdy na gapę” stała się obawa przed podejmowaniem jakichkolwiek kolektywnych działań.

Ludzka racjonalność zawodzi również, gdy chodzi o wybory. Żeby podjęta przez jednostkę decyzja wyborcza mogła uchodzić za racjonalną, musi ona poświęcić odpowiednio dużo czasu na przestudiowanie programów partyjnych i innych informacji związanych z ugrupowaniami politycznymi startującymi w wyborach. Jednak konieczne jest dedykowanie procesowi poznawczemu ogromnych nakładów czasu. Ponieważ pojedynczy głos, w porównaniu z ich wieloma milionami, jest mało istotny. Racjonalnie kalkulująca jednostka dochodzi do zdania, że nie opłaca się zdobywać informacji nt. wyborów i w związku z tym woli pozostać „racjonalnym ignorantem”. Inaczej mówiąc zimna kalkulacja powoduje, iż przy urnie wyborczej ludzie kierują się głównie emocjami, a nie racjonalnością.

Poszukiwaniem renty” (rent seeking activity) zwykło się określać wszelką działalność zmierzającą do uzyskania korzyści w sposób wymykający się mechanizmowi rynkowemu. Będą to różnego rodzaju działania wpisujące się w spektrum od lobbingu aż po korupcję. Najkrócej rzecz ujmując, niektóre grupy interesu, dzięki swojemu zorganizowaniu i wysokiemu stopniowi determinacji są wstanie pomnażać swoje korzyści dzięki wykorzystywaniu politycznego, a nie rynkowego, mechanizmu dystrybucji dóbr.

Podobne prace

Do góry